Vanmiddag komen de onderhandelaars van N-VA, Vooruit, CD&V, MR en Les Engagés weer samen om het te hebben over de vorming van een nieuwe federale regering. Dé grote vraag is of het formateur Bart De Wever (N-VA) deze keer zal lukken om tot een regeerakkoord te komen. In augustus liep het nog mis toen MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez zijn zogenoemde supernota torpedeerde. Intussen zijn de lokale verkiezingen achter de rug. Alle Arizona-partijen hebben gewonnen en dat kan het glijmiddel zijn om de hindernissen vlotter te overwinnen, want die hindernissen zijn er wel degelijk.
Formateur Bart De Wever pikt de draad van de federale formatie weer op: wat zijn de hindernissen?
Rik Arnoudt
Gepubliceerd:
Toen de koning vorige maand de opdracht van formateur De Wever tot 17 oktober verlengde, werd de federale formatie eigenlijk gewoon over de gemeenteraadsverkiezingen getild. Aangezien de meeste toponderhandelaars ook kandidaat-burgemeester waren, was het risico op electorale beïnvloeding bij de formatiegesprekken te groot.
"We zijn in stilte elke dag blijven werken", zei Bart De Wever eergisteren tijdens het voorzittersdebat. "Maar voor de gevoelige onderwerpen - het budget, het sociaaleconomische en migratie - zullen nu toch knopen moeten worden doorgehakt."
Ik hoop dat het nu wel lukt
Formateur Bart De Wever (N-VA)
"Bij de eerste poging (in augustus, red.) is dat niet gelukt", aldus De Wever. "Ik hoop dat het nu wel lukt." Dat alle Arizona-partijen zondag erop vooruit zijn gegaan, kan helpen. Er zal geen 'gewond dier' aan de onderhandelingstafel zitten dat zichzelf met extra eisen staande probeert te houden.
Dat de MR heeft gewonnen zonder monsterzege voor partijvoorzitter Georges-Louis Bouchez in zijn eigen Mons, is eigenlijk ook goed nieuws: een zegedronken Bouchez had zich mogelijk onredelijk opgesteld. Volgens politicoloog Dave Sinardet (VUB) zijn de 5 partijen nu bevestigd in hun succes. Dat geeft hen de nodige legitimiteit en kan hen aanmoedigen om een regering te vormen.
Er zijn nog hinderpalen
De gesprekken worden dus opgestart onder een gunstig gesternte, maar dat betekent niet dat de federale formatie ineens een makkie is geworden. Dat formateur De Wever nog niet wil uitsluiten dat hij burgemeester blijft in zijn eigen Antwerpen, is veelbetekenend.
"Laat mij duidelijk zijn", zei hij eergisteren. "Pas als er een regering is die het migratiebeleid op een andere leest zet en de rekeningen in dit land in de goede richting doet bewegen, vind ik het de moeite om naar de Wetstraat 16 te gaan."
Het mag niet ten koste van de gezondheidszorg en de sociale zekerheid gaan
Vooruit-voorzitter Conner Rousseau
"Ik ben het ermee eens dat we onze begrotingsregels op orde moeten hebben", repliceerde Vooruit-voorzitter Conner Rousseau. "Maar ik hoop dat dit dan gebeurt op een eerlijke manier." Rousseau heeft het over "een eerlijke verdeling van de lasten", waarbij ook de superrijken moeten bijdragen.
"Het mag niet ten koste van de gezondheidszorg en de sociale zekerheid gaan." Vooruit zit in een lastige positie, want het is de enige linkse partij aan de onderhandelingstafel. Rousseau kan zich onmogelijk neerleggen bij een al te rechts regeerakkoord en moet iets binnen zien te halen voor de eigen - linkse - achterban.
Hier ligt dus een potentiële breuklijn. In augustus liep het nog spaak toen MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez de sociaal-economische 'supernota' van de formateur afschoot: hij had vooral een probleem met de meerwaardebelasting op aandelen uit de supernota.
Hoe dan ook reageert de MR-voorzitter allergisch op alles wat ruikt naar een verhoging van de belastingdruk. Vorige week maakte hij dat nog eens duidelijk tijdens het openingscollege politicologie aan de Universiteit Gent.
De toestand is ingewikkeld
Nochtans dringt de tijd, want ons begrotingstekort loopt op en zit flink boven de grens van 3 procent van het bruto binnenlands product, die de Europese Commissie de lidstaten oplegt. Bovendien heeft het ratingbureau Moody's vorige week nog de vooruitzichten voor onze financiën bijgesteld van 'stabiel' naar 'negatief'. Veel besparingswerk op de plank, met andere woorden.
We hebben geen buffer meer om de volgende crisis of recessie op te vangen
Pierre Wunsch (gouverneur Nationale Bank)
Vorige maand gaf Pierre Wunsch, de gouverneur van de Nationale Bank, nog aan dat de maatregelen uit de supernota van De Wever niet zullen volstaan. "Er staan te veel terugverdieneffecten in", zei hij in De Zevende Dag. "Dat is niet alleen wat optimistisch, maar het mag ook niet van Europa."
Wunsch pleit voor een combinatie van besparingen en nieuwe belastingen. "Dat is belangrijk, niet alleen omdat Europa dat oplegt, maar ook omdat we geen buffer meer hebben om de volgende crisis of recessie op te vangen."
Dat gunstig gesternte waaronder de onderhandelaars de draad van de gesprekken weer oppikken, is wel fijn, maar aan de horizon pakken toch wel donkere financiële wolken samen. Slaagt formateur De Wever erin de verschillende politieke belangen met elkaar te verzoenen en het begrotingstekort terug te dringen naar een aanvaardbaar niveau? "Dat is niet gegarandeerd dat het lukt", zei hij eergisteren.
Tegen Sinterklaas moet er een nieuwe regering zijn
Wetstraatwatcher Ivan De Vadder
"Als iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt, kunnen we ook het vertrouwen in het federale niveau herstellen", vindt CD&V-voorzitter Sammy Mahdi. En dat is broodnodig.
Eigenlijk had de federale regering al een begroting voor volgend jaar moeten indienen bij de Europese Commissie, maar op vraag van De Wever heeft ons land uitstel gekregen tot eind dit jaar. "Daarom moet er tegen Sinterklaas een nieuwe regering zijn", zegt Wetstraatwatcher Ivan De Vadder. En die nieuwe regering moet uiteraard ook een nieuwe begroting hebben.
Grote doorbraken zijn in elk geval niet voor vandaag. De onderhandelaars bespreken de werkwijze en de agenda voor de komende weken. Morgen moet formateur De Wever verslag uitbrengen bij de koning, die allicht zijn opdracht zal verlengen.
