Conservatieve Amerikaanse christenen vinden steeds vaker weg naar politieke elite, op zoek naar macht en invloed

Washington D.C., net geen 4 jaar geleden. Een woedende massa aanhangers van aftredend president Donald Trump bestormt het Capitool. Ze zijn het niet eens met de uitslag van de verkiezingen, en ze willen de formalisering van de verkiezingsoverwinning van de verkozen president Joe Biden boycotten.  

Wie even de tijd neemt om die boze massa grondig te bestuderen, merkt dat er tussen de Trumpvlaggen ook heel wat christelijke symbolen verborgen zijn. Sommige demonstranten houden een kruis omhoog, en ook op sommige Amerikaanse vlaggen staan kruisjes of het woord 'God'. Dat mag eigenlijk niet, want wijzigingen of toevoegingen aan de vlag, zoals religieuze symbolen, zouden in strijd zijn met de richtlijnen en kunnen gezien worden als een schending van de scheiding tussen kerk en staat.

Toch lijkt die grens tussen kerk en staat steeds meer te vervagen. Niet alleen lijkt het geloof de politiek binnen te dringen, ook omgekeerd baant de politiek zich een weg naar de opvliegende toespraken van predikanten. Dat roept vooral vragen op over vrijheid van religie, de rol van religie in de politiek, en de inclusiviteit van politieke symboliek, want lang niet iedereen past in dat nieuwe, conservatieve plaatje.

"We houden van ons land. We gaan Satan het niet laten overnemen. Dit is een strijd van goed tegen kwaad", vertelt predikant Ken Peters. Hij is de oprichter van Patriot Church, een kerk in de Amerikaanse staat Tennessee, waar naast geloof ook plaats is voor politiek activisme. "Veel predikanten spreken niet over abortus, het homohuwelijk en de oorlog in het Midden-Oosten. Ik ga die onderwerpen niet uit de weg."

"Het kwaad" waar Peters het over heeft, komt volgens hem uit linkse en progressieve hoek. "Links wordt geleid door demonische krachten, daar ben ik zeker van", vertelt hij.

"Conservatieve christenen zijn vaak blank en komen uit zeer rechts-conservatieve hoek. Lang was in de kerk geen plaats voor politiek activisme, maar nu houden ze hun mening niet langer voor zich, en willen ze die zelfs opleggen aan anderen", ziet De Graeve. Ze willen er op die manier voor zorgen dat de VS 'opnieuw' een christelijke natie wordt. Ze geloven dat dat altijd zo geweest is en dat de Verenigde Staten op die fundamenten gesticht is, terwijl daarover eigenlijk niets staat in de grondwet.

"Voor ons is het duidelijk: we willen terug naar de jaren 50", zegt Peters. "Toen mannen nog trouwden met vrouwen en omgekeerd, en ze enkele kinderen kregen en een paar huisdieren hielden. We willen niets te maken hebben met die gekheid en immoraliteit. Die pride, dat is de hele maand juni die wordt gewijd aan seksuele immoraliteit. Dat is echt kwaad, en dat willen we niet."

De strategie van de christelijke nationalisten lijkt haar vruchten af te werpen: hoewel ze in de VS eigenlijk een minderheid zijn, weten ze zich via de lokale politiek toch een weg te banen naar de statelijke en nationale politiek. Daar proberen ze hun conservatief-religieuze gedachtegoed om te zetten in beleid. Christelijke nationalisten zouden al belangrijke posities bekleden binnen de hoogste politieke en rechtelijke organen.

De opmars van christelijk nationalisme hangt samen met het succes van 1 man: Donald Trump. Als presidentskandidaat zoekt hij uitdrukkelijk de steun van evangelische christenen. Hij doet beloften die conservatieve christenen als muziek in de oren klinken. Als president liet hij zich omringen door predikanten en ook de rechters die hij benoemde aan het Hooggerechtshof hebben een link met de beweging.

Een van de meest impactvolle gevolgen was het einde van het historische arrest Roe vs. Wade. Door de beslissing van het Hooggerechtshof verdween het landelijke recht op abortus, en mocht elke staat zelf beslissen over hun abortuswetgeving. In verschillende vooral conservatieve staten, zoals in Texas en Arizona, werd het recht drastisch ingeperkt en verliezen vrouwen, soms zelfs na verkrachting of incest, toegang tot een abortusprocedure.

"Drie rechters die Trump heeft aangesteld, komen een beetje uit die beweging", vertelt De Graeve. "Een andere rechter, Samuel Alito, kwam recent nog in opspraak toen zijn vrouw een omgekeerde Amerikaanse vlag, een symbool van de christelijk nationalistische beweging, aan hun woning had opgehangen. Alito beweert dat hij daar zelf niets mee te maken had en vindt dat hij zich niet moet verantwoorden voor de acties van zijn vrouw. Hij heeft zich nooit geëxcuseerd voor de kwestie."

Ook Mike Johnson, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, wordt in verband gebracht met de christelijke nationalistische beweging. Toen hij net aangetreden was als voorzitter, hing aan de deur van zijn bureau een witte vlag met een kerstboom op. Ook dat is een verwijzing naar de christelijke nationalisten. "Dat toont dat de ideeën al erg hoog in de politiek zitten", zegt De Graeve.

De christelijk nationalisten zijn zeker van hun zaak, maar toch zit hun verhaal vol hiaten. "De Verenigde Staten zijn niet expliciet opgericht als een christelijk land." Dat zegt Nthea Buttler, die religie in Amerika en christelijk nationalisme bestudeert. "De grondleggers van de Verenigde Staten kozen ervoor om een seculiere natie te vormen, waarbij vrijheid van religie een fundamenteel recht is."

Dit principe wordt bevestigd door de scheiding van kerk en staat, zoals vastgelegd in de Amerikaanse grondwet. "Wat de christelijke nationalisten willen, is een theocratie waarin religieuze leiders of instellingen de macht hebben en wetten baseren op religieuze doctrines. Ze zeggen ook letterlijk dat ze enkel nog christelijke leiders willen."

"Soms is het confronterend om te zien hoe conservatief Amerika nog is, zeker op het platteland", concludeert De Graeve. "Een lgbtq-vlag aan het stadhuis, een week rond diversiteit, ... Ze hebben het gevoel dat heel wat ideeën vanuit de overheid opgedrongen worden, terwijl ze dat eigenlijk niet willen."

"Dat is enigszins vreemd. Hoewel ze niet willen dat bepaalde ideeën hen van bovenaf opgedrongen worden, proberen ze wel hun eigen waarden op te leggen aan de rest van het land. Ergens snap ik wel hoe zij het zien. Ze willen dat iedereen hen met rust laat en hen laat leven in het Amerika dat zij willen, maar dat idee werkt niet wanneer ze moeten samenleven. Het merendeel van de Amerikanen wil immers niet in dat Amerika wonen."