Meerdere politici plaatsten beelden uit Brussel op sociale media waarin te zien is hoe tijdens een betoging op 7 oktober in het Arabisch "Allah, verbrand de Joden" wordt gezegd. De authenticiteit van de video en wat te horen is, wordt in twijfel getrokken, maar alles wijst erop dat de video echt is. De organisatie neemt ook afstand van de uitspraken.
Spreker op manifestatie zei wel degelijk "God, verbrand de Joden", ondanks twijfel online
Daan Nicolay
Gepubliceerd:
In het kort
Wat? Politici delen een video waarin tijdens een manifestatie in Brussel een spreker zou vragen: "Allah, verbrand de joden". Vele mensen op sociale media trekken echter in twijfel of wat de politici over de video beweren wel klopt. Zo zou het geluid achteraf toegevoegd zijn aan de beelden.
Maar? De beelden en het geluid dat erbij hoort, zijn wel degelijk authentiek. Dat bevestigen ook de organisatoren van de betoging. Hoe de woorden exact begrepen moeten worden, laat wel nog ruimte voor interpretatie.
De video werd al op 9 oktober , twee dagen na de manifestatie op X gedeeld. Een week later deelden meerdere Vlaamse politici, waaronder Theo Francken , Michael Freilich , Darya Safai en Sam van Rooy de beelden ook. De video werd bij die politici samen meer dan 100.000 keer bekeken en leidde tot heel wat reactie. Freilich en van Rooy stelden over het incident ook kamervragen aan premier De Croo en minister van Justitie Van Tigchelt.
Zo vroegen sommigen zich af of het wel degelijk Brussel was, of dat het wel om beelden van 7 oktober ging. Weer anderen beweerden dat de beelden wel authentiek waren, maar dat de klank erop gemonteerd was. Wat dus te horen is in de video, zou niet te horen zijn geweest op de demonstratie.
Manifestatie op het Beursplein
Op 7 oktober vond er wel degelijk een manifestatie voor Palestina en Libanon plaats op het Beursplein in Brussel. De organisatoren waren voor deze specifieke betoging naar de Raad van State gestapt omdat een goedkeuring voor de betoging initieel zou geweigerd zijn. De organisatoren kregen gelijk van de Raad van State.
De plek waar de video is opgenomen is een van de bekendste pleinen van Brussel en valt ook makkelijk te herkennen op Google Maps . We vonden ook verschillende andere video’s op TikTok en Instagram van dezelfde betoging, waarin dezelfde mensen te herkennen zijn. De video werd dus op 7 oktober aan het Beursplein gemaakt.
Gemanipuleerd geluid?
We weten dus dat de beelden authentiek zijn, maar is het geluid dat we horen dat ook? Als we de beelden nauwkeurig bekijken, valt op dat op 0:05 beeld en geluid verspringen. Op 0:15 verspringt het beeld weer en start het stuk dat net geweest is een tweede keer. De video is dus gemonteerd om het stuk waar over het verbranden van Joden wordt gesproken prominent te maken.
De video die op X gedeeld wordt, is een vastlegging van een livestream op TikTok. Dat blijkt uit de symbolen en tekst onderaan op het scherm die telkens verschijnen en weer verdwijnen. Zo'n livestream kan op TikTok niet herbekeken worden eens de livestream geëindigd is.
Linksboven in beeld is de naam van een TikTok-account leesbaar. Daar staat een video die dezelfde beelden gebruikt . Het stuk dat tweemaal in de X-video gebruikt wordt, is zichtbaar en hoorbaar vanaf 01:01.
We vinden nog een andere video van de manifestatie die vanaf een andere plek in het publiek gefilmd is. Daar is dezelfde stem te horen, die hetzelfde gebed uitspreekt. Het geluid bij de eerste gedeelde video is dus wel degelijk authentiek. We konden geen video vinden waarin de persoon die spreekt te zien is.
VRT NWS vroeg de organisatoren van de betoging om een reactie en vroegen ook wie de spreker in kwestie was en of deze geprogrammeerd stond. Op onze vragen over de spreker kregen we geen antwoord, maar de organisatoren namen wel afstand van wat gezegd werd:
“We nemen akte van het feit dat iemand verwerpelijke opmerkingen heeft gemaakt tijdens onze actie aan de Beurs op 7 oktober. De boodschap van onze acties is heel duidelijk: we willen dat er een einde komt aan de slachtingen in Palestina en Libanon. We zijn solidair met alle slachtoffers van genocide. Iedereen die deze boodschap steunt, is welkom om deel te nemen aan onze acties. Wij keuren haat tegenover joodse mensen ten zeerste af. Dit had niet mogen gebeuren en is absoluut niet in lijn met de waarden en doelstellingen van de wake op 7 oktober.”
Arabische Du’a
Dat dit te horen was, klopt dus. Maar is de vertaling die op X wordt meegeven wel accuraat? Volgens islamoloog Joas Wagemakers (Universiteit Utrecht) wel. “’Allahum ahraq al-Yahud, ya Allah’ betekent ‘God, verbrand de Joden, oh God’.
Het is een du’a, aldus Wagemakers, “een bede die aan God gericht is en waarin gelovigen hun afhankelijkheid aan God uitspreken en hem om hulp vragen”.
Het is wat Wagemakers betreft duidelijk dat de spreker hier God oproept om “de Joden te verbranden”, maar hij maakt twee kanttekeningen. Het is in de Arabische wereld niet ongebruikelijk om de term “Joden” te gebruiken waar men het eigenlijk specifiek over Israëli’s heeft. “Of hij dat hier bedoelt, weet ik natuurlijk niet, maar hij begint wel direct na deze woorden over zionisten, dus wellicht bedoelt hij Israëli's, niet Joden in het algemeen.”
Wagemakers merkt ook op dat wat hier met ‘verbranden’ bedoeld wordt niet helemaal duidelijk is. “Het kan zijn dat hij God oproept de Joden/Israëli's te verbranden in het hiernamaals en hen dus te straffen in de hel. In de Koran wordt de hel met vuur geassocieerd en de hel zelf wordt ook wel al-nar (het vuur) genoemd. Het kan echter ook zijn dat hij God oproept om Joden/Israëli's nu, op aarde, te verbranden.”
Conclusie:
De video die gedeeld wordt is wel degelijk opgenomen op 7 oktober op het Beursplein in Brussel.
Er zijn kanttekeningen te plaatsen bij wat te horen is en hoe het juist kan geïnterpreteerd worden, maar dat “God, verbrand de Joden” te horen was op de manifestatie klopt. We beoordelen de uitspraak dan ook als waar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
