Zo is er gekozen in West-Vlaanderen: CD&V blijft domineren en ruziemakers en schandalen worden afgestraft

In 38 van de 62 West-Vlaamse gemeenten is een absolute meerderheid gehaald. Dat betekent dat een lijst meer dan de helft van de zetels haalt en geen andere partij nodig heeft om mee te besturen. In 3 gemeenten haalde de grootste partij zelfs alle zetels binnen en is er dus geen oppositie. Het gaat om de kleinere gemeenten Spiere-Helkijn, Zuienkerke en Mesen. Ook in Lo-Reninge is Team Dynamisch de enige meerderheidspartij, daar waren zelfs geen gemeenteraadsverkiezingen, want er was maar 1 lijst. 

Dat meer dan de helft van de gemeenten een absolute meerderheid konden halen, heeft natuurlijk ook te maken met de vele stadslijsten die voor de verkiezingen al waren gevormd. In heel wat gemeenten hebben partijen op voorhand afspraken gemaakt om als 1 lijst op te komen. 

Dat heeft alles te maken met de nieuwe regels bij deze verkiezingen, die bepalen dat de grootste partij of lijst het initiatiefrecht krijgt om een coalitie te maken en dat de kandidaat met de meeste voorkeurstemmen van die grootste lijst, burgemeester wordt. Dat gebeurde bijvoorbeeld in Ieper, waar Open VLD, N-VA en CD&V samen de lijst Team Ieper vormden. Die lijst haalt 17 van de 33 zetels binnen.

CD&V scoort traditioneel heel sterk in West-Vlaanderen en dat is nu niet anders. In 34 van de 62 gemeenten zit CD&V in het winnende kamp en mag het - tenzij er geen coalitie gevonden wordt - mee besturen. In 24 van die 34 gemeenten haalt CD&V zelfs een absolute meerderheid.

Ook in de centrumsteden blijven de christendemocraten goed scoren. In Roeselare blijft CD&V de grootste partij met 39 procent van de stemmen. In Brugge haalt CD&V 38,4 procent, bij de vorige verkiezingen was de partij van burgemeester Dirk De fauw nog goed voor 31,9 procent. De fauw zelf kreeg ook 15.138 voorkeurstemmen. "Ik ben zeer tevreden, het is een heel mooi resultaat", reageert hij. "We hebben 6 jaar keihard gewerkt en ik heb het beste van mezelf gegeven."

Open VLD wordt in de lijn van de Vlaamse en federale verkiezingen in verschillende gemeenten afgestraft, denk in de eerste plaats aan Oostende. Open VLD-boegbeeld Bart Tommelein krijgt er zware klappen en stopt met politiek. Ook Koksijde krijgt na 30 jaar liberaal bestuur een nieuwe meerderheid. Daar haalt Samen met Sander, de partij van N-VA-kopstuk Sander Loones de meeste stemmen. 

Vooruit gaat er op sommige plekken, zoals Oostende, op vooruit. In Harelbeke - thuisbasis van minister Melissa Depraetere - moet de partij dan weer inleveren. Groen, dat nog nooit een grote speler was in West-Vlaanderen, gaat er op op heel wat plaatsen wat op achteruit.

Vlaams Belang hoopte na de goede resultaten in juni, om ook in de West-Vlaamse gemeenten voet aan grond te krijgen. Dat is deels gelukt. Waar de partij voor het eerst opkwam, haalde ze meestal ook minstens 1 zetel binnen. In Roeselare scoort de partij het best. Daar haalt Vlaams Belang 24,6 procent, goed voor 10 van de 39 zetels. Vlaams Belang wordt daarmee de 2e grootste partij in Roeselare. Toch was de score minder goed dan verwacht.

"Ik ben daar zeker tevreden mee", zegt lijsttrekker van Vlaams Belang Immanuel De Reuse. "In Roeselare hebben we nog nooit zo hoog gescoord als nu. Ik heb het gevoeld tijdens de campagne: we hadden het vertrouwen van de mensen. Het zou natuurlijk jammer zijn dat we net zoals 6 jaar geleden een coalitie van de verliezers hebben. Ik denk dat het eens tijd is voor een coalitie van de winnaars."

Maar de echte doorbraak kwam er niet. In juni was Vlaams Belang de grootste partij in West-Vlaanderen. Nergens in de provincie scoorde Vlaams Belang zo goed bij de Vlaamse verkiezingen dan in Houthulst: bijna 38 procent. Nu, bij de gemeenteraadsverkiezingen, bleef de partij in Houthulst steken op 14,5 procent. 

PVDA haalt voor het eerst een zetel binnen in West-Vlaanderen, in Oostende. In Brugge en Kortrijk was PVDA ook kandidaat, maar daar haalt de partij de kiesdrempel niet.

De nieuwe regels rond de voorkeurstemmen zorgen ook in onze provincie voor enkele verrassingen. De kandidaat met de meeste voorkeurstemmen van de grootste partij, wordt automatisch burgemeester. En dat blijkt lang niet altijd de lijsttrekker te zijn.  

Een van de meest opvallende voorbeelden is Ieper, waar lijstduwer Katrien Desomer met 2.989 voorkeurstemmen beter doet dan huidig burgemeester Emmily Talpe die op 1 stond. Zij haalt 2.632 stemmen. Talpe neemt het sportief op. "Ik denk dat mijn kinderen blij zullen zijn dat ik eens een echte macaroni met kaas en hesp zal kunnen maken in plaats van eentje in de supermarkt te moeten kopen."

Ook Deerlijk krijgt een nieuwe burgemeester. De 28-jarige Louis Vanderbeken haalde van op de 3e plaats 64 voorkeurstemmen meer dan lijsttrekker en huidig burgemeester Claude Croes. Ook in Zonnebeke moet huidig burgemeester Ingrid Vandepitte haar sjerp doorgeven aan haar partijgenoot Koen Meersseman. In Nieuwpoort hoopte lijsttrekker bij CD&V Bert Gunst de nieuwe burgemeester te worden, maar hij wordt voorbijgestoken door Kris Vandecasteele. 

Het valt ook op dat de West-Vlaming ruziemakers heeft afgestraft. In Knokke-Heist haalt de lokale partij Gemeentebelangen voor het eerst in jaren geen absolute meerderheid meer en is ze zelfs niet meer de grootste. Na de dood van burgemeester Lippens 3 jaar geleden, hebben schandalen, geruzie en ontslagen de partij verscheurd.

De inwoners van Knokke-Heist kiezen deze keer voor Inzicht, een samenwerking tussen CD&V en N-VA. Die partij haalt 34,4 procent, Gemeentebelangen strandt op 27,5 procent. Cathy Coudyser, op de 2e plaats bij Inzicht, haalt de meeste voorkeurstemmen en wordt zo goed als zeker de nieuwe burgemeester van Knokke-Heist.

Ook in Staden wordt de grootste partij van 2018, Open VLD, afgestraft, na de schandalen rond burgemeester Francesco Vanderjeugd. Hetzelfde verhaal in Moorslede, waar de partij van de vroegere burgemeester, Ward Vergote, een pak minder stemmen haalt dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen. Vergote moest stoppen als burgemeester, na zijn veroordeling voor belangenvermenging.