De terugdraaiende teller heeft de voorbije jaren heel wat verwarring, discussie en heisa veroorzaakt in Vlaanderen. Ondanks kritiek van experten voerde de toenmalige Vlaamse regering een aparte regeling in voor mensen met zonnepanelen. Die dan toch weer moest worden afgevoerd. Het verhaal van een voorspelde tragedie, maar hoe zat het alweer?
De terugdraaiende teller verdwijnt definitief in Vlaanderen: het verhaal van een voorspelde tragedie?
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Terugdraaiende teller versus digitale meter
Een terugdraaiende teller draait vooruit wanneer je stroom van het net haalt en achteruit wanneer je zonnepanelen stroom op het net zetten.
Als je bijvoorbeeld 1.000 eenheden stroom van het net haalt, loopt je teller op van 0 naar 1.000. Plaatsen je zonnepanelen zelf 1.000 eenheden stroom op het net, dan draait je teller opnieuw terug van 1.000 naar 0. Je hebt dan 0 eenheden stroom verbruikt en betaalt dan ook 0 euro stroomkosten. Er is wel een extra tarief omdat je het elektriciteitsnet dubbel gebruikt, maar in principe is je stroom dus gratis.
Bij digitale meters ligt dat heel anders. Die hebben namelijk 2 tellers: eentje voor de stroom die je van het net haalt en eentje voor de stroom die zonnepanelen op het net zetten. Maar de stroom die je van het net haalt, kost makkelijker 4 tot 5 keer meer dan wat je krijgt voor de stroom die je erop zet. Je betaalt dus meer.
13 maart 2019: Groen licht voor digitale meters
De Vlaamse meerderheidspartijen zijn het eindelijk eens geworden over de invoering van de digitale energiemeter. Die wordt vanaf 1 juli 2019 uitgerold. Er was lang veel discussie over binnen de regering, omdat werd gevreesd dat mensen met zonnepanelen de financiële voordelen van hun terugdraaiende teller zouden verliezen.
Maar Vlaanderen beslist dat eigenaars van zonnepanelen, die geplaatst worden voor 2021, toch nog 15 jaar lang het systeem van een terugdraaiende teller mogen behouden. Ook als ze een digitale meter krijgen, die zal dan virtueel terugdraaien.
Ondanks waarschuwingen van experten. Want de regeling zou discrimineren en indruisen tegen het gelijkheidsbeginsel van de grondwet.
Ook de Vlaamse energieregulator VREG is kritisch, omdat de regeling volgens hen het effect van de nieuwe digitale meter tenietdoet (mensen stroom laten verbruiken op de momenten dat ze die opwekken, om zo het elektriciteitsnet minder te belasten). Bovendien wordt de onafhankelijkheid van de VREG en zijn exclusieve tariefbevoegdheid geschonden, schrijft de energieregulator in een negatief advies aan de regering.
24 juni 2019: VREG stapt naar het Grondwettelijk Hof
De Vlaamse energieregulator VREG vecht het voordeel van de terugdraaiende teller voor mensen met zonnepanelen aan bij het Grondwettelijk Hof. Volgens de VREG zet het mensen met zonnepanelen niet aan om hun productie en verbruik op elkaar af te stemmen.
Het zou discriminatie creëren tussen wie wel en wie niet over zonnepanelen beschikt. Ook zou de onafhankelijkheid van de VREG en zijn exclusieve tariefbevoegdheid geschonden worden.
Toenmalig Vlaams minister van Energie Lydia Peeters (Open VLD) reageert ontgoocheld op de juridische stappen van de VREG.
1 juli 2019: Start uitrol digitale meters
Netbeheerder Fluvius start met de uitrol van de nieuwe digitale meter voor elektriciteit en gas. Een aantal mensen weigeren de deur te openen voor de installateurs.
14 januari 2021: Grondwettelijk Hof vernietigt regeling terugdraaiende teller
Het Grondwettelijk Hof vernietigt de regeling waarbij eigenaars van zonnepanelen nog 15 jaar het systeem van de terugdraaiende teller mogen gebruiken, en geeft de VREG dus gelijk.
Maar vooral ook de federale regering, want ook die tekent bij het Hof verzet aan tegen de terugdraaiende teller. Mensen met zonnepanelen en zo'n teller moeten minder betalen voor hun stroom, waardoor de federale regering ook haar btw-inkomsten op die stroom ziet verminderen. Het Grondwettelijk Hof neemt vooral dat argument mee in zijn arrest. De Vlaamse regering grijpt door het langer toelaten van de terugdraaiende teller in op de belastinginkomsten van de federale regering. Daarmee overschrijdt ze haar bevoegdheden.
Het arrest van het Grondwettelijk Hof is een streep door de rekening van zo'n 100.000 Vlaamse huishoudens met zonnepanelen. De Vlaamse Ombudsdienst krijgt een golf van 'zelden geziene verontwaardiging' over zich heen.
15 januari 2021: Compensatieregeling voor gedupeerden
De Vlaamse regering kan niet anders dan snel te reageren. De vorige ministers van Energie, Bart Tommelein en Lydia Peeters, zijn altijd blijven beloven dat de terugdraaiende teller in voege zou blijven voor mensen met zonnepanelen van voor 2021.
"De overheid is in de fout gegaan", gaf toenmalig minister van Energie Zuhal Demir (N-VA) toe. "De overheid zal haar engagement moeten nakomen voor mensen die hebben geïnvesteerd."
De regering komt met een eenmalige premie voor zonnepaneeleigenaars met een digitale meter, om het financieel verlies te compenseren. Die premie wordt geval per geval berekend, afhankelijk van hoe lang iemand al zonnepanelen heeft, het vermogen van de zonnepanelen, de subsidies die iemand al heeft gehad enzovoort.
Ook wie nog een analoge meter heeft, kan kiezen voor een eenmalige compensatie bij de overschakeling naar een digitale meter. Op voorwaarde dat je je investering onvoldoende terugverdiend hebt. De premie aanvragen kan tot eind 2025.
14 februari 2021: Analoge meter toch nog langer mogelijk
De Vlaamse regering en netbeheerder Fluvius komen overeen dat eigenaars van zonnepanelen die voor 2021 werden geïnstalleerd hun analoge meter toch nog mogen houden. Ze mogen tot eind 2024 een digitale meter weigeren. Zij krijgen dan wel geen financiële compensatie.
1 maart 2021: Digitale meters draaien niet meer terug
Er komt definitief een einde aan het virtueel terugdraaien van digitale meters voor eigenaars van zonnepanelen. Ze krijgen wel een klein bedrag voor de stroom die ze op het elektriciteitsnet plaatsen. Een analoge teller blijft wel terugdraaien.
3 november 2023: Rechter tikt ministers Tommelein en Peeters op de vingers
De Brusselse rechtbank van eerste aanleg oordeelt dat Bart Tommelein en Lydia Peeters de eigenaars van zonnepanelen misleid hebben. Zowel Tommelein als Peeters bleven beloven dat het systeem van de terugdraaiende teller overeind zou blijven, ondanks waarschuwingen van experten.
Volgens de rechter hadden ze mensen niet mogen beloven dat de regeling er zou komen en hun rendement dus nog minstens 15 jaar gegarandeerd was. De Vlaamse overheid moet wel geen schadevergoeding betalen.
16 april 2024: Procedure tegen terugdraaiende teller in Wallonië
Zuhal Demir trekt naar de Raad van State tegen een besluit van de Waalse regering. Die beslist dat de digitaal terugdraaiende teller nog tot eind 2030 in voege blijft. En dat voor zonnepanelen die voor begin 2024 geïnstalleerd zijn. Volgens Demir is het "niet meer dan rechtvaardig" dat ook de Waalse regeling op de schop gaat, net zoals in 2021 in Vlaanderen is gebeurd.
2025: Einde van analoge meters
Vanaf 2025 moet iedereen een digitale meter aanvaarden. Ook de eigenaars van zonnepanelen die nog een analoge meter hebben. Het gaat om 403.000 woningen, appartementen en kleine bedrijven met zonnepanelen. Er zullen zo'n 30.000 meters per maand worden vervangen. Let op: wie exclusief nachttarief heeft, kan de analoge teller nog houden tot 2028.
Uiterlijk op 1 juli 2029 moeten alle analoge meters vervangen zijn door digitale.
