Wie volgende week zondag tijdens de lokale verkiezingen in het buitenland is, raakt niet altijd vlot aan een volmacht. Dat blijkt uit verschillende getuigenissen aan onze redactie. Volgens het Agentschap Binnenlands Bestuur hebben de moeilijkheden te maken met een aanpassing van de wetgeving. Die is vooral bedoeld om misbruik van volmachten aan te pakken.
Bruni, Christophe en Silke zijn in het buitenland op verkiezingsdag: "Maar een volmacht krijgen is zo moeilijk, dat kan toch niet?"
Tobias Santens
Gepubliceerd:
Gaan stemmen is bij de lokale verkiezingen van volgende week niet meer verplicht. Tenminste, dat is zo voor kiezers in Vlaanderen. In Brussel en Wallonië blijft de opkomstplicht wel gewoon gelden.
Toch vinden ook heel wat Vlamingen hun stemrecht belangrijk genoeg om een volmacht te gebruiken wanneer ze niet kunnen gaan stemmen. Dat vertellen Bruni uit Essen, Christophe uit Gent en Silke uit Overijse aan onze redactie. Alledrie zullen ze in het buitenland zijn tijdens de verkiezingen van volgende week zondag.
Met een volmacht kan iemand anders in jouw plaats stemmen. Al blijkt het niet altijd zo vanzelfsprekend, en soms zelfs onmogelijk, om op tijd aan zo’n volmacht te geraken.
In het buitenland
“We vertrekken dit weekend naar Spanje, ik moet daar een medische ingreep ondergaan”, zegt Bruni. “Daarnaast hebben we het geluk dat we daar een verblijf hebben, en er moeten ook een aantal administratieve zaken gebeuren. Ik moet dus echt in Spanje zijn.”
Maar de gemeente volgde die redenering niet. “Volgens de gemeente ligt de datum van mijn ingreep ver genoeg af van de verkiezingen en zou ik dus na die ingreep meteen terug naar België kunnen rijden”, vertelt ze. “Dat hebben ze me zo uitgelegd aan het loket.”
Wet aangepast
Tot de vorige verkiezingen konden mensen in zo’n situatie gewoon een verklaring op eer voorleggen, waarin ze aangeven dat ze in het buitenland zijn. Met die verklaring op eer kon iemand anders in jouw plaats gaan stemmen.
De vorige Vlaamse regering wilde maximaal misbruik van volmachten uitsluiten en daarom is de verklaring op eer afgeschaft
Pieterjan Rynwalt, woordvoerder Agentschap Binnenlands Bestuur
Maar die wetgeving is aangepast. “De vorige Vlaamse regering wilde maximaal misbruik van volmachten uitsluiten en daarom is die verklaring op eer afgeschaft”, legt Pieterjan Rynwalt uit, woordvoerder van het Agentschap Binnenlands Bestuur.
Bewijsstukken
“Als je niet kan stemmen omdat je in het buitenland bent, heb je 2 zaken nodig: een bewijs dat je in het buitenland zal zijn, zoals een reservatie of een transportdocument, en een formulier dat je op onze website vindt. Dat moet je laten tekenen bij de gemeente door de burgemeester of iemand die daarvoor gemachtigd is.”
Dat je vanaf deze verkiezingen ook bijkomende documenten nodig hebt, merkte ook Christophe uit Gent. “Ik sta op het punt om te vertrekken naar Italië, voor 3 weken vakantie”, zegt hij. “Omdat ik wel wil stemmen, ben ik naar het gemeenteloket gegaan met een ingevuld volmachtformulier. Maar dat bleek niet te volstaan. Ik moest ook een bewijs voorleggen van mijn reis, van mijn boeking of van mijn vliegtickets bijvoorbeeld.”
Hoe zitten die regels voor een volmacht in elkaar?
Er kunnen verschillende redenen zijn waardoor je niet kan gaan stemmen op 13 oktober. Als je dan toch wil stemmen, heb je een volmacht nodig. In Vlaanderen moet je dan sowieso een volmachtformulier invullen, samen met de persoon aan wie je de volmacht geeft. Die persoon moet met jouw volmacht gaan stemmen in het stembureau waar de volmachtgever zou moeten stemmen.
Daarnaast moet je ook een attest voorleggen dat aantoont dat je niet kan gaan stemmen. Een attest van je werkgever, bijvoorbeeld, wanneer je moet werken. Of een doktersattest, wanneer je ziek bent. Niet voor elke soort volmacht moet je dus langs de gemeente. Meer details over de procedures in Vlaanderen vind je hier . Alle details over Brussel vind je hier .
"Vereist wat creativiteit"
Alleen heeft Christophe zulke attesten niet, omdat hij naar een eigendom van de familie gaat en reist met de wagen. “Ik heb nog voorgesteld om ze een uittreksel van de péage na te sturen, maar dat kon niet. Ja, dan houdt het op zeker? Ik moet wel zeggen dat de ambtenaar daar duidelijk ook verveeld mee zat.”
Ik heb nog voorgesteld om ze een uittreksel van de péage na te sturen, maar dat kon niet. Ja, dan houdt het op zeker?
Christophe, kiezer uit Gent
Het agentschap erkent dat het in zo’n situaties wat moeilijker ligt. “Het kan soms enige creativiteit vereisen om toch een bewijs voor te leggen dat je in het buitenland zal zijn. Het is de gemeente die de beoordeling maakt. We raden mensen dus aan om contact op te nemen met hun gemeente om te bekijken wat ze zouden kunnen gebruiken als bewijs.”
Bruni legde aan het loket nog een document voor waaruit bleek dat ze effectief een medische ingreep moest ondergaan, “maar dat wilden ze niet aanvaarden”, vertelt ze. Volgens Bruni weigerde de gemeente omdat ze hiermee niet kon aantonen dat ze na de ingreep niet terugkeert naar België.
Volgens een mail van de gemeentecoördinator van de verkiezingen in Essen die onze redactie inkeek, wil het bestuur “vermijden dat ze fraude met volmachten wordt aangewreven, wat tot bezwaarprocedures kan leiden”. “Hoe oprecht uw intenties ook zijn, helaas kan hier niet worden op afgeweken”, schrijft de ambtenaar. Het is niet duidelijk of de coördinator op de hoogte is dat er een attest van de ingreep voorhanden is.
Vrederechter
Silke had een gelijkaardige ervaring. “We zijn net tijdens de verkiezingen op reis in de Provence, waar we een tweede verblijf hebben”, vertelt ze.
“Online zag ik dat we bewijsstukken moeten kunnen voorleggen om aan een volmacht te komen. Maar we reizen met de auto en hebben geen boeking, dus we konden niet echt iets voorleggen aan de gemeente om onze reis aan te tonen”, vertelt ze.
“De gemeente wist ook niet goed hoe ze met zo’n situatie moest omgaan, toen we hen belden. Dat begrijp ik niet, we zijn toch niet de enigen in deze situatie?”, zegt Silke. “Uiteindelijke kregen we het advies dat we het allemaal moeten voorleggen aan een vrederechter.”
“Ik had het toen eigenlijk opgegeven, maar via een kennis hebben we dan ook nog de burgemeester aangesproken. We hadden een mail van een aannemer die ons dak komt vernieuwen in Frankrijk. Daarmee zijn we dan naar de gemeente gegaan. En uiteindelijk hebben we daar onze volmacht gekregen.”
Dat kan je toch niet maken? Eigenlijk ontneemt de gemeente hier mijn kans om te stemmen
Bruni, kiezer uit Essen
Niet iedereen heeft evenveel succes. Bruni heeft nog altijd geen volmacht en voelt zich slecht bij de zaak. “Ik hecht heel erg aan mijn stemrecht. Dat het zo moeilijk is om een volmacht te krijgen, dat kan je toch niet maken? Eigenlijk ontneemt de gemeente hier mijn kans om te stemmen”, vertelt ze.
