Vader en zoon, dochter en vader of zoon en moeder. Het zijn fenomenen die in elk beroep opduiken, maar die in de politiek tot ergernis leiden. "Nepobabies" worden ze ook wel eens genoemd. "Nepo" verwijst naar "nepotisme", en volgens het woordenboek Van Dale betekent dat "de onrechtmatige begunstiging van verwanten of vriendjes bij het vergeven van posten". Opvallend genoeg is dat een verwijt dat vooral in de nationale politiek bestaat, maar veel minder bij de gemeentepolitiek. Daar wordt het fenomeen bewonderd, en zelfs aangemoedigd.
Families in de politiek
In de nationale politiek duiken ze geregeld op, de "nepobabies". Er was Gaston Eyskens, en later Mark Eyskens; er was Vic Anciaux en later Bert Anciaux, er was Karel De Gucht en Jean-Jacques De Gucht; er was Willy Claes, en later Hilde Claes; er was Luc Van den Bossche en later Freya Van den Bossche; er was Herman Van Rompuy, en later Peter Van Rompuy, er was Louis Tobback en later Bruno Tobback; en er was Herman De Croo en later Alexander De Croo. De ene is er al beter in geslaagd zich een voornaam te verwerven, bij de andere is de schaduw van de familienaam altijd blijven hangen. En opvallend: het fenomeen wordt in de nationale politiek met een scheef oog bekeken. Met als onderliggende gedachte: de jongere generatie staat 'onrechtmatig' op de schouders van de oudere generatie. En elke keer opnieuw kwam er kritiek omdat het idee ontstond dat de jongere generatie "onrechtmatig begunstigd" werd.
In de gemeentepolitiek bestaat dat harde oordeel veel minder. In Laat was er eergisteren een reportage te zien uit het Oost-Vlaamse Zulte, waar twee families de gemeentepolitiek al een tijdje domineren. Jaren geleden zaten de grootvaders Jozef Heyerick en George Peirs samen in de politiek. De familie Heyerick zet de traditie verder met Henk Heyerick en kleindochter Celeste. De familie Peirs is nog altijd aanwezig met Olivier en kleinzoon Henri. De reportage toont hoe vader en zoon Peirs, en dochter en zoon Heyerick de markt doen en elkaar tegen het lijf lopen. Gemoedelijk begroeten de twee politieke families elkaar. In de gesprekken met de journalist klinkt de trots door over de politieke stamboom, en het verderzetten van een traditie.
Burgemeesterstitel als familietraditie
Een ander voorbeeld. De kleine Oost-Vlaamse gemeente Horebeke werd jarenlang bestuurd door Jozef Broways, van 1 januari 1965 tot 31 december 2018, die daarmee een van de langst regerende burgemeesters was in België. Bij de vorige verkiezingen, in 2018, stond hij zijn plaats af aan zijn dochter Cynthia. Horebeke is een gemeente met iets meer dan 2.000 inwoners, en Cynthia was eigenlijk halftijds burgemeester, omdat ze halftijds nog een andere job had. Maar na zes jaar stopt ze met de politiek om meer tijd te kunnen spenderen aan haar gezin. Voor het eerst in bijna 60 jaar zal er geen lid van de familie Browaeys burgemeester zijn in Horebeke.
Dit is gemeentepolitiek. In Ronse staan de tweelingzussen Marie en Laura Wieleman op de lijst van de CD&V, op plaats 12 en plaats 13, wat wel eens tot verwarring bij de kiezer zou kunnen leiden. In dezelfde stad staat de jonge Aaron Suys op de 8ste plaats van de lijst PVDA, terwijl zijn vader Hervé op de 27 plaats staat op de lijst Vooruit-Groen. In Opwijk staan vader en zoon Beerens al voor de vierde keer samen op de lijst. Vader Albert is de lijstduwer van de lijst Vivo, terwijl zoon Peter op de tweede plaats prijkt. De afgelopen 3 keer trok vader Albert steeds aan het langste eind, meldt "Het Laatste Nieuws". Albert zetelde elke keer in de gemeenteraad, zijn zoon Peter niet.
Familieleden mogen niet samen zetelen
De wet schrijft namelijk voor dat maar één lid van een familie kan zetelen in de gemeenteraad. "Peter mocht niet zetelen omdat ik verkozen was, dus hij heeft een aantal jaar bij het OCMW in Opwijk gewerkt. Dat was geen probleem voor ons, we volgen gewoon het democratisch proces", vertelt Albert Beerens. "Wie er ook wint, de ander zal ook gelukkig zijn", geeft vader Beerens nog mee. "Mensen moeten op ons allebei stemmen en dan zien we nadien wel wie aan het langste eind trekt", sluit Peter Beerens af.
Natuurlijk duiken ook nationaal bekende namen op in de gemeentepolitiek. En dus, ja, op de liberale lijst in Brakel prijken vader en zoon De Croo. Alexander trekt de lijst; Herman duwt de lijst. Eén van beide zal, zelfs wanneer hij zou verkozen zijn, moeten verzaken aan zijn mandaat als gemeenteraadslid. En in Antwerpen staan zoon Jos D'Haese en moeder Mie Branders samen op de lijst van de PVDA. Zoon Jos trekt de lijst, en moeder Mie staat op de voorlaatste plaats. Samen zullen ze nooit in de gemeenteraad kunnen zitten.
Maar het is opvallend hoe de ergernis over het nepotisme bij de nationale politiek volledig afwezig is bij de gemeentepolitiek. Politieke dynastieën op gemeenteniveau vertederen blijkbaar, en familietradities worden trots doorgegeven. De ergernis over het fenomeen is blijkbaar voorbehouden voor het nationale niveau.
