De Nobelprijs voor Natuurkunde gaat dit jaar naar de grondleggers van artificiële intelligentie. De Amerikaanse natuurkundige John Hopfield en de Brits-Canadese computerwetenschapper Geoffrey Hinton hebben de basis gelegd voor machine learning, computers die zelf slimmer kunnen worden.
Nobelprijs Fysica gaat naar grondleggers van artificiële intelligentie en zelflerende computers: "Zonder hen was er nu geen ChatGPT"
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
John Hopfield en Geoffrey Hinton krijgen de Nobelprijs voor Natuurkunde voor hun "fundamentele ontdekkingen en uitvindingen die machine learning mogelijk maken met kunstmatige neurale netwerken", zo stelt het Nobelcomité. Een hele mond vol, maar wat betekent het?
Kunstmatige neurale netwerken bootsen de structuur van onze hersenen na. Een computer kan daardoor zelf patronen leren te herkennen en verbanden leggen zonder dat een programmeur vertelt hoe hij dat precies moet doen. Net zoals het in onze hersenen gebeurt. De computer traint zichzelf via enorme hoeveelheden data.
Hopfield bedacht een methode om patronen in informatie op te slaan en te reconstrueren, als een soort geheugen. Hij baseerde zich daarvoor op de natuurkunde. Hinton werkte daarop voort en ontwikkelde een nieuwe manier die het mogelijk maakt dat een computer ook zelf patronen leert te herkennen, bijvoorbeeld in afbeeldingen.
"Hopfield en Hinton zijn absoluut de grondleggers van de AI. Zonder hen was er nu geen spraakherkenning of ChatGPT", zegt professor Steven Latré, hoofd AI van het onderzoekscentrum Imec. "Zij hebben al in de jaren 80 de fundamenten gelegd."
"De computers waren toen nog niet snel genoeg om te doen wat ze vandaag doen, maar het algoritme en de software bestond toen al. Het is pas in 2010, toen de computers wel krachtig genoeg werden, dat we echt die doorbraak in AI hebben gezien. Dankzij de uitvindingen van Hopfield en Hinton."
Bezorgd om risico's van AI
Opvallend: Geoffrey Hinton, die 10 jaar lang bij Google heeft gewerkt, waarschuwde vorig jaar dat AI kan leiden tot "slechte dingen" en "nogal gevaarlijke situaties" als het in handen komt van de verkeerde mensen. Hij vreest ook dat de wedloop tussen technologiebedrijven om AI zo snel mogelijk verder te ontwikkelen niet meer te stoppen is.
"Niet veel mensen geloofden dat AI ooit slimmer zou kunnen worden dan mensen. De meesten dachten dat dat veel te ver ging. Ik ook. Ik dacht dat het nog 30 jaar zou duren, 50 jaar, of nog langer. Maar dat denk ik nu dus duidelijk niet meer", zei hij toen.
Ook het Nobelcomité verwijst naar die bezorgdheid. "Mensen hebben de verantwoordelijkheid om de technologie op een veilige en ethische manier te gebruiken, in het voordeel van de mensheid", zegt de Belgische professor Ellen Moons, die voorzitter is van het Nobelcomité voor Natuurkunde.
John Hopfield is intussen 91 jaar, Geoffrey Hinton is er 76. Ze winnen samen 11 miljoen Zweedse kronen, zo'n 970.000 euro.
De Nobelprijzen
Al sinds 1901 worden elk jaar in oktober de winnaars van de Nobelprijzen bekendgemaakt. Die gaan naar mensen die een opmerkelijke prestatie hebben geleverd op het gebied van geneeskunde, natuurkunde, scheikunde, literatuur en vrede.
De Nobelprijs is vernoemd naar de Zweedse chemicus en industrieel Alfred Nobel (1833-1896). Hij is ook de uitvinder van het dynamiet. Omdat zijn uitvinding in oorlogen heel wat doden had gemaakt, liet hij in zijn testament opnemen dat met de rente van zijn kapitaal prijzen moesten worden uitgereikt en worden vernoemd naar hem.
De Nobelprijzen worden officieel uitgereikt op 10 december, de sterfdag van Alfred Nobel. De winnaars krijgen dan een gouden medaille, een diploma en per Nobelprijs een geldbedrag van 11 miljoen Zweedse kronen, zo'n 970.000 euro.
Vorig jaar ging de Nobelprijs voor Natuurkunde naar de wetenschappers die een techniek hebben ontwikkeld om de beweging van elektronen te meten via lichtpulsen. Morgen wordt de Nobelprijs voor Scheikunde bekendgemaakt.
