Kan een politieke partij zomaar een nummer van Metejoor herwerken tot campagnelied? "Zonder toestemming mag het niet"

In Balen (Antwerpen) komt partij Degoeizaak met een opvallend campagnelied ‘Klaar voor een nieuw beleid’. Het nummer is gemaakt op de tonen van de hit ‘Dit is wat mijn mama zei’ van Metejoor.

Er zijn nog kandidaten met een gelijkaardig idee. In Oud-Heverlee (Vlaams-Brabant) probeert Adinda Claessen van Groen kiezers te overtuigen op de tonen van 'Despacito', de bekende zuiderse hit van Luis Fonsi. 

Henk Dierendonck uit Middelkerke (West-Vlaanderen) ontpopt zich dan weer tot rapper. Hij komt op voor Lijst Dedecker en maakte een eigen versie van 'Brommers kieken' van Boer Harm. 

Mag je zomaar een bekend nummer gebruiken en er je eigen ding mee doen? Advocaat Alexis Fierens is gespecialiseerd in intellectuele rechten, waaronder het auteursrecht: “Je doet dat best niet zonder toestemming. Wanneer je de melodie wil gebruiken, moet de componist je toestemming geven. Als je de tekst wil gebruiken, is het de schrijver die akkoord moet gaan. Als je geen toestemming hebt, pleeg je een inbreuk op het auteursrecht.”

Partij Degoeizaak heeft het in dat opzicht goed aangepakt. De makers vroegen expliciete toestemming aan het management van Metejoor. "Ik heb inderdaad telefoon gekregen", zegt Hans Francken, manager van Metejoor. "Ze vroegen of ze dat nummer mochten gebruiken voor de campagne."

Er zijn ook uitzonderingen waarbij je geen toestemming moet vragen. “Stel dat je samen met je kinderen een eigen versie van een lied maakt en dat zingt rond de keukentafel, dan hoef je daar geen toestemming voor te vragen. Dat geldt ook als je één of meerdere niet-originele zinnen uit een bestaand nummer in je eigen liedje gebruikt.” 

Je mag ook een parodie maken zonder toestemming. Al is dat een dunne grens, want wanneer beschouw je iets als een parodie? “Bij een parodie wil je met humor of spot iets aankaarten of deelnemen aan een maatschappelijk debat. Als je vooral je eigen belang vooropstelt, omdat je er bijvoorbeeld geld mee wil verdienen of uit politiek gewin, dan zal dit niet als een parodie worden gezien.”

Politici bewerken niet enkel nummers tot een campagnelied. Soms gebruiken ze een bestaand nummer om hun campagne kracht bij te zetten of om hun overwinning te vieren. Niet elke artiest is daar even blij mee. Zo waren er in Amerika verschillende artiesten die niet langer toelieten dat presidentskandidaat Donald Trump hun muziek voor zijn campagne gebruikte.

“Artiesten mogen nee zeggen”, aldus Fierens. Hij verwijst hierbij naar het recht op integriteit, ofwel het morele recht. “Soms wil een artiest niet dat zijn of haar muziek geassocieerd wordt met de standpunten van een politicus of partij.”

Wanneer dit het geval is, kan de artiest gerechtelijke stappen zetten. “Al is het beter om eerst even contact op te nemen met de personen in kwestie. Wanneer je niet tot een overeenkomst komt, kan je nog altijd naar de rechtbank stappen. Je kan dan eisen dat de politicus stopt met je muziek te gebruiken. Een substantiële schadevergoeding bekomen, is niet evident. Het is niet makkelijk om daar een getal op te plakken.”