Nobelprijs Economie gaat naar onderzoekers die verschillen in welvaart tussen landen bestudeerden

De 3 deden onderzoek naar hoe instellingen gevormd worden in een land en hoe die instellingen vervolgens de ontwikkeling van de rijkdom van een land beïnvloeden. Acemoglu en Johnson zijn verbonden aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT) in de Verenigde Staten, Robinson aan de University of Chicago. 

"De laureaten hebben het belang aangetoond van maatschappelijke instellingen voor de welvaart van een land. Samenlevingen met een slechte rechtsstaat en instellingen die de bevolking uitbuiten, brengen geen groei of verandering ten goede. Het onderzoek van de laureaten helpt ons te begrijpen waarom", laat het Nobelprijscomité weten.

"Het verkleinen van de enorme inkomensverschillen tussen landen is een van de grootste uitdagingen van onze tijd. De winnaars hebben laten zien hoe belangrijk instellingen zijn om dit te bereiken," aldus Jakob Svensson, voorzitter van het comité.

"De winnaars van dit jaar hebben baanbrekend werk verricht met nieuwe benaderingen, zowel empirisch als theoretisch, die ons begrip van mondiale ongelijkheid aanzienlijk hebben bevorderd." 

Acemoglu zei verrast te zijn met zijn uitverkiezing. De keuze toont het belang aan van democratische instellingen, zegt hij.

"Breed genomen kan je zeggen dat het werk dat we gedaan hebben, in het voordeel is van democratieën. Maar democratie is geen wondermiddel. Het is heel moeilijk om een democratie in te voeren. Wanneer je verkiezingen introduceert, kan dat een conflict veroorzaken." 

Robinson zei in een gesprek met het persbureau AP dat heel wat maatschappijen de overgang hebben gemaakt naar wat hij en zijn 2 collega-winnaars "een inclusieve maatschappij" noemen. "Kijk naar de VS. Dat was een land met slavernij en voordelen voor bepaalde groepen, waar vrouwen niet deel konden nemen aan het economische leven of konden stemmen."

"Elk land dat momenteel relatief inclusief en open is, heeft zo'n transitie meegemaakt. In modernere tijden zien we dat bijvoorbeeld in Taiwan, Zuid-Korea en Mauritius." 

Robinson betwijfelt of een land als China zijn economische groei kan blijven volhouden zolang het zijn bevolking politiek blijft onderdrukken. "Er zijn heel wat voorbeelden uit de geschiedenis van dit soort maatschappijen die het 45 à 50 jaar goed deden. Onze theorie voorspelt dat zoiets een tijdelijke situatie is."

"Je ziet dat ze dat op langere termijn niet volhouden. De Sovjet-Unie deed het 50, 60 jaar goed. Argentinië was een van de rijkste landen ter wereld tijdens de Eerste Wereldoorlog." 

Vorig jaar won Claudia Goldin de Nobelprijs Economie. Ze was daarmee nog maar de derde vrouw die de prijs won. De bekendmaking van de Nobelprijs Economie sluit het rijtje af. De Nobelprijswinnaars voor Geneeskunde, Natuurkunde, Scheikunde, Literatuur en Vrede werden vorige week bekendgemaakt.

Strikt genomen mogen we trouwens niet spreken over een Nobelprijs Economie, maar over de Prijs van de Zweedse Rijksbank voor Economische Wetenschappen. Het is dus eigenlijk een prijs van de Zweedse Centrale Bank, maar hij wordt wel uitgereikt met de andere Nobelprijzen. 

De prijzen worden traditioneel uitgereikt op 10 december, de sterfdag van Alfred Nobel (1833-1896), de uitvinder van dynamiet en grondlegger van de prijzen. Dat gebeurt in Stockholm, behalve voor de Nobelprijs voor de Vrede, die op dezelfde dag in de Noorse hoofdstad Oslo wordt uitgereikt.

Dit jaar gaan de laureaten naar huis met 11 miljoen Zweedse kronen (ongeveer 970.000 euro) per categorie.