Inzetten op vrachtverkeer 's nachts en meer geld voor De Lijn: dit zijn de mobiliteitsambities van de nieuwe Vlaamse regering 

De invoering van de nieuwe vervoersplannen voor De Lijn heeft dit jaar tot veel ongenoegen geleid. Met de nieuwe Vlaamse regering zou beterschap in zicht moeten zijn. "De Lijn blijft de spil van het openbaar vervoer in Vlaanderen", zegt het regeerakkoord, al staat er ook in dat men blijft uitgaan van de mobiliteitsvraag. Het vraaggestuurde aanbod uit de vervoersplannen blijft met andere woorden overeind.

Eerst het goede nieuws. De Lijn krijgt wel degelijk extra geld voor de aanschaf van nieuwe - elektrische - bussen. Daarvoor trekt de regering 400 miljoen uit. Daarnaast wordt het exploitatiebudget geleidelijk opgetrokken: tegen 2029 met zo'n 235 miljoen. Het laatste bedrag staat niet in steen gebeiteld, want de regering wil naar eigen zeggen nog wat vrijheid inbouwen over de middelen die ze besteedt.

De overheid zal de nieuwe vervoersplannen ook evalueren. Daarbij zal ze bekijken waar het openbaar vervoer moet worden versterkt en welke blinde vlekken er moeten worden weggewerkt. Voor het vervoer op maat komt er een groeipad en de werking van de vervoersregio's, waar de lokale besturen mee aan het stuur zitten, wordt tegen het licht gehouden.

Daartegenover staat dat De Lijn zelf haar tarieven zal mogen bepalen, waarbij de kostendekkingsgraad in het oog moet worden gehouden. De vervoersmaatschappij moet dus zelf instaan voor meer inkomsten, wat in de praktijk allicht zal betekenen dat de prijs van een bus- of tramkaartje zal stijgen. Alleen de sociale inkomensgerelateerde tarieven zullen nog door de Vlaamse overheid worden bepaald.

Om de veiligheid te verhogen zullen er meer camera's op bus en tram komen. Chauffeurs en controleurs zullen bodycams krijgen en er komen toegangspoortjes in de Antwerpse premetrostations.

Reizigersvereniging TreinTramBus reageert gematigd positief, maar is niet helemaal gerustgesteld na de problemen bij De Lijn van het voorbije jaar. "Dit is een kleine stap vooruit, maar wellicht niet groot genoeg", zegt Peter Meukens. Hij vraagt zich af of de toegezegde middelen voldoende zullen zijn.

In de eerste 6 zes maanden van dit jaar vielen er in ons land 198 verkeersdoden, het laagste aantal ooit. Dat blijkt uit de driemaandelijkse Verkeersveiligheidsbarometer van verkeersveiligheidsinstituut Vias op basis van gegevens van de federale politie. Dat heeft vooral te maken met de files in Vlaanderen en de uitrol van trajectcontroles op veel plaatsen in Wallonië.

Maar dat betekent niet dat we op onze lauweren mogen rusten, want volgens de Vlaamse overheid stagneert het aantal verkeersslachtoffers wel. Daarom zal ze nieuwe maatregelen uitwerken. Opvallend daarbij is dat een verruiming van zones 30 niet wordt uitgesloten. Nochtans hebben een aantal politici van de meerderheidspartijen de afgelopen weken serieuze bedenkingen geuit bij het nut van die zones 30.

Daarnaast wordt ook gedacht aan het beperken van vrachtverkeer in de buurt van scholen. Dat is bijvoorbeeld nu al zo in Aalst, nadat daar in 2019 een 11-jarige jongen was doodgereden.

Dat onze wegen dichtslibben, is bekend. We zijn een dichtbevolkte regio op een kruispunt van drukke verkeersaders, met een grote wereldhaven als Antwerpen. Maar wat wil deze regering hieraan doen? Er zijn de initiatieven om meer vracht met de binnenvaart en het spoor te vervoeren, maar de Vlaamse regering wil ook het vrachtvervoer via de weg zelf sturen. 

Zo wil ze vrachtvervoer 's nachts aantrekkelijker maken door de kilometerheffing tijdens de kalmere nachtelijke uren te verlagen. Dat lijkt alvast haalbaar voor het vrachtverkeer dat dóór ons land rijdt, maar of hetzelfde geldt voor het binnenlandse vrachtverkeer is minder duidelijk. Het is niet vanzelfsprekend om bedrijven 's nachts te beleveren want de wet op nachtarbeid verbiedt in principe om werknemers tewerk te stellen tussen 20 uur 's avonds en 6 uur 's morgens. "Dat dit gebeurt met de juiste omkadering en tegen correcte loon- en arbeidsvoorwaarden zou vanzelf moeten spreken", laat vakbond BTB-ABVV alvast weten.

Een kilometerheffing voor lichte vrachtwagens komt er niet. "We gaan bekijken hoe we de bestaande kilometerheffing kunnen optimaliseren, onder meer om een verschuiving van vrachtwagen naar lichte vrachtwagen te vermijden", licht het kabinet Mobiliteit toe.

Momenteel betalen vrachtwagens van meer dan 3,5 ton een kilometerheffing voor het gebruik van onze wegeninfrastructuur. Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) maakt zich sterk dat ze die kilometerheffing kan uitbreiden naar álle buitenlandse voertuigen.

Nochtans moest ons land in 2007 daarvan nog afzien. Het ging toen om een statische vorm van rekeningrijden, door middel van een wegenvignet. Onder meer de Europese Commissie vond het niet kunnen dat Belgen zouden worden gecompenseerd via de wegenbelasting, terwijl dat niet kon voor buitenlanders. Die zouden dan ongelijk behandeld worden, wat in strijd is met Europese regels. Volgens De Ridder is de techniek nu veel preciezer dan toen, waardoor het argument van de ongelijke behandeling zou wegvallen.

De premies voor de aankoop van elektrische wagens door particulieren worden zo snel mogelijk afgevoerd. Dat initiatief van de vorige minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open VLD) lag sowieso moeilijk bij de N-VA.  Wie zijn aanvraag al deed, blijft wel recht hebben op de premie. Daarnaast zullen bezitters van een elektrische auto ook verkeersbelasting moeten betalen, wat de Vlaamse overheid tegen 2030 415 miljoen moet opleveren.

Misschien is er wel een mogelijkheid om elektrisch rijden aantrekkelijker te maken door in te grijpen op de prijs van elektriciteit. "We inventariseren de Vlaamse subsidies voor fossiele energiebronnen en faseren die geleidelijk uit", zegt het regeerakkoord. "We stimuleren de klimaat- en energietransitie door werk te maken van een verlaging van de elektriciteitsfactuur via een budgetneutrale taxshift."

Deze zinnen slaan in de eerste plaats op energieverbruik thuis, en in zekere zin dus ook op wie thuis zijn auto kan opladen. In hoeverre dit geldt voor wie zijn auto aan een publieke laadpaal oplaadt, is nog onduidelijk.

De Vlaamse regering trekt ook geld uit voor een aantal infrastructuurwerken waarover al lang gesproken wordt:

• Verder werken aan de "optimalisatie" (verbreding, red.) van de Ring rond Brussel. Het Hoofdstedelijk Gewest wringt nog altijd tegen voor het stuk van de Ring tussen Zellik en Jette, dat op Brussels grondgebied ligt.

• Werken aan de Noord-Zuidverbinding in Limburg.

• Werken aan de Oostelijke tangent in Sint-Niklaas, tussen de ringweg en de E17.

• Gent Spoort (aanleg nieuwe tramlijn tussen Gent Sint-Pieters en Gent-Dampoort, plus de bouw van 2 tunnels, onder de Heuvelpoort en de Dampoort).

• Aanleg van 3e rijstrook op de E403-snelweg, tussen Brugge en Izegem.

• Omvorming van A8 tot volwaardige autosnelweg in Halle.

Investeringen in grote infrastructuurwerken vormen een werk van lange duur. Tijdens het eerste jaar van de legislatuur wil de Vlaamse regering al met een investeringsplan komen. De toewijzing van de financiële middelen zal jaarlijks gebeuren.