Wie de gezondheidsrisico's van lang zitten wil compenseren door meer rechtop te staan, zoekt maar beter naar andere manieren. Dat is de conclusie van nieuw Australisch onderzoek. Wetenschappers onderzochten het verband tussen zitten en staan en het risico op hart- en vaataandoeningen. Meer dan 2 uur per dag rechtstaan kan de kans op bijvoorbeeld spataders en bloedklonters in dieperliggende aders vergroten.
Langer rechtstaan helpt niet om gezondheidsrisico's van lang zitten te compenseren: "Hogere kans op problemen met bloedsomloop"
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
De laatste jaren worden we vaak gewaarschuwd voor de gevolgen van een 'sedentaire leefstijl', zoals dat heet. Lang stilzitten wordt soms wel het nieuwe roken genoemd, omdat het een negatieve invloed heeft op onze fysieke en mentale gezondheid. Vooral als we dat lange zitten niet afwisselen met minstens licht tot matig intensief fysiek bewegen.
Wat is sedentair gedrag?
Sedentair gedrag of lang stilzitten is alles wat je doet terwijl je ligt of zit en waarbij je heel weinig energie verbruikt. Slapen hoort daar niet bij. Denk aan zitten aan je bureau op het werk of op school of in de auto zitten, maar ook bijvoorbeeld tv-kijken en gamen. Volgens het Vlaams Instituut Gezond Leven brengen we gemiddeld meer dan 8 uur per dag al zittend door.
Tegenwoordig is er veel aandacht voor een gezonde werk- en leefomgeving. Je hebt ze misschien al zien opduiken, of je hebt er thuis mogelijk wel eentje: een standing desk of een stabureau. Zo kan je het lange zitten doorheen de dag af en toe wat doorbreken.
Al mogen we van meer of langer staan in plaats van zitten niet té veel heil verwachten. Dat blijkt uit onderzoek aan de faculteit geneeskunde en gezondheid aan de University of Sydney, in Australië. Professor Matthew Ahmadi en zijn team onderzochten de impact van lang staan op het hart en de bloedvaten en op de bloedsomloop.
Meer dan 2 uur per dag rechtstaan kan de kans op het ontwikkelen van problemen met de bloedsomloop, zoals plotse bloeddrukval, diepveneuze trombose (bloedklonters in dieper gelegen aders, red.), spataderen en veneuze ulcera (open beenwonden, red.) vergroten. Het vermindert het risico op hartziekten zoals beroerte, coronaire hartziekte (vernauwing van de kransslagaders naar het hart, red.) en hartfalen niet.
Verhoogde kans op problemen met de bloedsomloop
Voor hun onderzoek raadpleegden professor Ahmadi en zijn collega's de gegevens van 83.013 Britse volwassenen in de UK Biobank. Dat is een databank die gezondheidsgegevens van inwoners in het Verenigd Koninkrijk bijhoudt.
De wetenschappers selecteerden 83.013 personen die bij de aanvang van het onderzoek nog geen vastgestelde hart- of vaataandoening hadden. Ze brachten in kaart hoeveel tijd de deelnemers per dag spendeerden aan zitten en rechtstaan. Die gegevens werden verzameld via wearables (draagbare apparaatjes om de pols die activiteit meten, red.).
Belangrijk: de wetenschappers peilden niet expliciet naar het gebruik van standing desks, maar naar staand en zittend gedrag in het algemeen.
Vervolgens onderzochten de wetenschappers het optreden van hartziekten en aandoeningen in de bloedsomloop in de 7 tot 8 jaar nadien. Ze wilden daarmee nagaan of ze een verband konden vaststellen tussen langer staan en het voorkomen van die aandoeningen. Wat stelden ze vast?
Aandoeningen in de bloedsomloop:
Voor wie meer dan 10 uur per dag zat, verhoogde het risico op aandoeningen in de bloedsomloop met 26 procent per extra uur
Voor wie meer dan 12 uur per dag zat, verhoogde het risico op aandoeningen in de bloedsomloop met 22 procent per extra uur
Voor elke extra 30 minuten per dag dat iemand langer dan 2 uur rechtop stond, verhoogde het risico op aandoeningen in de bloedsomloop met 11 procent
Hartziekten:
Voor wie meer dan 12 uur per dag zat, verhoogde het risico met 13 procent per uur
De hoeveelheid staande tijd kon niet in verband gebracht worden met een verhoogd risico
"Langer staan compenseert risico's van lang zitten niet"
Langer zitten én langer staan houden dus gezondheidsrisico's in, volgens dit onderzoek. Langer staan betekent een grotere kans op aandoeningen in de bloedsomloop, per extra half uur dat je rechtop staat boven de 2 uur. Er is geen hoger risico op hartziekten, maar langer zitten betekent ook weer niet dat die kans kleiner wordt. Langer zitten verhoogt dan weer de kans op hartziekten én op aandoeningen in de bloedsomloop.
"Langer rechtstaan is geen manier om de gezondheidsrisico's van lang zitten te compenseren", besluit professor Ahmadi. "Het verbetert de gezondheid van hart en bloedvaten niet en kan de kans op problemen in de bloedsomloop vergroten."
"Voor wie regelmatig langdurig zit, kan veel occasionele beweging doorheen de dag en geplande fysieke activiteit een betere manier zijn om de kans op hartziekten te verminderen", zegt professor Emmanuel Stamatakis, die meewerkte aan het onderzoek.
"Neem regelmatig pauzes, loop rond, vergader al wandelend, neem de trap, stop geregeld als je lange afstanden moet rijden, eet je lunch niet aan je bureau en beweeg wat", somt Stamatakis enkele tips op.
Matig en intensief bewegen
Ahmadi en Stamatikas publiceerden eerder dit jaar al een onderzoek waaruit bleek dat ongeveer 6 minuten intensieve lichaamsbeweging per dag of 30 minuten matige tot intensieve lichaamsbeweging per dag het risicio op hartziekten kan verlagen, zelfs bij mensen die meer dan 11 uur per dag zitten.
In zijn bewegingsdriehoek adviseert het Vlaams Instituut Gezond Leven aan volwassenen tussen 18 en 64 jaar om elke 30 minuten het zitten te onderbreken en even rechtop te staan. Daarnaast is het advies om minstens 150 tot 300 minuten per week matig intensief te bewegen, óf minstens 75 tot 150 minuten per week hoog intensief te bewegen. Minstens 150 minuten per week matig én hoog intensief bewegen kan ook. Tips over hoe je dat kan doen, vind je op de website van het Vlaams Instituut Gezond Leven.
Befaamde stabureaus dan toch niet zo goed voor gezondheid: "Afwisseling van staan en zitten is ideaal"
Meer lezen? Ahmadi, M. et al. (2024).
