Royals op zondag - Filip en Mathilde ontmoeten de eerste koningin der Belgen op expo: wie is de "vergeten" Louise-Marie?  

Nee, bekend is Louise-Marie (roepnaam Louise) van Orléans niet bepaald. Ze wordt toepasselijk de "vergeten koningin" genoemd. Prinses Louise (1812-1850) groeit op als oudste dochter van Louis-Philippe, de hertog van Orléans en de laatste koning der Fransen. Hij is een van de leidende figuren binnen Europa. Zoals dat gaat in die middens zijn posities - en het behoud ervan - van strategisch belang. Prestige is het sleutelwoord. Louise haar lot is voorbestemd. Ze huwt best slim. Er wordt dan ook veel zorg besteed aan haar opvoeding waar gehamerd wordt op kunst, geschiedenis, talen en wetenschappen. 

Louise groeit op in een groot, hecht gezin. Vader Louis-Philippe brengt meer dan 20 jaar van zijn leven door in ballingschap. Hij reist zowat de hele wereld rond, van Zwitserland tot Cuba. In 1809 belandt hij op Sicilië, waar hij trouwt met koningsdochter Marie Amélie van Bourbon-Sicilië. Louise wordt geboren in Palermo, als oudste dochter en 2e kind van het koppel. Marie Amélie zou Louis-Philippe in totaal 10 kinderen schenken. Louise is omringd door broers en zussen. Zus prinses Clémentine zet Filips van Saksen-Coburg en Gotha op de wereld, de man die later met prinses Louise van België zou huwen. Zij is de oudste dochter van koning Leopold II van België (aan haar dankt de Louizalaan in Brussel haar naam).  

De jeugd van Louise wordt als gelukkig omschreven. De frêle en devote prinses blijkt een vrolijk kind dat aardig kan dansen, te paard rijdt en harp speelt.  Marie Amélie is een ware moederkloek. De band met haar 'engel' Louise balanceert op het randje van obsessief. De prinses zou haar moeder dagelijks tot 2 keer toe schrijven. Het gaat om duizenden brieven. Net door die correspondentie krijgen historici (en wij) een beter beeld van haar.

Een zekere Leopold, de hertog van Saksen-Coburg-Saalfeld, is in 1817 een hoopje ellende. Hij verliest niet alleen zijn zoon bij de geboorte, maar ook zijn geliefde vrouw, prinses Charlotte van Wales (de kroonprinses van het Britse rijk). De bevalling had naar verluidt maar liefst 50 uur geduurd.

Als treurende weduwnaar blijft Leopold wonen aan het Britse hof. Hij ontfermt zich onder meer over zijn nichtje prinses Victoria, de latere iconische koningin, die 63 jaar zou regeren.  In 1830 wordt Leopold de Griekse troon aangeboden. Hij weigert, zij het aarzelend. De situatie in Griekenland is instabiel en hij wenst geen koning te zijn die aan de Grieken is opgedrongen. Een jaar later is er al een andere troon: hij legt de eed af als de eerste koning der Belgen.

Leopold beseft dat hij voor nageslacht moet zorgen. Bovendien is er de dreigende inval van Nederland. Leopold moet hulp inschakelen en kijkt naar zuiderbuur Frankrijk.  Hij vraagt de hand van Louise. De onderhandelingen lopen via Charles Le Hon, de Belgische ambassadeur in Parijs. "We kennen elkaar al 16 jaar. Dat lijkt me voldoende", redeneert Leopold in een brief aan Le Hon. Leopold was inderdaad een huisvriend van Louis-Philippe en Marie Amélie toen ze in ballingschap in Engeland leefden. Met een leeftijdsverschil van 22 jaar wil de legende dat Louise ooit als kleuter op de schoot van Leopold zat toen ze gingen paardrijden.   

De Franse koning waagt zich aan een gok en stemt toe met het huwelijk. "Het viel de ouders van de bruid zeer zwaar hun dochter deze beproeving op te dringen. Tot op het laatste moment gaven ze Louise de kans Leopolds hand te weigeren als haar afkeer te groot zou zijn", schrijft Gita Deneckere, hoogleraar sociale geschiedenis in haar boek 'Leopold I'.

De immer inschikkelijke Louise zegt 'ja'. Verstand boven emotie. Ze huilt tranen met tuiten. "Mistige ogen", verwoordt Leopold het romantisch aan nichtje Victoria.

Het huwelijk vindt plaats op 9 augustus 1832 in de kapel van het kasteel van Compiègne (Frankrijk).

Parijs zou pas echt symbolisch geweest zijn. Maar de aartsbisschop wil zijn kathedraal niet ter beschikking stellen. Het wringt. Leopold is protestants, Louise katholiek. En in de hoofdstad zou het politieke gewoel oplaaien. Met de keuze voor Compiègne spelen ze op veilig.

Er is weinig belangstelling voor het huwelijk: de pers ontbreekt en Leopold moet het stellen zonder zijn dichte familie. De ceremonie duurt nog geen uur. Daarna verhuist Louise naar Brussel. 

In België wacht een grootse ontvangst. De Belgen geven hun eerste koningin een warme welkom. De kersverse bruid is overrompeld en weet niet goed wat gedaan. Ze is van nature zeer schuchter en heeft een bloedhekel aan groots vertoon. Gevolg: Louise is in zichzelf gekeerd en reageert in het openbaar onhandig, soms met onverklaarbare lachbuien. In een brief aan haar moeder schrijft ze over een koetsrit van Brussel naar Laken: "Ik was zo beschaamd dat ik niemand durfde aankijken."

Dan was er nog de echtgenoot. Louise voelt totaal geen vonk. Nochtans noemt de Franse generaal Napoleon Bonaparte Leopold "de knapste man die hij in het paleis van de Tuilerieën had gespot". Hoewel Charlotte eeuwig zal doorgaan als dé grote liefde van Leopold - bij zijn laatste zucht zou hij 'Charlotte' gemompeld hebben, maar dat kon evengoed op zijn enige dochter slaan - blijkt uit brieven duidelijk dat hij Louise genegen is.  Vooral de waarden die ze uitdraagt, springen voor hem uit. "Ze is hoffelijk en beminnelijk. Te allen tijde bereid haar comfort en voorkeuren op te offeren om anderen gelukkig te zien. Ze is hoogopgeleid en intelligent", vindt Leopold.

Zich opofferen doet Louise ook in bed, anders komen er geen nakomelingen. De kleine Louis-Philippe, koosnaampje 'Babochon', wordt verwelkomd. Een zoontje, tot grote opluchting van Louise. De Belgische dynastie lijkt verzekerd. Lijkt. Babochon wordt ziek en sterft na een 9-tal maanden. Het hakt stevig in op Louise en Leopold. "De dood lijkt vastbesloten mijn gezinsgeluk altijd aan diggelen te slaan", aldus de koning die eerder al vrouw en kind verloor.  

Toch komt er een ommekeer. "De dood van hun zoontje bracht hen net dichter bij elkaar", schrijft historica Henriette Claessens in de biografie 'Leven en liefdes van Leopold I'. Louise bewondert hoe sereen Leopold omgaat met het verdriet, zij wordt op haar beurt zijn absolute steun en toeverlaat. Louise schenkt Leopold nog 3 gezonde kinderen, onder wie de toekomstige Leopold II. 

Samen met het nageslacht worden ook de titels 'hertog van Brabant' en 'graaf van Vlaanderen' officieel ingevoerd. De dynastie kleurt en klinkt vooral meer Belgisch en doet de link met het Duitse hertogdom vervagen. "De navelstreng tussen Coburg, Saksen, Gotha en België wordt doorgeknipt", valt hierover te lezen in het boek 'België, een parcours van herinneringen'.

Louise begint als koningin meer haar draai te vinden. Ze doet aan liefdadigheid en richt onder meer een school op voor kansarme meisjes. Louise heeft een apolitiek imago, maar schijn bedriegt. Haar positie weet ze subtiel te gebruiken. Ze lobbyt bijvoorbeeld als het moet - via haar moeder - bij haar vader om de bezetting van Nederland in Antwerpen aan te pakken. 

Met de gezondheid gaat het intussen bergaf. De zwangerschappen eisen hun tol. De koning is bezorgd: "Ze is niet sterk en ongelooflijk mager. Ze zou net zo goed 36 als 23 kunnen zijn." Louise lijdt vermoedelijk aan tuberculose. Ze trekt vaak naar hun zomerresidentie (een statig herenhuis) in de Langestraat in Oostende. Hopend dat de zeelucht haar aansterkt. Ze verblijft er alleen. Leopold houdt zich bezig met staatszaken, of met andere vrouwen. Lust neemt het over. Als vijftiger zoekt Leopold naar een fris - en mogelijk - laatste amoureus avontuur. Dat vindt hij bij de 18-jarige Arcadie Claret, de dochter van een militair uit Elsene, bij wie hij 2 kinderen verwekt. 

De affaire is geen staatsgeheim, de publieke verontwaardiging groot. Het brengt zijn imago schade toe.

Louise krijgt nog een emotionele klap als haar vader op 26 augustus 1850 sterft. Tijdens een misviering voor hem in Brussel valt ze flauw. Anderhalve maand later, op 11 oktober, sterft ze in Oostende. Ze is dan 38 jaar. Haar moeder en Leopold staan haar in haar laatste uren bij. De koningin laat Leopold nog een ontroerende afscheidsbrief achter: "Moge jij even gelukkig zijn als ik door jou en dicht bij jou. (...) Of mijn leven nu lang of kort is, ik zal altijd genoeg geleefd hebben." Leopold is er kapot van. Hij spreekt bij zijn nicht Victoria over "een vreselijke afgrond" die hem kwelt.

Louise wilde uitdrukkelijk in Laken begraven worden. Leopold schrijft een wedstrijd uit voor de bouw van een nieuwe kerk. Architect Joseph Poelaert ontwerpt het neogotische gebouw. In 1865 wordt Leopold herenigd met zijn Louise in hun witte graftombe.