De verwoesting door orkanen Helene en Milton laat zich ook online voelen. Niet enkel echte beelden, ook heel wat valse foto’s en video’s overspoelen de sociale media en worden miljoenen keer bekeken. Van valse compilatievideo’s tot AI-foto's: een selectie.
Video's van tornado's en AI-foto met puppy: deze beelden hebben niets met orkanen Milton of Helene te maken
In het kort
Wat? Amper 2 weken na de verwoestende doortocht van orkaan Helene krijgt de Amerikaanse staat Florida te maken met een nieuwe orkaan: Milton. Beelden van die doortochten worden massaal gedeeld.
Maar? Zoals wel vaker circuleren ook veel nepbeelden van het fenomeen. Zo wordt van oudere beelden valselijk beweerd dat ze orkaan Milton voorstellen. Sommige makers combineren zelfs verschillende video’s van uiteenlopende tornado’s om zoveel mogelijk likes en views te genereren. Tot slot is er in de nasleep van orkaan Helene ook een AI-foto die massaal wordt gedeeld; veelal om kritiek te uiten op hoe de hulp in de getroffen gebieden wordt aangepakt.
1. Omvallende palmboom in Saudi-Arabië
Wanneer een natuurfenomeen zoals orkaan Milton het wereldnieuws haalt, gaan steevast ook oude beelden rond die er onterecht aan worden toegeschreven. In onderstaande video zie je een palmboom omwaaien, terwijl enkele voetgangers en auto’s het stormweer trotseren.
"A devastating force hit Florida. Hurricane #Milton and its power !", schrijft iemand op X . "Een verwoestende kracht trof Florida. Orkaan Milton en zijn kracht!". Het bericht is al bijna 2 miljoen keer bekeken. Ook op TikTok haalt de video miljoenen weergaven.
Toch gaat het hier niet om Florida of Milton. Begin september, dit jaar, werd de stad Jeddah in Saudi-Arabië getroffen door zware onweersbuien. Dat blijkt ook uit meldingen (hier en hier ) van het Arabische weerbedrijf "Arabiaweather".
De video werd toen ook gedeeld door dit weerkanaal op YouTube . Dat konden we achterhalen door een schermafbeelding uit de video te nemen en die te uploaden in Google Afbeeldingen. Ook wel omgekeerde zoekopdracht genoemd. Vervolgens vonden we tussen de zoekresultaten het YouTubekanaal.
Conclusie:
Een video met een omvallende palmboom zou orkaan Milton in volle actie tonen.
In werkelijkheid gaat het om beelden uit de stad Jeddah in Saudi-Arabië, begin september dit jaar.
We beoordelen de bewering dan ook als onwaar.
2. Computeranimatie van een YouTube-kanaal
Een ander beeld dat viraal gaat, toont een donkere en dramatische lucht. Bijschriften luiden "Orkaan Milton vernietigt alles op zijn pad". De video wordt ook opgenomen in compilaties (hier als eerste video) met andere beelden. De video werd soms meer dan een miljoen keer bekeken.
Maar het gaat helemaal niet om Milton. Integendeel, het gaat om een computeranimatie van een YouTube-kanaal dat videocompilaties maakt van tornado’s op een naar eigen zeggen fictieve plek . De video staat bovendien al online sinds maart 2024.
Opvallend: op sociale media doet de video momenteel de ronde in een omgedraaide of gespiegelde vorm. Mogelijk werd dat gedaan om de zoektocht naar de originele versie via een omgekeerde zoekopdracht (zie video hieronder) te bemoeilijken, maar dat kunnen we niet bewijzen.
Conclusie:
Beelden van een dreigende lucht worden massaal verspreid met de boodschap dat het om orkaan Milton gaat.
De beelden zijn echter door een computer bewerkt en zijn al minstens 6 maanden oud. We beschouwen de bewering daarom als onwaar.
3. Stormjager in Canada en Nebraska
Op TikTok circuleren ook spectaculaire beelden met dramatische muziek of het geluid van schreeuwende mensen op de achtergrond. Allemaal worden ze toegeschreven aan Milton, maar opnieuw is dat niet altijd juist. Een voorbeeld daarvan is deze compilatievideo met 6,3 miljoen weergaven.
De meeste fragmenten tonen een heuse tornado-uitbraak in juni 2014 in het gebied Great Plains en het midwesten van de Verenigde Staten. Vooral de staat Nebraska kreeg het hard te verduren met meerdere tornado’s tegelijk. Rond het dorpje Pilger stierven 2 mensen en 16 anderen raakten zwaargewond .
Stormjager Ricky Forbes reed destijds de tornado’s achterna en maakte de beelden die nu op TikTok rondgaan. Forbes deelde ze zelf al eerder op zijn sociale media, zoals op Facebook (hier gearchiveerd) en TikTok (hier gearchiveerd). Hij schrijft er telkens bij dat dit in Pilger in 2014 was. De clip waar je hem in zijn oranje auto ziet stappen, brengt een tornado in Canada in 2023 in beeld (hier gearchiveerd).
Bovendien hoort het geluid in de video niet bij de beelden die we zien. Op TikTok kan je klikken op de "sound" of audio die een gebruiker heeft toegevoegd aan een video. Als je dat doet, kan je zien wie dezelfde audio ook al gebruikte. Als je dat bij deze video op de audio klikt, kom je op nog 50 andere video’s uit. Allemaal beweren ze orkaan Milton te tonen.
Met dit soort dramatische compilatievideo’s (al dan niet met oude of gemanipuleerde beelden) proberen TikTokgebruikers in te spelen op de actualiteit en zo volgers, views en likes te genereren. In landen als de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkijk kun je met een populaire video ook geld verdienen. Waar de verspreider van deze video zich bevindt en of het hem om geld te doen is, kunnen we niet achterhalen.
Conclusie:
Op TikTok gaat een compilatievideo, met erg spectaculaire beelden en schreeuwende mensen op de achtergrond, rond alsof die van orkaan Milton in Florida is.
Dat klopt niet. Het zijn beelden die een stormjager maakte van tornado’s in 2014 en 2023.
We beoordelen de bewering op TikTok dan ook als onwaar.
4. AI-foto met puppy gaat viraal
Niet enkel orkaan Milton gaat online viraal. Ook van orkaan Helene, die op 26 september aan land kwam in de staat Florida, circuleren echte, maar ook valse beelden.
Zo gaat sinds begin oktober 2024 een foto viraal met een huilend meisje en haar puppy op een boot. Heel wat berichten op X gebruiken de afbeelding om kritiek te leveren op de manier waarop de Amerikaanse vicepresident Kamala Harris omgaat met de hulp aan de getroffen gebieden.
Maar? Het gaat niet om een echte foto: het beeld werd met AI gegenereerd. Mogelijke aanwijzingen daarvoor zijn de onnatuurlijke glans in de foto en de huid van het kind zelf. Haar gezicht en armen zijn extreem glad, met overdreven lijnen boven haar wenkbrauwen.
In sommige versies van de foto lijkt de groene boot waarop het meisje zit, te verdwijnen. Bovendien lijkt de man in reddingsvest op de boot in de achtergrond een arm minder te hebben.
Tot slot doet er nog een andere foto de ronde, waarin hetzelfde meisje te zien is, maar met een andere puppy op schoot.
Een omgekeerde zoekopdracht via Google levert niet meteen de originele bron van de foto op, wel zien we dat het beeld vooral vanaf 3 oktober erg populair begint te worden.
De factcheckers van Snopes lieten het beeld ook verifiëren door een AI-detector. Hoewel dergelijke tools nog niet altijd waterdicht zijn, gaf deze aan “substantieel bewijs te vinden van digitale manipulatie (...) en stelde hij vast dat deze was gemaakt door generatieve AI.”
Nog opvallend: sommige mensen zijn zich wel degelijk bewust van het feit dat de oorsprong van het beeld ongekend is of dat het beeld met AI gegenereerd werd. Toch blijven ze het beeld verspreiden, omdat het zogezegd symbool staat voor een bepaalde emotie.
Zo postte Amy Kremer, een politiek activist uit de VS en onder andere medeoprichter van ‘Women for Trump’, een nieuw bericht nadat haar eerste een community note had gekregen – zeg maar een opmerking over de fout in haar bericht. "Ik weet niet waar deze foto vandaan komt en eerlijk gezegd maakt het ook niet uit (...). Dus ik laat hem staan omdat hij symbool staat voor het trauma en de pijn die mensen op dit moment doormaken."
Conclusie:
Een foto van een meisje in een boot met een puppy op schoot wordt gedeeld naar aanleiding van de doorkomst van orkaan Helene. De foto wordt vaak gebruikt om kritiek te leveren op de reddingsacties.
Maar de foto is AI-gegenereerd. We beschouwen de beelden daarom als onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
