België telt 1,2 miljoen zelfstandigen, waarvan bijna 800.000 in hoofdberoep. Is zelfstandig zijn een goed idee? "Als zelfstandige sta je aan het roer van je werk en inkomen. Je beslist zelf hoeveel je werkt en welke opdrachten je aanvaardt en regelt je eigen loon. Maar het gaat hand in hand met verantwoordelijkheid. Je moet alles zelf regelen, van je administratie tot belastingen", zegt financieel expert Chris Sugira in de nieuwste aflevering van de podcast 'Money time'.
In de podcast 'Money Time' geven Chris Sugira, financieel expert bij het Radio2-consumentenprogramma 'WinWin', en MNM-dj Charlotte Sieben, antwoorden op alle vragen die je hebt over geld. Deze week gaat het over zelfstandig zijn.
Niet enkel de bakker of loodgieter
"Wanneer we aan zelfstandigen denken, denken we vaak aan de klassieke voorbeelden van een bakker of loodgieter", zegt Sugira. "Maar het is meer dan dat. Zelfstandigen vind je in tal van sectoren."
Niet alleen in de handel (zoals bakkers, slagers, en kledingwinkels), ook in de industrie en ambacht zijn zelfstandigen prominent aanwezig. Denk aan elektriciens, loodgieters en aannemers. Dokters, advocaten en notarissen horen dan weer in de categorie van vrije beroepen. Tot slot is er ook nog de groep zelfstandigen in de creatieve beroepen en consultancy zoals grafisch ontwerpers, IT-specialisten en bedrijfsadviseurs.
Vrijheid als zelfstandige of zekerheid als werknemer?
Loontrekkenden hebben een arbeidscontract waarin duidelijk staat hoeveel uren ze werken en welk loon ze daarvoor krijgen. Daarnaast wordt alles automatisch voor hen geregeld: van bedrijfsvoorheffingen en sociale bijdragen tot vakantiedagen.
Je hebt als zelfstandige veel vrijheid, maar dan moet je wel alles zelf in de gaten houden: je loon, je belastingen, je vakantiedagen,...
Chris Sugira, financieel expert
Voor zelfstandigen ligt dat anders, vertel Sugira. "Zij moeten al die zaken zelf in de gaten houden, maar daar staat natuurlijk een flinke dosis vrijheid tegenover. En er zijn nog meer verschillen. Zo krijgen werknemers hun loon doorbetaald als ze ziek zijn, terwijl zelfstandigen pas na acht dagen recht hebben op een uitkering."
"Ook op het gebied van pensioen is er een verschil, al is dat sinds 2021 positief veranderd: het pensioen van zelfstandigen wordt nu op dezelfde manier berekend als dat van werknemers. Verder kunnen zelfstandigen hun beroepskosten aftrekken van hun inkomsten, wat hen een fiscaal voordeel oplevert." Ook als loontrekkende kan je je beroepskosten aftrekken. Als je die voor een hoger bedrag kunt bewijzen dan het wettelijke forfait, kan dat fiscaal interessanter zijn. Al gebeurt dat in de praktijk niet zo vaak.
Vennootschap of eenmanszaak: wat kies je?
Een van de belangrijkste beslissingen die je neemt wanneer je als zelfstandige aan de slag wil, is of je dat als een eenmanszaak of een vennootschap wil doen. "Die keuze bepaalt niet alleen hoe je je bedrijf juridisch vormgeeft, maar heeft ook grote gevolgen voor je aansprakelijkheid, belastingregelingen en de hoeveelheid administratie die erbij komt kijken."
"Een eenmanszaak is vaak de eenvoudigste en snelste optie om te starten, zeker als je klein begint. Er zijn geen opstartkosten en de boekhouding is overzichtelijk. Maar let op: bij een eenmanszaak ben je persoonlijk aansprakelijk voor alle schulden van je onderneming. Zo ben ik ook begonnen als dj in bijberoep. Ik had weinig risico’s en kon makkelijk starten met mijn dj-set en een laptop."
Wil je echter een betere bescherming van je privévermogen, dan is een vennootschap wellicht een veiligere keuze. "In dat geval is je privébezit gescheiden van dat van je bedrijf. Dat betekent dat je persoonlijke bezittingen veilig zijn als je bedrijf schulden maakt. De keerzijde is wel dat er meer administratie bij komt kijken en dat de opstartkosten hoger zijn. De keuze tussen een eenmanszaak en een vennootschap hangt dus sterk af van de aard van je activiteiten, de risico's die je bereid bent te nemen en hoe groot je ambities zijn."
