Geneesmiddelen op basis van de actieve bestanddelen (pseudo-)efedrine en fusidinezuur zijn vanaf 1 november enkel nog te verkrijgen met een voorschrift. Dat meldt het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG). Het gaat onder meer om middelen als Sinutab en Fucidin. Ze kunnen ernstige bijwerkingen veroorzaken, zoals resistentie voor bepaalde bacteriën, hartritmestoornissen of een beroerte.
Geen Sinutab of Fucidin meer zonder voorschrift: FAGG scherpt regels aan
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Het Franse geneesmiddelenagentschap ANSM raadde het gebruik van populaire geneesmiddelen tegen neusverkoudheid vorig jaar al af. "Riskeer geen beroerte vanwege een verstopte neus", klonk het bij hen. Het FAGG in ons land sluit zich daar nu bij aan en voert vanaf 1 november een voorschriftplicht in voor medicijnen die de actieve stoffen fusidinezuur of (pseudo-)efedrine bevatten.
Fusidinezuur vind je terug in zalven en crèmes zoals Fucidin, (pseudo-)efedrine wordt vooral gebruikt in medicatie tegen neusverkoudheid, waarvan Sinutab een van de bekendste is.
"Sinutab onderdrukt je symptomen, maar dat weegt niet op tegen de risico's die het medicijn met zich kan meebrengen", zegt ook professor Huisartsengeneeskunde Dirk Devroey. Hij benadrukt dat de medicijnen altijd al gevaarlijk waren, omdat ze je bloedvaten vernauwen. Dat is meteen ook de reden voor de populariteit van het medicijn, want ze ontstoppen je neus snel.
Een patiënt die al hartproblemen heeft, loopt risico op ernstige complicaties. Denk aan een beroerte of hartritmestoornissen.
Dirk Devroey, professor Huisartsengeneeskunde VUB
Een belangrijke kanttekening: de vernauwing treedt niet enkel op in je neus. Ook de bloedvaten in je hersenen en de kransslagaders die je hart van bloed voorzien, worden smaller. Bovendien stimuleert een tablet je hartritme, met hartkloppingen als gevolg. De bijwerkingen zijn niet-dosisgerelateerd en kunnen al optreden na 1 tablet.
Hoe komt een medicijn op de markt?
Een bedrijf dat een medicijn op de markt wil brengen, dient een dossier met klinische proeven en wetenschappelijke gegevens in bij een panel van experten. Zij gaan na of het medicijn voldoende kwalitatief, veilig en werkzaam is.
"Als een medicijn wordt goedgekeurd, benadrukken we altijd dat het gebruik ook risico's kan inhouden", zegt Ann Eeckhout, woordvoerder van het FAGG.
Ook als het medicijn al verkocht wordt, volgen nog testen. "Bijwerkingen worden afgetoetst en er gebeuren bijkomende proeven. De medicatie en bijsluiter worden aangepast aan de hand van de bevindingen, als dat nodig blijkt", zegt Eeckhout.
"De Sinutab die enkele jaren geleden op de markt was, is dus niet meer de Sinutab die nu verkocht wordt."
"Voor een gezond persoon is het niet gevaarlijk, maar een patiënt die al hartproblemen heeft, loopt risico op ernstige complicaties", aldus Devroey. "Denk aan een beroerte of hartritmestoornissen."
Fusidinezuurzalven en -crèmes worden voornamelijk gebruikt bij huidinfecties. Bij overmatig gebruik loop je risico op resistentie voor bepaalde bacteriën die infecties veroorzaken, waardoor de zalf niet optimaal werkt als het nodig is.
Daarom is het belangrijk dat een arts het middel voorschrijft. Die kan inschatten of het medicijn past bij de symptomen en de medische voorgeschiedenis van de patiënt. Ook een apotheker is opgeleid om zulke geneesmiddelen correct af te leveren. Bij hen kan je dus ook terecht voor correcte informatie.
Preventieve maatregel
Testaankoop wil de verkoop van de (pseudo-)efedrinemedicijnen volledig verbieden, maar zo'n vaart zal het niet lopen. "Het is eerder een preventieve maatregel", zegt Eeckhout.
Ook Devroey ziet het geneesmiddel liever niet verboden worden: "Soms zijn we blij dat we het kunnen voorschrijven, want het is zeer effectief. Het is wel onze taak als arts om de patiënt goed te informeren." De medicijnen worden volgens Devroey te vaak doorgegeven aan buren, kinderen of collega's. "Die kunnen een ander medisch profiel hebben en wel risico lopen op bijwerkingen."
Reclame voor de medicatie wordt wel verboden. Als een medicijn enkel op voorschrift te verkrijgen is, mag er geen reclame meer gemaakt worden. Eeckhout: "Reclame gidst mensen naar een specifiek middel voor bepaalde symptomen en dat is niet goed. Je moet altijd kijken naar de medische voorgeschiedenis."
Zowel het FAGG als Devroey roept dus op tot voorzichtig gebruik. "Met het verplichte voorschrift kunnen we correct gebruik meer in de verf zetten en oneigenlijk gebruik tegengaan", zegt Eeckhout.
