140 jaar nadat Vincent van Gogh het werk 'Populierenlaan bij zonsondergang' heeft gemaakt, is eindelijk bekend welke plek hij op dat doek vereeuwigd heeft: de Weverstraat in Nuenen, bij Eindhoven, in Nederland. Dat blijkt uit onderzoek van de Texas State University en 2 Nederlandse sterrenkunde-amateurs.
Na 140 jaar is plek waar Vincent van Gogh 'Populieren bij zonsondergang' schilderde eindelijk bekend
Ellen Maerevoet
Gepubliceerd:
Het relatief kleine doek van Van Gogh van 46 bij 32 centimeter hangt in het Kröller-Müller Museum in Otterlo. Tot nu was het onduidelijk waar en wanneer precies de schilder het werk maakte.
Don Olson van de Texas State University dateerde eerder, op basis van de afgebeelde stand van de hemellichamen, al andere werken van Van Gogh. Voor de analyse van dit werk riep hij de hulp in van 2 Nederlandse sterrenkunde-amateurs Ferry Zijp en Louis Verbraak, vertellen ze in De Volkskrant.
Wat wel al duidelijk was op het moment dat de Nederlanders erbij betrokken werden, was dat het tafereel in de buurt van zijn toenmalige woonplaats Nuenen (waar nu ook een Van Gogh Village Museum is, red.) te zien geweest moest zijn.
Op het schilderij zijn de populieren hun bladeren al kwijt. Van een vergelijkbaar en groter schilderij, 'Populierenlaan in de herfst', zijn datum en locatie wél bekend. Van Gogh zegt over dat werk dat de bladeren 'over 2 weken' zullen gaan vallen. Uit een brief aan zijn broer Theo blijkt dat Van Gogh het op 23 of 24 oktober 1884 maakt. Ook schrijft Van Gogh later dat het vanaf 15 november te koud was om nog buiten te werken. Het zonsondergangsschilderij moet dus dateren uit de periode tusen 5 en 15 november.
De herfst was zijn favoriete seizoen. "Hij geniet van de verkleurende, vallende bladeren, de onstuimige luchten en de melancholieke avondschemeringen", staat er op de website van het Kröller-Müller Museum.
Uit oude kaarten maken Verbraak en Zijp op dat er in die periode in de omgeving van Nuenen slechts 1 zandpad met aan weerszijden populieren bestond waarboven je in die periode van het jaar de zon kon zien ondergaan: de Weverstraat.
Uit berekeningen van Olson blijkt dat de afgebeelde situatie zich rond half november voordoet. KNMI-gegevens leren de onderzoekers dat het in november 1884 alleen op donderdag de 13e en vrijdag de 14e onbewolkt weer was en de zonsondergang dus mooi te zien was.
Volgens Verbraak en Zijp moet Van Gogh zich dus op een van die 2 dagen ongeveer op de huidige kruising van de Weverstraat en de Mgr. Cuytenlaan hebben bevonden. "Als je daar nu staat, ga je je toch in de schilder inleven", zegt Verbraak in De Volkskrant. "Wat zou hij 140 jaar geleden gedacht en gedaan hebben? Op 13 november ga ik er zeker weer heen, om de zon precies boven het uiteinde van de straat te zien ondergaan."
Hun bevindingen worden gepubliceerd in het novembernummer van het Amerikaanse maandblad Sky & Telescope.
Vincent Van Gogh
Vincent Van Gogh (1853-1890) wordt gezien als een van de grootste schilders van de 19e eeuw. Zijn werk valt onder het postimpressionisme en geldt als een belangrijke invloed voor verschillende kunststromingen die in de 20e eeuw het levenslicht zagen.
Van 1883 tot 1885 woonde Van Gogh in Nuenen, waar zijn ouders op dat moment ook woonden. Hij schilderde er ook het bekende werk 'De aardappeleters'. Zijn kunstwerken raakten op dat moment nog niet verkocht, waardoor hij volledig financieel afhankelijk was van zijn broer Theo. Eind november 1885 verhuisde hij naar Antwerpen.
De Nederlandse kunstschilder stierf op 37-jarige leeftijd in Auvers-sur-Oise, een dorpje in Noord-Frankrijk waar hij zijn laatste maanden doorbracht. Pas na zijn dood werd hij wereldberoemd.
