Het Verenigd Koninkrijk geeft de Chagos-archipel aan Mauritius terug. Dat heeft de regering beslist. Voor het land in de Indische Oceaan betekent dit de laatste stap in een lang proces van dekolonisatie. De Britten zelf mogen een militaire basis op de eilandengroep nog 99 jaar gebruiken.
"Einde van dekolonisatie": Verenigd Koninkrijk geeft 60 eilandjes in Indische Oceaan aan Mauritius terug
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Het Brits Indische Oceaanterritorium: zo noemt het Verenigd Koninkrijk sinds 1965 een resem prachtige eilandjes met zonovergoten stranden in de Indische Oceaan. Het gaat om 60 eilandjes verdeeld over 7 atollen die beter bekend staat als de Chagos-archipel, pal in het midden tussen Indonesië en Afrika.
Precies die Chagos-archipel wordt nu officieel opnieuw deel van Mauritius, een eilandstaat die ooit een kolonie van het Verenigd Koninkrijk was. Daarmee geven de Britten hun laatste Afrikaanse overzeese gebieden terug. Mauritius zelf, dat 1.200 kilometer verderop ligt, verdreef de Britten al in 1965 en werd in 1968 onafhankelijk.
"56 jaar na onze onafhankelijkheid is de dekolonisatie eindelijk afgerond", zo sprak de eerste minister van Mauritius, Pravind Jugnauth, de bevolking vandaag toe op de televisie.
De beslissing is het resultaat van 2 jaar onderhandelen, maar is nog niet meteen van kracht. Die moet eerst nog geratificeerd worden met een officieel akkoord tussen de beide landen en een internationaal verdrag.
Militaire basis
Mauritius krijgt dan wel zeggenschap over de eilandengroep, het land heeft ook wat toegevingen moeten doen. Zo houden de Britten nog 99 jaar lang voet aan de grond op het zuidelijke en grootste eiland Diego Garcia. Ze betalen Mauritius daar een huurprijs voor die niet bekendgemaakt is.
Op Diego Garcia ligt een Brits-Amerikaanse militaire basis met zo'n 2.500 man aan (vooral Amerikaans) personeel. De basis speelde onder andere een rol bij de Amerikaanse invasies in Irak en Afghanistan. Maar het lot van de basis was ook onzeker, aangezien de soevereiniteit van de archipel internationaal gecontesteerd werd bij verschillende tribunalen en gerechtshoven.
De Britten zullen ook een fonds oprichten voor de 1.500 oorspronkelijke inwoners van Diego Garcia die werden verdreven toen de Amerikanen de basis bouwden in de jaren 1970. Ze zullen kunnen terugkeren, zij het naar andere eilanden van de archipel.
Invloed behouden
"De Indische Oceaan is altijd van een groot strategisch belang geweest, door de economische en militaire routes", zegt Lieven Buysse, professor Britse cultuur aan de KU Leuven in De Wereld Vandaag. "Wie de zeeën bewaakt, die heeft veel macht."
Groot-Brittannië geeft met Chagoseilanden z'n laatste Afrikaanse kolonie terug
Wat nu met de 14 nog overblijvende Britse overzeese gebieden? "Dat is een heel dubbelzinnige situatie. In al die gebieden is de koning wel het staatshoofd, maar heeft de Britse regering heel weinig te zeggen. Als het gaat over het behartigen van de buitenlandse belangen, van defensie of economie, zullen de Britten wel tussenbeide komen."
"Is dat nog van deze tijd, zou je je kunnen afvragen. Voor de Britten is dat uiteraard goed omdat ze zo een vinger aan de pols kunnen houden en belangen verdedigen over de hele wereld. Tegelijk zijn er ook heel wat plaatselijke bevolkingsgroepen die daar ook blij mee zijn. De Britten beschermen hen voor een stuk van invloeden van buitenaf."
"De inwoners van de Falkland-eilanden (voor de Argentijnse kust, red.) zijn bijvoorbeeld heel erg voorstander om bij het Verenigd Koninkrijk te blijven, omdat dat een behoorlijke mate van autonomie geeft. Onder invloed van de Argentijnen, die veel dichterbij zijn, zouden ze die autonomie moeten opgeven."
"Hetzelfde geldt trouwens voor Gibraltar, waarover de Britten nog steeds in onmin leven met de Spanjaarden. Ook die inwoners zijn massaal voor een behoud van de Britse invloed daar."
