Verdachte (23) in moordonderzoek Wetteren blijft aangehouden, advocaat: "Familie deed recent nog een aanvraag voor gedwongen opname" 

Vorige week woensdag werd het levenloze lichaam van een vrouw teruggevonden in de Warandelaan in Wetteren. De vrouw werd in haar tuin aangetroffen door een buurtbewoner. Het parket startte daarop een onderzoek.

Later kon de politie een 23-jarige man arresteren in een woning in Kalken in Laarne. Hij had er ingebroken, en was er een bad aan het nemen. De man werd gelinkt aan een poging tot inbraak en diefstal, maar ook aan de feiten die zich afspeelden in de Warandelaan. 

De verdachte werd verhoord door de politie en werd voorgeleid voor de onderzoeksrechter van Dendermonde. De onderzoeksrechter heeft de man toen aangehouden onder meer op verdenking van moord.

Vandaag verscheen hij voor de raadkamer in Dendermonde, waar hij de feiten ontkende. Zijn advocaat Dirk De Maerschalck stelt zich vragen bij de psychische toestand van zijn cliënt: "Hij ontkent de feiten, maar eigenlijk is hij niet in staat om verhoord te worden. Hij is in dergelijke psychische toestand dat hij niet kan verhoord worden." 

Volgens De Maerschalck werd de man in het verleden al gecolloqueerd, en had zijn familie recent nog een nieuwe aanvraag gedaan om hem opnieuw te colloqueren. Toen kon dat niet, vertelt De Maerschalck: "De familie had opgemerkt dat hij zich niet goed in zijn vel voelde, dat hij niet in zijn normale doen was. Zij  hebben toen een procedure opgestart, maar die is streng. Er is toen een vonnis gekomen waarbinnen hij niet colloqueerd is. Men kan zich de vraag stellen of ik hier vandaag had moeten staan." 

De Maerschalck is dan ook kritisch over de beslissing om de man niet te colloqueren. "De wetgeving is betrekkelijk streng, de vrijheid van de rechter is beperkt. Ik denk dat die wetgeving te streng is, en dat de rechters meer vrijheid moeten hebben."

Volgens oud-vrederechter Jan Nolf in De Wereld Vandaag op Radio 1 zijn de huidige problemen rond collocaties niet het gevolg van een foute wetgeving. “Ik vond de vroegere wet eigenlijk voldoende. De wet is al eens aangepast en verandert binnenkort weer. De bedoeling daarvan is om de druk uit de psychiatrische instellingen weg te nemen."

Nolf benadrukt dat magistraten wikken en wegen voor ze tot een beslissing overgaan. Tegelijk zijn de inzichten ook veranderd. "We komen in de psychiatrie en binnen justitie van een totaal andere aanpak, de aanpak van zoveel mogelijk opsluitingen en gedwongen opnames. We zijn dus van een heel strenge kijk op de psychiatrie geëvalueerd naar toch een meer open blik. We weten immers dat mensen niet noodzakelijk beter worden van zo’n gedwongen opname. Wanneer een verzoek afgewezen wordt, zoals hier het geval was, is dat meestal omdat er ziekte-inzicht is. Ziekte-inzicht, het inzicht dat men verzorging nodig heeft, opent de weg naar een vrijwillig palet van behandelingen."

Anderzijds zijn magistraten ook niet naïef, aldus Nolf. "Als de rechter ziet dat er ziekte-inzicht is maar dat men zich niet consequent laat verzorgen, geen therapie volgt of niet trouw zijn medicatie inneemt dan zal hij die persoon eerder wel laten opnemen. Ook al omdat de magistraat die de beslissing moet nemen onder heel veel druk staat. "

De beslissing om iemand al dan niet gedwongen te laten opnemen wordt niet lichtzinnig genomen. "Vergeet niet, het is vrijheidsberoving, de psychiatrie is in een zekere mate een gevangenis." Tegelijk is het ook maar een opname ter observatie, geen behandeling.

"Het is een pauzeknop. Men kijkt eventjes wat is er aan de hand? Men kalmeert, men beheerst, men isoleert, men bindt vast, het is eigenlijk een beetje luguber... In de praktijk gaan heel veel mensen binnen die termijn van veertig dagen terug naar huis omdat de crisissituatie voorbij is.

De vroegere vrederechter wijst erop dat we in onze samenleving altijd zullen moeten omgaan met mensen met een psychiatrische stoornis. Hij pleit dan ook voor meer middelen. "We zitten met een tsunami. In 2010 waren er nog geen 3.000 collocaties. Er zijn er nu bijna 4.500, dat is de helft meer. We weten dat dit niet werkt. Natuurlijk is dat verschrikkelijk voor de familie van het slachtoffer, de familie van de dader en de dader zelf. Die laatste is niet redelijkerwijze rationeel verantwoordelijk voor wat hij doet. Wij moeten met die problemen op een andere, dringende, duurzame manier omgaan. Voortijdig ingrijpen misschien vooraleer het zover komt. Weet u, collocatie, dat is paniekvoetbal."