Polen wil het recht op asiel tijdelijk opschorten. Dat heeft premier Donald Tusk gezegd op een bijeenkomst van zijn partij. De opschorting zou beperkt zijn in tijd en in plaats, de komende dagen zouden er meer details bekendgemaakt worden. Er komt al meteen veel kritiek van ngo's én van coalitiepartners van Tusk.
Poolse premier Tusk wil recht op asiel opschorten: "Polen moet opnieuw 100 procent controle krijgen over wie er binnenkomt en buitengaat"
Paulien Lambert
Gepubliceerd:
Op de partijbijeenkomst gaven Tusk en andere partijbonzen een overzicht van wat de nieuwe regering heeft kunnen verwezenlijken tijdens hun eerste jaar aan de macht. Een van de agendapunten was ook de voorstelling van een nieuwe migratiestrategie voor de komende jaren.
Die zal de titel krijgen: "Neem de controle terug, verzeker de veiligheid". Polen moet opnieuw voor de volle 100 procent de controle krijgen over wie er binnenkomt en buitengaat in het land, klinkt het. De mensen die komen, moeten belastingen betalen, en zich willen integreren in de Poolse maatschappij. "Dat zijn de mensen, die respect verdienen", aldus Tusk.
Hij kondigde aan dat een van de elementen van de migratiestrategie een "tijdelijke, territoriale opschorting van het asielrecht" zou zijn. "Nu wordt dat asielrecht gebruikt op een manier die indruist tegen de essentie van het asielrecht", zegt Tusk.
Hoe die beperking precies zal ingevuld en gerechtvaardigd worden, is nog niet duidelijk. Wel kondigde Tusk al aan dat er duizenden functionarissen naar de grens gestuurd zouden worden, "zodat het bewustzijn zal groeien, dat die grens ondoordringbaar is".
Migratiecrisis in Polen
Sinds 2021 kampt Polen met een migratiecrisis aan de Wit-Russische grens. Die begon met de toevloed van duizenden migranten uit Afrika en het Midden-Oosten, die vanuit Wit-Rusland naar Europa wilden reizen.
Volgens Polen werden de migranten doelbewust naar Wit-Rusland gehaald en dan naar de grens gestuurd, om zo een migratiecrisis uit te lokken. Wit-Rusland zou zo (in samenwerking met bondgenoot Rusland, red.) de Europese buitengrenzen proberen destabiliseren. Rusland en Wit-Rusland hebben dat altijd ontkend.
De vorige rechts-conservatieve regering, geleid door de partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS), reageerde door een grenshek te bouwen, en massaal de bewaking aan de grens te verhogen. Migranten werden ook teruggeduwd over de grens, voor ze de kans kregen om asiel aan te vragen (zogenoemde illegale pushbacks, red.). Dat lokte veel kritiek uit van mensenrechtenorganisaties en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Volgens ngo's zijn ook meerdere migranten aan de grens omgekomen door kou en ontbering.
Toen de coalitie rond Donald Tusk een jaar geleden de verkiezingen won, beloofde die op veel vlakken verandering te brengen. De aanpak van de migratiecrisis aan de Wit-Russische grens en migratie naar Europa in het algemeen, leverde de vorige regering heel wat conflicten op met de Europese Unie. Hoe de nieuwe regering dat domein zou aanpakken, bleef lange tijd redelijk vaag.
Tusk zegt dat hij met dit plan naar Europa zal trekken, en er erkenning voor zal vragen. Hij voegde er ook aan toe dat "niemand hem zal dwingen om het Europese migratiepact te aanvaarden", en dat Polen "geen Europese ideeën zal uitvoeren, als die de belangen van het land schenden". Het lijkt wel of Tusk die zin gestolen heeft uit een speech van Viktor Orbán, de Hongaarse premier, die ook al jarenlang met de EU op ramkoers ligt als het over migratie gaat.
Kritiek van binnen- en buitenaf
Er komt meteen veel kritiek op de aankondiging van deze nieuwe migratiestrategie. Ngo's die werken aan de grens zeggen dat het recht op asiel opschorten migranten in de armen van mensensmokkelaars zal drijven.
Ook de Helsinki Foundation for Human Rights, een toonaangevend instituut voor mensenrechten, is scherp: "We vrezen dat het begrip 'veiligheid' zal geïnstrumentaliseerd worden door autoriteiten. (...) Misschien zal dit gebeuren met de steun van de meerderheid van het publiek. Mensen (in Polen, red.) staan al weigerachtig tegenover migratie, en die standpunten worden gevoed door hetzelfde onverantwoordelijke verhaal van de regering en haar individuele ministers."
Maar ook van binnen de coalitie van Tusk komt er kritiek. Anna-Maria Zukowska, de fractieleider van het linkse blok in de coalitie, zegt dat dit een voorstel is van een van de coalitiepartijen, dat nog moet besproken worden binnen de regering.
Tusk zou zijn plannen voorstellen aan de regering op 15 oktober, de verjaardag van de verkiezingen vorig jaar.
