Vorig jaar is het geschatte foutenpercentage in de uitgaven uit de EU-begroting gestegen tot 5,6 procent. Dat blijkt uit het jaarverslag van de Europese Rekenkamer (ERK). Het gaat niet per se om fraude of verspilling, maar om geld dat niet volgens de juiste controles en regels is besteed. Toch maken de auditors zich zorgen: het foutenpercentage stijgt al enkele jaren en de groeiende schuld drukt op de EU-begroting.
Meer fouten in uitgaven Europese Unie, bezorgdheid om geld dat niet volgens de regels is besteed
Simon Fiers
Gepubliceerd:
Elk jaar spitten auditors van de ERK de EU-begroting door om te controleren of de jaarrekening betrouwbaar is en of de inkomsten en uitgaven voldoen aan de regels. Het kostenplaatje voor 2023 is in zijn geheel goedgekeurd.
Wel maken de auditors zich zorgen over het foutenpercentage dat jaar na jaar stijgt. In 2021 was dat nog 3 procent, vorig jaar al 5,6 procent. Die stijging heeft een impact op de 191,2 miljard euro aan uitgaven uit de begroting. De ERK heeft de EU-uitgaven van 2023 als onderdeel van de totale begroting dan ook "afkeurend" beoordeeld.
Corona en cohesie
De onregelmatigheden zijn grotendeels terug te voeren tot 2 beleidspakketten. Enerzijds zijn er problemen met het coronaherstelpakket van de EU. De Rekenkamer ontdekte betalingen die niet aan alle voorwaarden voldeden en trof zwakke punten aan in de controlesystemen van de lidstaten.
EU-landen ontvangen geld uit dat herstelpakket in ruil voor het bereiken van vooraf bepaalde streefdoelen. Vorig jaar kregen 17 lidstaten 23 subsidies uit die pot geld. De ERK ontdekte dat ongeveer een derde daarvan niet voldeed aan de regels en voorwaarden. Dat wil zeggen dat er ergens in het proces van aanvraag, verantwoording of verwerking iets niet klopte of ontbrak.
Anderzijds is de stijging van het foutenpercentage te wijten aan fouten in de uitgaven voor het Europese cohesiebeleid. Dat beleid moet een groene en digitale transitie en meer onderlinge verbondenheid in Europa stimuleren. Het cohesiebeleid is goed voor een derde van de EU-begroting, een enorme smak geld.
Juist omdat het cohesiebeleid zo'n grote lading dekt, is het moeilijk voor alle projecten een passende financiering te voorzien. Lidstaten staan ook vaak onder druk om geld uit concurrerende EU-fondsen snel uit te geven en worden niet systematisch gecontroleerd.
In deze gevallen gaat het dus niet om fraude, maar tijdens hun controles stuitten de auditors echter ook op 20 gevallen van vermoedelijke fraude. Die zaken werden aan de bevoegde EU-instanties gemeld.
Begroting onder druk
De onregelmatigheden zijn hoe dan ook niet bevorderlijk voor de Europese financiën, die al onder druk staan. De EU-schuld is in 2 jaar tijd bijna verdubbeld, van 236,7 miljard euro in 2021 tot 458,5 miljard in 2023. Ook de hoge inflatie blijft doorwegen.
En dan is er nog de verdubbelde steun aan Oekraïne, die vorig jaar 33,7 miljard euro omvatte. De ERK waarschuwt dat leningen aan Oekraïne mogelijk niet terugbetaald worden, wat de begroting verder in het rood zou duwen.
“Halverwege de financiële periode 2021-2027 komen er nu cruciale uitdagingen aan, waaronder hoge onregelmatige uitgaven”, zegt Tony Murphy, de president van de ERK. “We hebben sterke structuren voor toezicht en verantwoording nodig. Niet alleen op nationaal, maar zeker ook op EU-niveau. Zo kunnen we het vertrouwen van de burger behouden en de EU-begrotingen in de toekomst beschermen.”
