Hoe kan het dat minderjarigen al zo jong in aanraking komen met drugsbendes en hoe zijn ze in staat tot zo'n extreem geweld? Die vragen komen naar boven na 2 gruwelijke moorden in Marseille met 14- en 15-jarigen als slachtoffer en dader. "Minderjarigen leren veel uit hun omgeving, maar het probleem is dat hun omgeving zo afschuwelijk is", zegt professor biologische psychologie Rudi D'Hooge.
Na tweevoudige moord in Marseille: hoe jongeren van amper 14 en 15 bij extreem bendegeweld betrokken raken
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
In Marseille is drugsgeweld al langer een probleem, maar wat zich afgelopen week in de Franse stad heeft afgespeeld, is toch ongezien hard en gruwelijk. Zeker als er naar de leeftijden van de dader en het slachtoffer gekeken wordt.
Vorige week ronselt een drugscrimineel een 15-jarige jongen via sociale media om iemand van een andere drugsbende te intimideren. Voor 2.000 euro moet hij een kogel door de voordeur schieten en brand stichten. Voordat het zover is, wordt de minderjarige jongen aan het appartementsgebouw onderschept, krijgt hij 50 messteken en wordt hij levend verbrand.
Om zijn dood te wreken, wordt een andere 14-jarige jongen ingeschakeld om iemand van de rivaliserende bende dood te schieten. Voor 50.000 euro deze keer. Wanneer de jongeman in een taxi aankomt, geeft de taxichauffeur aan dat hij niet wil wachten. De onwetende chauffeur krijgt een kogel door het hoofd.
Verjonging van criminaliteit
Frankrijk-verslaggever voor VRT NWS Steven Decraene, die dit voorjaar nog in Marseille was, hoorde van advocaten in Marseille dat er een soort verjonging van criminaliteit plaatsvindt. Dat heeft verschillende redenen. Een bepalende factor is vaak de thuissituatie. Die is niet altijd rooskleurig en zorgt ervoor dat jongeren niet naar school gaan en elders hun bezigheid zoeken.
"Ze zien van broers of vrienden dat het makkelijk geld verdienen is. Dan raken ze zelf snel in verleiding, al op heel jonge leeftijd", vertelt Decraene. Vaak beseffen ze niet wat voor bloed er aan dat geld hangt, net omdat ze zo jong zijn. "Ze merken vaak niet in welk verhaal ze zijn terechtgekomen. Uiteindelijk is dat extra choquerend voor hen."
Wat een andere advocaat aan Decraene wist te vertellen, is dat jongeren al heel jong zelf aan de drugs zitten en daardoor meer afhankelijk zijn van de drugsbendes. "Ze komen vast te zitten in een web. Ze moeten aan drugs geraken, want zijn verslaafd en in ruil voeren ze opdrachten uit. Dat is een vicieuze cirkel waar ze vaak niet meer uitraken."
Hoe zijn minderjarigen in staat tot buitensporig geweld?
Dat minderjarigen zich steeds vaker aansluiten bij drugsbendes is één zaak, maar het plegen van zulke gewelddadige moorden is nog iets helemaal anders. Hoe komen ze tot dat punt? "Dat is bij elk individu anders, maar hier is het wel duidelijk dat die jongeren in extreem gewelddadige drugsmilieus opgroeien, dat kan nooit helpen", zegt Rudi D'Hooge, professor biologische psychologie aan de KU Leuven.
Het morele kompas van de minderjarigen terug op punt krijgen is niet eenvoudig. Ze zijn helemaal ingebed en omringd door bendes die extreem geweld tolereren
Rudi D'Hooge, professor biologische psychologie aan KU Leuven
De morele ontwikkeling van jongeren is op die leeftijd nog niet afgerond, dus ze leren veel uit voorbeelden uit hun omgeving. "En die jongens krijgen geen voorbeeld. Ze groeien op in een afschuwelijke omgeving." De sociale context leidt ertoe dat hun moreel bewustzijn volledig vervlakt.
Kan dat nog worden rechtgetrokken? "Dat moet dan best zo vroeg mogelijk. In dit geval gaat het om jongens van 14 of 15 jaar, dat wordt al heel moeilijk. Ze hebben al een hele geschiedenis meegemaakt en ze zijn helemaal ingebed en omringd door bendes die extreem geweld tolereren."
Toch is de hoop nooit volledig verloren. "Gelukkig zijn mensen wel kneedbaar. We moeten niemand echt finaal opgeven, maar het is een heel extreme opdracht voor therapeuten."
Heeft belofte van Macron dan niets veranderd?
Dat die jongeren in Marseille zo snel verleid worden om in de drugswereld te helpen, kan natuurlijk alleen maar omdat er zoveel drugsbendes zijn in de stad in het zuiden van Frankrijk. Daar beloofde de Franse president Macron nochtans iets aan te veranderen. Hij zou een "operatie zonder voorgaande" op poten zetten. Hoe is dat uitgedraaid?
"Dat was een operatie die vooral voor de media en de gefrustreerde bewoners op poten werd gezet", weet Decraene. "Ordediensten hebben op 10 dagen wel indrukwekkende resultaten geboekt. Bijna 1.800 arrestaties, miljoenen euro's aan drugsgeld en heel wat kilo's drugs."
Een eenmalige actie, want het is in Marseille moeilijk om die politiemacht op de been te houden en dat vol te houden op grote schaal. "Dat is te uitputtend: het kost veel geld en de agenten houden dat niet vol. Het is in bepaalde buurten ook gewoon te gevaarlijk voor politieagenten om te werken. Je zit hier echt met een toestand waar een deel van de stad bijna is overgeleverd aan drugsbendes. Ga daar als politieagent maar eens tussen staan."
Het gaat duidelijk over een groter maatschappelijk probleem. "Ik denk dat politie, politiek en justitie daar verveeld mee zitten. Het is makkelijk om een oplossing te bedenken op korte termijn, maar op lange termijn is die nog zoek."