Chinese onderzoekers zeggen dat ze de oudste kaas ter wereld hebben ontdekt op Chinese mummies van 3.500 jaar oud. 20 jaar geleden, toen de kaasresten voor het eerst gevonden werden op de hoofden en halzen van mummies, dachten wetenschappers nog dat het om een sieraad ging. Nu is duidelijk dat het om een soort kefirkaas gaat, gemaakt van koeien- en geitenmelk.
Droog, dik en korrelig: oudste kaas ter wereld gevonden op Chinese mummies van 3.500 jaar oud
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Een sieraad of een tussendoortje voor het hiernamaals: waarom het Xiaohe-volk kaas op hun overleden dierbaren smeerden, weten we niet zeker. Ervaring leert wel dat oude begrafenisrituelen vaak items bevatten die van betekenis waren voor die persoon.
"Kaas was dus belangrijk in hun leven", zegt Fu Qiaomei aan de Amerikaanse nieuwszender NBC News. Fu is een moleculair bioloog aan de Chinese academie van Wetenschappen in Beijing en schreef mee aan de studie die de kaasresten op de Xiaohe-begraafplaats in het Tarimbekken in het noordwesten van China heeft ontdekt en beschreven.
Die studie bestudeerde een 3.600 jaar oude kist van een jonge vrouw. De kist dateert uit de bronstijd (ca. 3000 tot 800 voor Christus) en werd ontdekt tijdens opgravingen op een Xiaohe-begraafplaats in 2003. De kist bleef al die tijd zo goed bewaard door het droge klimaat van de Tarim-woestijn.
Het lichaam van de jonge vrouw was versierd met laarzen, een hoed en een sieraad rond haar hals, zo dachten onderzoekers eerst. Na verder onderzoek beseften ze dat het sieraad eigenlijk een soort gefermenteerd zuivelproduct was. Zekerheid hadden ze nooit, want de meetinstrumenten waren nooit geschikt om dat vermoeden te bevestigen.
Moleculair bioloog Fu heeft daar verandering in gebracht en is erachter gekomen dat het wel degelijk om de oudste kaas ter wereld gaat. Het gaat om een soort kefirkaas – vergelijkbaar met dikke yoghurt – gemaakt van koeien- en geitenmelk. "Normale kaas is zacht. Deze niet: hij is droog, dik en korrelig geworden", zegt Fu verder nog aan NBC News.
Op de vraag of de kaas nog eetbaar is, heeft Fu een heel duidelijk antwoord: "Geen sprake van".
Kaas vertelt iets over cultuur van onze voorouders
De smaak analyseren is geen optie, maar de DNA-analyse geeft wel meer prijs over hoe er in die tijd in het noorden van China - het huidige Xinjiang - kaas werd gemaakt. Opvallend: de gelijkenis met hoe producenten vandaag kefirkaas maken, is treffend. Ze gebruiken kefirkorrels, een mengsel van goede bacteriën en gist vergelijkbaar met zuurdesem.
"Door de oude kaas tot in detail te bestuderen, kunnen we het dieet en de cultuur van onze voorouders beter begrijpen", vertelt Fu aan BBC. Ze hebben daarom de kefircultuur gevolgd.
Eerst werd namelijk gedacht dat kefir uitsluitend in de Kaukasus-regio voorkwam en het zo via het huidige Rusland in Europa is geraakt. Het feit dat die bacterie nu in China gevonden is, vertelt dat de verspreiding ervan ook via een andere route naar het binnenland van Azië verliep: vanuit het huidige Xinjiang - waar de graven werden gevonden - via Tibet. Dit kan iets vertellen over hoe de bevolkingsgroepen uit de bronstijd met elkaar omgingen.
Dat er 3.500 jaar geleden al kaas gegeten werd, mag wel niet verbazen. Zo werd er op aardwerk van meer dan 7.000 jaar geleden al kaas afgebeeld. Ook op muurschilderingen van oude Egyptische graven van 2.000 voor Christus staat afgebeeld hoe kaas werd geproduceerd. Zo'n oude kaas werd wel nog nooit ontdekt.
