(Onverwacht) verkozen als gemeenteraadslid, wat nu?

"Ik vind het verbazingwekkend dat ik effectief verkozen ben voor CD&V in Gent", klinkt het bij Simon Smagghe (43). Met 949 voorkeurstemmen verzilvert hij zijn plek in het stadhuis de komende 6 jaar.

Voor Staf Lambrechts (18) was zijn verkiezing als gemeenteraadslid voor de N-VA in Beringen ook een verrassing, maar hij weet wel heel goed wat zijn functie zal inhouden. "Van kinds af ben ik al geïnteresseerd in de politiek. Ik heb me dus al goed ingelezen en weet wat me te wachten staat", zegt Lambrechts. 

Anna Roos Brimco Melotte (18) krijgt dan weer een zetel voor Vooruit in Leuven, dankzij 1.085 voorkeurstemmen. "Ik was bang dat mensen niet zouden gaan stemmen. Mama en ik stelden een pronostiek op: we dachten dat ik zo'n 300 stemmen zou halen", vertelt ze aan VRT NWS. Ze neemt haar mandaat met trots op en rekent erop dat ervaren gemeentepolitici haar wegwijs zullen maken.

De Vereniging voor Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) ondersteunt nieuw verkozen gemeenteraadsleden. "Volgende week gaan we op pad om alle nieuwe leden uit te leggen wat het betekent om gemeenteraadslid te zijn", zegt Nathalie Debast van de VVSG. "We wijzen hen op hun rechten en plichten en verduidelijken de werking van de gemeente." 

Of je als nieuw gemeenteraadslid meteen je hele agenda moet leegmaken, spreekt Debast tegen. Toch heeft de functie een impact op je dagelijkse leven. "Mensen spreken je aan, delen hun zorgen en ergernissen. Je moet hen een oplossing bieden of doorverwijzen naar de juiste mensen of diensten", aldus Debast.

Ze bevestigt dat je inlezen in politieke dossiers wel degelijk belangrijk is. "Bij je functie komt wat studeerwerk kijken. Kennis is macht, dat is in de gemeenteraad niet anders." Gemeenteraadsleden maken zich volgens haar best wat beleidsmatige informatie eigen. Daarvoor kunnen binnen de partij wel afspraken gemaakt worden over wie welk dossier bestudeert.

"Ook op gemeentelijk niveau zijn bepaalde zaken de afgelopen jaren complex geworden. Denk aan mobiliteit, kinderopvang of wateroverlast. Een gemeenteraadslid moet mét kennis van zaken de juiste beleidsbeslissingen kunnen maken, dossiers beoordelen en op de agenda zetten." 

Het mandaat is dus niet te onderschatten. Uit onderzoek van de UGent blijkt dat de functie je 1 werkdag extra werk bezorgt. "Ik zal mijn avonden moeten vrijmaken voor vergaderingen en thuis wat tijd moeten spenderen om voldoende voorbereid naar die vergaderingen te gaan", zegt Smagghe (CD&V). "Maar ik wil echt een verschil kunnen maken, de zorgen van mensen capteren en binnenbrengen in het stadhuis."

Melotte (Vooruit) wil de stem van jongeren vertegenwoordigen in de Leuvense gemeenteraad, net zoals de 6 andere jongeren die er verkozen zijn. Volgens Debast is een verschil kunnen maken een van de vaakst voorkomende redenen om zich verkiesbaar te stellen. Dat is een nobel doel, maar kan ook een valkuil zijn.

"Op gemeentelijk niveau kan je vaak het sterkst wegen op het beleid, omdat de afstand tussen de bevolking en politiek kleiner is. Toch is de werkelijke impact die je kan uitoefenen soms niet zo groot als gehoopt en duren veranderingen langer dan verwacht", aldus Debast. 

Daardoor haken mensen af. De VVSG telde de afgelopen legislatuur maar liefst 1 op 5 gemeenteraadsleden die hun mandaat niet uitzaten. Ook een verhuis of een nieuwe job zijn redenen om het werk vroeger neer te leggen.  

De komende legislatuur zullen gemeenteraden wel werken rond de versterking van hun eigen functie, weet Debast. "Ze moeten weer het centrum van de lokale democratie worden. We hopen dus dat zoveel mogelijk verkozenen hun mandaat met veel enthousiasme opnemen, en ook uitzitten", besluit Debast.