Wat wil Elon Musk bereiken met zijn 'tombola' om stemmen te ronselen voor Donald Trump?

Het voorbije weekend kwam multimiljardair Elon Musk met een stunt die veel vragen oproept: hij wil 100 dollar cadeau doen aan elke geregistreerde Republikeinse kiezer die een petitie ondertekent voor vrije meningsuiting en voor vrij wapenbezit. 

En dat is niet alles. Elke dag tot de verkiezingsdag zal hij ook 1 miljoen dollar verloten onder Amerikaanse kiezers uit de strijdstaten die zijn petitie ondertekenen. 

De petitie werd opgezet door America PAC, het politiek actiecomité dat Musk oprichtte om de verkiezingscampagne van Donald Trump te steunen. 

Verschillende experten hebben de vraag gesteld of de actie van Musk wel legaal is. Dat deed ook Josh Shapiro, de Democratische gouverneur van Pennsylvania. Hij heeft opgeroepen tot een onderzoek.

Met zijn actie begeeft Musk zich in elk geval in een grijze zone. Hij betaalt mensen niét om een stem uit te brengen op Trump, wél om een petitie te ondertekenen. Dat laatste mag waarschijnlijk wel, terwijl mensen betalen om te gaan stemmen bij wet verboden is.

De actie blijft voer voor juristen. Maar een sluitend antwoord zal er niet komen vóór de verkiezingsdag, die er al aankomt over 2 weken. 

Intussen geeft de actie een 'buzz', een enthousiasmefactor aan de verkiezingsstrijd, zegt Matthias Matthijs, professor Politieke Economie aan de Johns Hopkins University in  Washington. "Zeker in een strijdstaat als Pennsylvania, waar het enorm nipt is en beide kandidaten ervan uitgaan dat ze die staat absoluut moeten winnen als ze president willen worden."

Elon Musk stemde in het verleden voor Democratische kandidaten, maar voert nu vol overgave campagne voor de Republikein Trump. In zijn America PAC (Political Action Committee)-organisatie, die hij de voorbije zomer lanceerde, pompte hij al 75 miljoen dollar. Nu komt daar dus zijn opvallende 'tombola' bovenop.

Waarom doet Musk dat? Eigenbelang, meent Matthias Matthijs.

Musk is de eigenaar van Tesla, SpaceX, Neuralink en X. Tegen zijn bedrijven lopen nogal wat procedures. "Als het gaat om het berichtenplatform X heeft Musk veel problemen met de regering-Biden", zegt Matthijs. "Ook wil hij de subsidies die hij krijgt voor Tesla vrijwaren en contracten voor Space-X met het ruimtevaartagentschap NASA behouden.

Hij heeft liever iemand als Trump in het Witte Huis, die hem geen stokken in de wielen zal steken om zijn enorme business-imperium verder uit te bouwen. Hij wil ook zo weinig mogelijk inmenging van de Amerikaanse overheid en zo veel mogelijk zijn zin doen."

Hier en daar is al geopperd dat Musk zelf ambities heeft om president te worden. Maar dat kan hij niet, want hij is geboren in Zuid-Afrika.

"Ik denk wel dat het zijn ambitie is om een kabinetsrol op te nemen in de regering-Trump", zegt Matthijs. "Een rol als minister van administratieve vereenvoudiging, zodat hij wetten en reguleringen zou kunnen afschaffen en het zo makkelijker te maken om zaken te doen in de VS, vooral voor zichzelf." 

Dat de rijkste mens ter wereld zich ook nadrukkelijk politiek mengt, schuilt daar ook een gevaar in? "Dat denk ik wel", zegt Matthijs. "Dat in de oudste moderne democratie van de wereld de rijkste man ter wereld de verkiezing bijna kan kopen - zeker in enkele staten waar het nipt is -, dat roept vragen op. Hier zullen zeker nog onderzoeken naar komen." 

Dat het grote geld en de grote macht zo intens verweven zijn, doet eerder denken aan een oligarchie dan aan een democratie.

Musk heeft Trump ook niet alleen financiële steun te bieden, maar ook een forum op X. Van dat platform werd hij nog geweerd na de bestorming van het Capitool, bijna 4 jaar geleden, op een moment dat Musk X nog niet in handen had.

"Het media-establishment - The New York Times, CNN, ... - is pro-Democratisch. Musk zegt dat hij dat wil corrigeren, opdat het tot een gelijker speelveld zou komen.

Als Musk Trump aan het presidentschap kan helpen, zal hij een soort 'quid pro quo' (voor wat hoort wat) verwachten. Dan zal hij zichzelf nog meer kunnen verrijken. Ook op de rug van de Amerikaanse belastingbetaler."