In Israël wordt vanavond en morgen de terreuraanval van Hamas herdacht. Op 7 oktober 2023 vielen honderden Hamas-strijders vanuit Gaza Israël binnen, diezelfde dag begon Israël een oorlog tegen Hamas in Gaza. Er stonden heel wat grote herdenkingen gepland in Israël, maar door de militaire operatie tegen Hezbollah in Libanon en de dreiging van Iran kan of mag niet alles doorgaan zoals gepland. De samenleving is enorm verdeeld, zegt conflictjournalist Rudi Vranckx.
Rudi Vranckx, één jaar na de aanval van Hamas op Israël en start van Gaza-oorlog: "7 oktober is een keerpunt voor de hele regio"
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Zaterdag 7 oktober 2023. In de vroege ochtend voert de radicale Palestijnse beweging Hamas een massale, gecoördineerde verrassingsaanval uit op Israël. Doelwitten zijn Israëlische militaire bases, kibboetsen en een muziekfestival. 1.250 mensen sterven, meer dan 250 mensen worden door Hamas ontvoerd naar Gaza. Israël reageert met luchtaanvallen en later een grondoperatie in de Gazastrook.
Een jaar later woedt de oorlog tegen Hamas in Gaza nog altijd. Meer dan 40.000 mensen zijn omgekomen, er heerst een humanitaire crisis. Van de Israëlische gijzelaars zijn enkele teruggekeerd, anderen zijn overleden. Het merendeel wordt nog altijd vastgehouden in Gaza.
Ook het geweld tussen Israël en de radicale beweging Hezbollah in Libanon is opgelaaid. Sinds enkele weken voert Israël luchtaanvallen uit op het zuiden van Libanon en de hoofdstad Beiroet. De voorbije week startte ook een grondoperatie om Hezbollah uit te schakelen. Iran, dat Hezbollah militair en financieel steunt, vuurde in een reactie raketten af op Israël.
"Een zwarte bladzijde, een zwart hoofdstuk"
"De inval van Hamas is een zwarte bladzijde in de geschiedenis van Israël, een zwart hoofdstuk", blikt conflictjournalist Rudi Vranckx terug. "Het was een bijzonder ruw ontwaken voor Israël, extreme terreur met bloedvergieten, misschien enkel te vergelijken met de aanslagen van 11 september 2001 op de Verenigde Staten."
"7 oktober heeft voor een deel ook dezelfde gevolgen. Waar 11 september het begin was van oorlogen van Amerika in Afghanistan en Irak, is 7 oktober het begin van een oorlog van Israël die nu al een jaar aan de gang is in Gaza, maar intussen ook al op andere fronten gevoerd wordt."
"In Gaza zelf betekent 7 oktober de start van een oorlog waarin intussen 41.000 doden gevallen zijn, onder wie 15.000 vrouwen en kinderen en 130 journalisten. Met aanvallen op scholen en hulpverleners. Ook hier is er een ongekend bloedbad. Feit is dat de dag een keerpunt in de hele regio is geweest."
Tweespalt in Israël
In Israël waren oorspronkelijk morgen veel herdenkingen gepland, maar door de Israëlische militaire acties in Libanon en de aanvallen van Iran op Israël zijn die plannen veranderd. "Grote bijeenkomsten worden geschuwd, veel herdenkingen zullen niet doorgaan", zegt Rudi Vrancx.
Hij wijst ook op de tweespalt binnen de Israëlische samenleving. "Mensen van wie familieleden overleden zijn, of van wie familieleden nog gegijzeld worden, zij verwijten premier Benjamin Netanyahu dat ze in de steek gelaten worden. Zij houden aparte herdenkingen, heel beperkt, op een plein of in kibboetsen. De grote herdenking die op televisie te zien zal zijn, onder supervisie van de regering, daar blijven ze van weg."
"Iedereen zit in een tunnelvisie"
Hoe reëel is de vrees voor een totale oorlog, nu Israël ook een offensief is gestart tegen Hezbollah in Libanon, en nu Iran gereageerd heeft?
"Dat is nóg een gevolg van dat zwarte hoofdstuk dat begon op 7 oktober. Hoe zal dat conflict uitdeinen? Israël is op 7 fronten bezig, dat de hele regio meegesleurd wordt, dat is een vrees die vooral de rest van de wereld bezighoudt", zegt Vranckx. "Het is erg om te zeggen, maar de oorlogvoerende partijen zijn daar zelf niet mee bezig."
"Premier Netanyahu en de haviken in het oorlogskabinet willen de Verenigde Staten en het Westen mee krijgen om Iran een zware les te geven. Als Israël daarmee kan afrekenen, dat is een overwinning voor hen. De leiding van Hamas houdt zich schuil in Gaza en hoopt dat de regio meegetrokken wordt, dan staan ze niet alleen.
Dat de hele regio meegesleurd wordt is een vrees die vooral de rest van de wereld bezighoudt. De oorlogvoerende partijen zijn daar zelf niet mee bezig.
Conflictjournalist Rudi Vranckx
De oorlog in Gaza polariseert de hele wereld, en dat merkt ook Rudi Vranckx. "Meer dan in andere oorlogen merk je dat. Iedereen zit in een tunnelvisie, en ergens begrijp ik dat, langs beide kanten.
"Veel Israëli's voelen zich niet begrepen door de wereld. 'Wij moeten toch reageren, verdedigen, aanvallen?'. Aan de andere kant zijn er de Palestijnen, het leed dat al decennia aansleept. Ze vragen zich af waarom er zoveel hypocrisie en een dubbele moraal in het internationaal recht is."
"Je merkt dat die twee kanten zo ver uit elkaar liggen dat het bijna onmogelijk is om ze korter bij elkaar te krijgen. En dat zie je overal."
Is er een exitstrategie?
Vranckx ziet voorlopig geen exitstrategie. "Het doel van Israël in de oorlog tegen Hamas is zo vaag omschreven. Hamas vernietigen en de gijzelaars terugbrengen. Het doel is zo vaag omschreven dat je nooit kan zeggen wanneer het voorbij is en waar het naartoe gaat. Het blijft maar aanslepen."
"Wat men premier Netanyahu het meest verwijt, is dat er geen plan is voor wat erna. Wat met Gaza, wat met de regio erna? Het enige plan momenteel is vechten, afschrikken en toeslaan. En dat is de olifant in de kamer."
De Palestijnse kwestie sleept al meer dan 50 jaar aan, met 5 miljoen mensen die in een bepaalde manier in Israëlische bezetting leven, in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever. "Dat ontwijkt men al tientallen jaren langs alle kanten. Het antwoord komt niet van de politieke klasse in Israël, maar ook niet van Hamas."
Een tweestatenoplossing, waarbij Israël en Palestijnen twee onafhankelijke staten vormen, lijkt de enige duurzame uitweg, maar Vranckx ziet dat alleen maar gerealiseerd worden van buitenaf. "Hier zien ze het niet."
