Groen lijkt na 12 jaar op weg naar de uitgang in Gent

In Gent lijkt Groen na 12 jaar op weg naar de uitgang. Het nieuwe Gentse bestuur zal naar alle waarschijnlijkheid bestaan uit Voor Gent, de gezamenlijke lijst van liberalen en socialisten én, voor het eerst, N-VA. Dat heeft met meer te maken dan de Arteveldestad alleen. "Hogere belangen lijken mee te spelen", met name de Antwerpse en federale coalitiegesprekken. 

N-VA lijsttrekker Anneleen Van Bossuyt had voor haar eerste gesprek met verkiezingswinnaar Mathias De Clercq een geschenk mee. Geen cuberdons of Gentse neuzen (ze wou hem geen neus zetten), wel pralines, maar dan op basis van azijn.

De Clercq, die een afkeer heeft van (Vlaams-) nationalisme, had voor de verkiezingen gezegd dat N-VA "azijn en chagrijn" was. Maar ook met azijn kan je dus iets lekkers maken, zei Van Bossuyt. Naar verluidt heeft De Clercq de pralines niet aangeraakt (hij is geen zoetekauw). De andere aanwezigen (de liberale en socialistische onderhandelaars) lustten de N-VA pralines wel. Het zegt meer dan op het eerste gezicht misschien blijkt.

Voor Gent werd op verkiezingsdag de grootste met 32,5 procent. Maar of dat ook een overwinning is?  De lijst heeft 19 gemeenteraadszitjes. In 2018 haalde Open VLD 15 zetels, Vooruit (toen nog SP.A) haalde toen in kartel met Groen 7 zetels. Maakt samen 22. Nu dus 19. Voor Gent telt in de gemeenteraad nu 11 socialisten en 8 liberalen. In 2018 waren dat dus 15 liberalen.

Mathias De Clercq haalde nu wel de meeste voorkeurstemmen (14.114) maar verloor er tegenover 2018 zo’n 10.000 (24.058). Anneleen Van Bossuyt haalde de op één na meeste voorkeurstemmen: 10.683, een bijna verdubbeling tegenover 6 jaar geleden (5.879).

Haar partij N-VA is met 10 zetels wel maar de derde in Gent.  De tweede is Groen. Zij behielden hun 14 zetels. Al is het vooral Mathias De Clercq die in een zetel lijkt te zitten. Hij kan Groen en N-VA tegenover elkaar uitspelen, want met beide kan hij een meerderheid vormen. 

Maar zit die zetel wel makkelijk? Voor Gent leek namelijk voor de verkiezingen al verdeeld. Verschillende (donkerblauwe) liberalen willen Groen weg om te kunnen besturen met N-VA. Het gaat onder meer over oud-Senaatsvoorzitter Stephanie D’Hose en Christophe Peeters.

Peeters werd in 2018 bruut aan de kant gezet. Hij kon geen schepen worden en moest tevreden zijn met het (onder-)voorzitterschap van de gemeenteraad. Peeters was woest en heeft nog een rekening te vereffenen. Peeters’ blik zou daarbij gericht zijn op de sjerp in 2030. Voor nu valt z’n naam als nieuwe schepen van Mobiliteit (de opvolger van Filip Watteeuw van Groen dus), in een bestuur met N-VA.

Bij Vooruit klonk het voor de verkiezingen: liever niet met N-VA. Al hoorde ik een belangrijke Gentse socialist ook zeggen: Anneleen is Siegfried niet. Oud-VRT-journalist Bracke trok de N-VA lijst in 2012, maar raakte niet in het bestuur. Z’n opvolgster Van Bossuyt 6 jaar later ook niet.

Maar nu dus misschien wel.  En dat heeft met meer dan Gent te maken. N-VA en Vooruit zullen namelijk ook in Antwerpen samen besturen normaal. Als N-VA in Gent wordt toegelaten, dan kan Bart De Wever in Antwerpen én in de federale formatie wat coulanter zijn tegenover Vooruit. 

In Antwerpen wil Vooruit (met oud-burgemeester Patrick Janssens) het N-VA beleid rond stadsontwikkeling bijsturen. Federaal zit Vooruit als enige centrum-linkse partij niet makkelijk. Een toegangsticket in Gent laat N-VA in Antwerpen en federaal ruimte om Vooruit wat comfort te bieden.

Omgekeerd kan het Vooruit in Antwerpen en federaal zuur opbreken als ze in Gent Groen kiezen in plaats van N-VA. "We vragen niet veel in Gent", zo is te horen bij N-VA. Die partij is trouwens in Gent kleiner dan Groen. Dat betekent ook minder schepenen om te claimen (2 bijvoorbeeld). Dat laat meer schepenambten over voor Voor Gent dan in een scenario met Groen.

Of daardoor CD&V nog in het verhaal past? Ze zijn niet nodig in Gent noch Antwerpen. Maar ze kunnen telkens aan boord gehaald worden, als signaal voor elders. In Gent gebeurde dat trouwens ook in 2018. De Clercq kon via hen z’n sjerp veilig stellen.

Dat zou een bedankje waard kunnen zijn nu. CD&V-lijsttrekker Isabelle Heyndrickx zei niet toevallig dinsdag in het journaal, dat het misschien toch beter is dat de 3 partijen die in de Vlaamse regering zitten, ook de stad besturen. Dat kan helpen om investeringen naar Gent te halen. Maar het zou de rest dus wel een schepenambt kosten.

Met die Vlaamse regering is de cirkel rond. Het is een publiek geheim in de Wetstraat dat Vooruit-voorzitter Conner Rousseau al lang voor de verkiezingen een akkoord had met N-VA-voorzitter De Wever: overal zoveel mogelijk samen besturen, Vlaams, federaal en lokaal, behalve… in Leuven en Gent.

Daar kan ik niets beloven, zou Rousseau gezegd hebben. Vlaams is het intussen geregeld. Federaal wordt er aan gewerkt, lokaal staan ook veel N-VA-Vooruitcoalities in de steigers. Zoals in Antwerpen of de Oost-Vlaamse deputatie. En in Gent? "Dat dat allemaal gekoppeld is lijkt me plausibel", zegt een Gentse onderhandelaar.

Een teken aan de wand is dat Vooruitvoorzitter Rousseau zich hoogstpersoonlijk bezighoudt met Gent. Daarbij is trouwens tussen verkiezingsavond en de ochtend erna de bocht richting N-VA ingezet. ’s Avonds klonk het: in Gent liefst met Groen.

De ochtend erop waarschuwde hij Groen: wees niet te fundamentalistisch, of u drijft ons in de armen van N-VA. Dat N-VA voorzitter Bart De Wever en Rousseau na de heropstart van de federale gesprekken nog een tijd alleen overlegden zal wel z’n lokale (Gentse?)  redenen hebben gehad.

Ironisch daarbij is ook dat de enige levenslijn die Filip Watteeuw van Groen nog heeft… Mathias De Clercq is. En dat terwijl de 2 een zeer bitse kiescampagne voerden. De Clercq hoeft zich natuurlijk niets aan te trekken van hogere belangen. Zijn partij zit Vlaams en federaal in de oppositie. In Antwerpen zijn ze zelfs uit de gemeenteraad verdwenen. Maar tegelijk lijkt hij in Gent vast te zitten.

"Hij heeft geen speelruimte in z’n eigen partij". Die wil N-VA. Vooruit lijkt de keuze ook stilaan te maken, en De Clercq zelf ... zal de praline moeten doorslikken. Als dat niet op tijd gebeurt, binnen de 2 weken, dan gaat het initiatief naar Groen. Interessant om weten daarbij: Groen, N-VA en CD&V hebben ook een meerderheid in Gent. Politiek niet evident, maar het verhoogt misschien de druk op de ketel nog wat. Wat het wordt weten we mogelijk begin volgende week.