In Zambia kan een waterkrachtcentrale die voor het leeuwendeel van de energie van het land instaat, maar een fractie van de normale elektriciteit opwekken. Dat komt omdat het waterpeil van de rivier die de centrale voedt, erg laag staat door aanhoudende droogte. Het gevolg is een ongeziene energiecrisis in het land in het zuiden van Afrika.
Ongeziene energiecrisis in Zambia: aanhoudende droogte legt waterkrachtcentrale lam die leeuwendeel van elektriciteit levert
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De Karibadam werd in de jaren 50 gebouwd op de Zambezi, een rivier tussen Zambia en Zimbabwe. De gigantische stuwdam en bijhorende waterkrachtcentrale levert zowat 85 procent van de elektriciteit in Zambia. Maar door de droogte is er nu dus een groot energietekort.
President Hakainde Hichilema riep de droogte uit tot een nationale ramp in februari en sindsdien is de situatie amper verbeterd. "De waterniveaus zijn er schrikbarend laag", zegt correspondente Elles van Gelder in De Wereld Vandaag. "Er wordt bijna niks van stroom opgewekt (het zou gaan om 7 procent van de volledige capaciteit, red.)."
De regens zijn nog niet in zicht, dus het kan nog erger worden. "Heel wat mensen zitten zonder stroom in Zambia, maar ook in buurland Zimbabwe dat even goed op de waterkrachtcentrale rekent. Soms is er dagenlang geen stroom, soms is er enkele uren per dag stroom.
Geen geld voor zonnepanelen
Ook de voorbije jaren waren er al problemen door de droogte. In 2019 en begin 2020 bijvoorbeeld was er ook een grote droogte, waardoor de centrale 4 jaar geleden maar op een kwart van haar capaciteit draaide.
"Niet zo erg als nu, maar het is wel iets dat al een tijd speelt. Er is onvoldoende gekeken naar alternatieven", zegt Van Gelder.
"Zambia zit diep in de schulden, dus het is niet zo makkelijk om zomaar over te schakelen op hernieuwbare energie. Ze kijken nu naar zonne-energie en hebben de importbelasting op zonnepanelen verlaagd. Maar heel veel Zambianen hebben er het geld niet voor."
Probleem voor velen, kans voor sommigen
De crisis laat zich hard voelen: boeren kunnen geen water meer oppompen om hun gewassen te irrigeren, en ook kleine ondernemers zitten met de handen in het haar. Wasserettes kunnen niet draaien, kappers kunnen hun werk niet doen, ziekenhuizen moeten mensen wegsturen omdat ze maar voor een deel kunnen rekenen op stroom uit generatoren op diesel.
Het veroorzaakt ook frustraties bij de vele mensen die de smartphone niet kunnen opladen, maar biedt ook onverwachte opportuniteiten aan anderen, zegt Van Gelder: "Sommigen zien er een business in. Iemand die een zonnepaneel heeft, is vaak de enige in de buurt die elektriciteit heeft, en biedt mensen de mogelijkheid om hun telefoon op te laden tegen een kleine vergoeding."
China
Het is iets waar Zambia aan moet gaan werken, en misschien kan China daarbij helpen. "Op het laatste China-Afrikaforum heeft China gezegd dat het wil kijken naar energiecentrales op zonne-energie. Zambia is belangrijk voor de groene transitie, want het heeft kobalt en koper in de grond zitten."
