Lokale politiek in Vlaanderen lijkt vooralsnog een mannenzaak. In nog geen 1 op de 5 Vlaamse gemeenten krijgt een vrouw de komende 2 weken het initiatiefrecht.
Burgemeester blijft mannenjob: in amper 17 procent van de Vlaamse gemeenten is vrouw aan zet
Wie de meeste stemmen haalt in de grootste fractie, krijgt 14 dagen de tijd om een meerderheid te vormen. In slechts 48 van de 276 Vlaamse gemeenten waar deze regel geldt, gaat dat initiatiefrecht op dit moment naar een vrouw. Dat is 17,4 procent.
Als we de Antwerpse districten erbij tellen – waar in 2 van de 9 gevallen (Hoboken en Berchem) een vrouw het initiatiefrecht krijgt – belanden we op 17,5 procent.
Slechts 1 Vlaamse centrumstad
Ook in de 13 Vlaamse centrumsteden oogt het resultaat voor vrouwelijke politici pover. In slechts 1 Vlaamse centrumstad, namelijk Kortrijk, gaat het initiatiefrecht naar een vrouw. In dit geval is dat naar Ruth Vandenberghe (Team Burgemeester Stadslijst Kortrijk – Open VLD).
"Ik kan niet goed verklaren waarom er zoveel minder vrouwen zijn", zegt Vandenberghe aan VRT NWS. "Misschien omdat het een erg intensieve job is en omdat vrouwen nog steeds denken dat ze alles georganiseerd moeten krijgen. Deze job duurt 24 uur op 24. En misschien zijn de kleinere gemeenten nog niet helemaal meegegroeid wat het aantal vrouwen betreft."
Nadia Sminate (N-VA), die het initiatiefrecht krijgt in Londerzeel, had zulke lage cijfers niet verwacht. "Ze gaan in tegen de tendens van bijvoorbeeld de parlementen, waar het aantal vrouwen min of meer gelijk aan het worden is aan het aantal mannen. Het stelt me wel teleur."
"Wat mogelijk een verklaring is: de lokale politiek vergt erg veel van een mens. Als alleenstaande mama met 2 kinderen weet ik dat mijn persoonlijk leven er erg onder lijdt. Maar het is een roeping. En ik zie niet meteen hoe we er verandering in kunnen brengen."
Schaalvergroting doet vrouwen sneuvelen
Volgens politicoloog Stefaan Walgrave (Universiteit Antwerpen) speelt het nieuwe kiessysteem op lokaal niveau mogelijk een rol. "Meer partijen komen in allianties op. Die schaalvergroting ontmoedigt om lijsten voor kleine partijen in te dienen. Daardoor sneuvelen er mogelijk meer vrouwen aan het hoofd van die lijsten."
"Bovendien vermoed ik dat er op lokaal niveau een vertragingseffect speelt. Er zijn populaire kandidaten en door het historisch verloop zijn dat vaak mannen. Het afvoeren van een populaire kandidaat om plaats te maken voor een vrouw, is een enorm risico. Daardoor blijft de sterkere aanwezigheid van mannen lang doorwerken."
"Tot slot is het zo dat bij gemeenteraadsverkiezingen de lokale afdelingen de lijst zelf opstellen. Er is veel minder sprake van centralisatie waardoor ze de lokale logica kunnen laten heersen. Daardoor is er veel minder druk om vrouwen bovenaan een lijst te zetten."
Het initiatiefrecht geldt niet overal
Voor de 19 Brusselse gemeenten, de 6 faciliteitengemeenten in de Vlaamse rand en Voeren geldt de regel met het initiatiefrecht (nog) niet. We kunnen wel zien wie er daar stemmenkampioen van de grootste lijst is geworden. Dat is 1 vrouw voor de randgemeenten (Sint-Genesius-Rode) en het zijn er 3 voor de Brusselse gemeenten.
In Lo-Reninge en Herstappe vonden geen gemeenteraadsverkiezingen plaats omdat er telkens maar 1 lijst was. In beide gemeenten wordt een vrouw burgemeester.
En vorige keer?
Is 17 procent initiatiefrecht voor vrouwen meer of minder dan het aantal vrouwelijke burgemeesters die we tijdens de vorige legislatuur hadden?
Op de 300 Vlaamse gemeenten (inclusief randgemeenten en fusiegemeenten die toen nog niet samengevoegd waren), was een kleine 19 procent in handen van een vrouwelijke burgemeester, of ook amper 1 op de 5.
Hoeveel vrouwelijke burgemeesters we deze keer zullen krijgen, staat nog niet vast.
