Betonblokken, snelwegen en flatgebouwen: hoe president van Egypte al-Sisi het gezicht van Alexandrië verandert

"Als ik vroeger op mijn terras ging zitten, zag ik de zee", zucht schrijfster Amal Al-Shazly (62). Nu kijkt ze uit op een grijs appartementsgebouw. "Ik kan het de bewoners niet kwalijk nemen, maar de overheid en het stadsbestuur wel."

Ze woont al haar hele leven in Alexandrië en zag de stad veranderen en verlelijken. 

De bevolking van Alexandrië neemt snel toe. In opdracht van president Abdel Fatah al-Sisi wordt de stad horizontaal uitgebreid, ook al moet daarvoor land op de Middellandse Zee gewonnen worden. Het resultaat: gigantische betonblokken langs de kustlijn, brede snelwegen die de stad scheiden van de zee en torenhoge appartementsgebouwen die het uitzicht belemmeren.

Alexandrië is een van de 11 zinkende wereldsteden, volgens het World Economic Forum. “De blokken moeten ons beschermen tegen overstromingen en erosie, en ervoor zorgen dat de stad niet in zee verdwijnt”, zegt Hisham al-Sayyed, inwoner van Alexandrië. "Ze zijn een buffer tussen zee en stad." 

In werkelijkheid werpen ze vooral fysieke barrières op voor de inwoners.

“Amper 30 jaar geleden had je hier prachtige zandstranden. Arm en rijk, jong en oud kwamen hier verpozen en plezier maken”, zegt visser Ahmed Ibrahim Abdelrahim. “Daar blijft maar weinig van over.”

Vandaag moeten toeristen én inwoners van de stad betalen om de weinige stranden te bezoeken die nog overblijven, en is de zeedijk ten prooi gevallen aan investeerders. "De overheid verhuurt de dijk aan bedrijven", zegt de Vlaamse filmmaker Loula Burnus, "en die azen vooral op toeristen."

Burnus pendelt tussen Asse en Alexandrië en maakte voor de VRT Canvasreeks 'De Nomaden' een reportage over de evolutie van de stad. "Ze zetten de ene koffiebar naast de andere, maar er zijn amper inwoners die geld genoeg hebben om er een koffie te drinken."

"De overheid zorgt beter voor de toeristen dan voor haar eigen bevolking", bevestigt al-Sayyed.

Ook het strand en de zee moeten wijken voor de plannen van de overheid. Die werkt aan een groot investeringsproject: een snelweg van 6 rijvakken die verschillende districten in Alexandrië met elkaar moet verbinden. Bestaande wegen worden uitgebreid en nieuwe wegen aangelegd. "Daarvoor wordt de zee gewoon verzand", zegt Burnus. 

"Infrastructuur is de sterke, positieve pijler van president Sisi's beleid", legt Midden-Oostenexpert Koert Debeuf uit. “Egypte was een groot verkeersinfarct, dat moest aangepakt worden en dat heeft Sisi dus gedaan. Die investeringen waren nodig.”

Debeuf bevestigt dat de president daarbij weinig rekening houdt met de belangen van de omwonenden. "Veel infrastructuurprojecten, zoals bruggen of wegen, worden gewoon aangelegd tussen appartementsgebouwen." Dat gebeurt letterlijk en figuurlijk zonder veel omwegen, ook al betekent het dat inwoners vanuit hun keukenraam plots uitzicht hebben op een gigantische brug.

Enig gevoel voor esthetiek is ook al niet aan al-Sisi besteed, meent Debeuf. "Alles wordt alleen maar lelijker. In Caïro is alles al verlelijkt, nu is Alexandrië aan de beurt."

Sisi’s investeringen zouden de Egyptische economie positief moeten beïnvloeden. Toch bevindt het land zich in een economische crisis. Daarvoor is de president wel degelijk verantwoordelijk. "Hij heeft het leger de voorbije jaren steeds meer macht gegeven over de Egyptische economie. Het staat aan het hoofd van allerlei soorten fabrieken. Ze produceren bijvoorbeeld spaghetti en fetakaas, en ze controleren ook de media."

Ook al zijn de inwoners van de stad niet tevreden met de veranderingen, kritiek komt er niet. Dat is onmogelijk door het streng repressief beleid van president al-Sisi. "Iedereen is ongelofelijk bang om kritiek te geven", heeft Burnus ervaren. De jonge generatie heeft zich ondertussen bij de situatie neergelegd, meent schrijver Al-Shazly. "Wie weet hoe mooi het hier vroeger was, wordt echt verdrietig van de situatie. Maar de jeugd heeft nooit iets anders gekend. Voor hen is het vertrouwd terrein." 

"Als je kritiek uit op het regime of iets verkeerds zegt, beland je in de gevangenis", bevestigt Koert Debeuf. "Sinds 1952, toen president Nasser aan de macht kwam in Egypte, is er altijd repressie geweest. Vandaag is die erger en sterker dan ooit. Sisi is enorm bang van revolutie, omdat zijn voorganger (ex-president Mubarak, red.) is afgezet door een revolutie." 

Toch sluit hij een nieuwe revolutie niet uit. "Egyptenaren zijn zeer ontevreden, het water staat hen aan de lippen. Ze zullen reageren. De vraag is alleen: wanneer. Al zal het nog wel een tijdje duren vooraleer het zover is."