"Vrede eisen in oorlog is het radicaalste dat je kan doen": Rula en Alon-Lee strijden al 1 jaar lang (vergeefs) voor staakt-het-vuren

Maandag 30 september. In de lobby van hun hotel in het centrum van Brussel regelen Daood en Green in de vroege ochtend gehaast de laatste dag van hun bezoek aan ons land. Op een groot scherm in de achtergrond speelt BBC News onafgebroken beelden van de Israëlische bombardementen op Beiroet.

"De situatie thuis is verontrustend", zegt Daood wanneer ze wegkijkt van het scherm. "Mensen vragen steeds luider om een staakt-het-vuren. Tegelijkertijd is de regering vastberaden de oorlog te intensiveren."  

Met de geweldsescalatie van de voorbije weken zien de 2 oprichters van de Israëlische burgerbeweging Standing Together de situatie na bijna 1 jaar oorlog alleen maar verslechteren. "Dit is hartverscheurend. Nu meer dan ooit tevoren moet er een diplomatieke oplossing komen", zegt Green. Tijdens hun Europese tour, waarbij ze Parijs, Amsterdam en Brussel bezoeken, dragen ze die boodschap uit: stop het geweld, stop de wapenleveringen en dring aan op vrede. 

Dat het geweld in het Midden-Oosten ongeziene proporties heeft aangenomen, voelt Daood in haar directe omgeving. Haar familie woont in het Israëlische grensgebied met Libanon, waar het Israëlische leger en Hezbollah elkaar al maanden bestoken met raketten. Maar sinds de Israëlische bieperaanval op de Libanese militie is de situatie volledig ontspoord.  

"Na elk interview en elk evenement grijp ik mijn telefoon om te checken of ze oké zijn. Een paar dagen geleden stuurden ze me een foto terwijl iedereen aan het schuilen was achter een muur. Ze probeerden er luchtig over te doen, maar in werkelijkheid leven ze in voortdurende angst voor een steeds groter wordende oorlog waar ze nooit om gevraagd hebben."

Ook Green maakt zich zorgen, onder meer over de verharding van de Israëlische samenleving. Hoewel er de afgelopen maanden veel meer steun is voor een staakt-het-vuren, was dat zeker niet zo aan het begin van de oorlog in Gaza. 

"Na 7 oktober waren wij de eersten die op straat kwamen. Samen met enkele andere groepen waren we de enige andere stem", vertelt Green. Dat was zwaar, getuigt ook Daood. "Vrede eisen in tijden van oorlog is het radicaalste dat je kan doen." 

Sinds oktober vorig jaar organiseert Standing Together wekelijkse betogingen in Tel Aviv, waarin ze oproepen tot een onmiddellijk staakt-het-vuren, de terugkeer van de gijzelaars en een einde aan de bezetting van Palestijnse gebieden.

Aanvankelijk was de opkomst van hun betogingen klein en was hun boodschap voor vrede verre van populair. "Trauma’s stonden in de weg van empathie", zegt Green. "Het is moeilijk om aan Joodse Israëli’s die familie verloren hebben, te vragen om ook aan de ander te denken en nee te zeggen tegen het geweld. Dat zijn moeilijke conversaties."

Dat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en verschillende extreemrechtse Knesset-leden meteen na 7 oktober dehumaniserende taal gebruikten over Palestijnen leidde tot haatzaaierij en extreme polarisatie, zegt Green. 

"In de weken en zelfs maanden na 7 oktober deden Israëlische leiders, parlementsleden, ministers en zelfs Netanyahu extreme uitspraken over Palestijnen zoals  "laat ze verhongeren", "sluit water en elektriciteit af", "breng ze terug naar de steentijd" en "menselijke dieren". Op den duur vertalen die woorden zich naar beleid."

Dat merkten Daood en Green vooral bij de leveringen van humanitaire hulp aan de Gazaanse bevolking. "Het absolute dieptepunt bereikten we enkele maanden geleden toen een groep kolonisten tijdens de Israëlische Onafhankelijkheidsdag vrachtwagens plunderden en hulpgoederen in brand staken. Op televisie was te zien hoe ze urenlang stonden te dansen naast de vernielde goederen, niemand greep in. We moeten onze menselijkheid redden, dacht ik toen", zegt Green.  

In de dagen en weken nadien vormden de activisten een soort menselijke ketting tegen de kolonisten. Pas toen het tot confrontaties kwam tussen de kolonisten en de activisten, Israëlische burgers dus, kwam de Israëlische politie tussen. "Eigenlijk dwongen we zo de overheid in te grijpen en de veiligheid en doorgang van de chauffeurs te garanderen", zegt Green.

Met hun bezoek aan Parijs, Amsterdam en Brussel hopen Daood en Green niet alleen hun boodschap van vrede uit te dragen, maar ook de Europese houding tegenover het conflict ter discussie te stellen. "Er is een soort blinde steun voor de Israëlische regering. Net daarom proberen we de standpunten van politici uit te dagen", zegt Green.

"We zijn hier om politici te vragen politieke druk uit te oefenen en te stoppen met het leveren van wapens die deze oorlog verder doen escaleren", vult Daood aan. 

"Het uitgangspunt bij heel wat Europese leiders is dat Israël het recht heeft om zichzelf te verdedigen", zegt Green. "Maar veel van hen vragen zich niet af wat dat echt betekent of hoe Israël dat gaat doen. Als ze Israël echt willen helpen, moeten ze zichzelf de moeilijke vragen durven stellen. Wat met het recht op zelfverdediging van de Palestijnen, bijvoorbeeld? Wat is het exitplan? Hoe gaan we concreet naar een einde aan de vijandelijkheden?"

"En, hoe moeten we van de ene oorlog naar de andere gaan, terwijl we miljoenen Palestijnen onder militaire bezetting houden, meer nederzettingen bouwen tussen de oorlogen door, en denken dat dit op een of andere manier bijdraagt aan onze veiligheid? Want dat is niet zo", zegt Green.  

"Ondertussen zien we dat het conflict hier in Europa door sommige politici wordt misbruikt voor persoonlijk politiek gewin", zegt Daood. "Er worden standpunten ingenomen zonder daadkracht, de problemen binnen jullie samenleving worden niet grondig aangepakt, en antisemitisme en islamofobie tieren welig."  

Green en Daood zijn ook bijzonder scherp voor hun eigen Israëlische regering. Ook daar maken prominente figuren misbruik van het conflict voor hun politieke overleven, klinkt het. "Er is op dit moment geen goed alternatief voor Netanyahu", zegt Daood.

De ontevredenheid is groot, ook bij de rest van de bevolking. De afgelopen weken betoogden honderdduizenden Israëli's tegen de regering van Netanyahu. Betogers beschuldigen Netanyahu ervan een staakt-het-vuren persoonlijk tegen te houden en verwijten hem de militaire controle boven het lot van de gijzelaars te plaatsen.

"Er wordt alleen maar oorlogstaal gesproken", zegt Green. ""We gaan hén verpletteren, we gaan hén bombarderen, we gaan dat land binnenvallen." Het gaat alleen maar over de ander. Maar wat met het eigen volk? We horen niets meer over de gijzelaars die al een jaar in Gaza vastzitten. Ondertussen wordt oorlog na oorlog gepland, front na front geopend, allemaal zonder enig exitplan."

"Dus als men echt geeft om de mensen in Israël, vraag jezelf dan af: hoe help je hen? Niet: hoe sta je aan de kant van een regering die door heel wat Israëli's als extreem en onwettig wordt beschouwd, en die na 7 oktober in de ogen van velen al haar legitimiteit heeft verloren?"

De balans opmaken na bijna 1 jaar oorlog is pijnlijk, zegt Green. "Verwoestend is dit. Maandag is het opnieuw 7 oktober en er is geen einde in zicht. Het maakt niet uit van welk kamp je het bekijkt: mensen sterven. Vorige week hadden we het over aanvallen op Libanon, vandaag over aanvallen op Iran en zijn nucleaire faciliteiten. Maar wat met de gijzelaars, over wie nog nauwelijks gesproken wordt? Wat met burgerslachtoffers in Gaza, op de Westelijke Jordaanoever, in Noord-Israël en in Libanon? Wanneer gaan we het eindelijk over vrede hebben?"

"Israëli's, Palestijnen, Libanezen, Iraniërs... Niemand gaat vertrekken, we zullen allemaal op dit land blijven. Onze toekomst is onlosmakelijk met elkaar verbonden", zegt Daood. "Dus wat is het exitplan van deze regering? Want op dit moment is er één iemand die van deze eindeloze oorlog beter wordt en daardoor in zijn stoel kan blijven zitten, en dat is Netanyahu", klinkt het scherp. 

Terugkeren naar Israël doen Daood en Green met een dubbel gevoel. "Een week in Israël voelt als een half jaar buiten Israël", zegt Green. "De lucht in Israël is zelfs anders dan hier. Als je Israël even verlaat, al is het maar voor een dag of 2, en daarna terugkeert, voel je dat meteen. Het is zwaar, benauwd. De lucht buiten kan soms heerlijk zijn, maar terugkomen voelt dan als een klap in ons gezicht." Daood vult aan: "Zeker nu. We keren terug naar een ander Israël, met weer een nieuw oorlogsfront."

De moed geven ze niet op. "Dat is geen optie", zegt Daood. Volgende week plannen ze nieuwe acties in Tel Aviv. "We geloven in onze samenleving. Dit zijn zware tijden, maar we hebben het afgelopen jaar ook groei gezien. Er is een politieke wil voor verandering die er voorheen niet was. Steeds meer Israëli's zetten zich in voor de vrede. Er is solidariteit, er is hoop, maar we hebben nog een lange weg af te leggen."

Hun vlucht maandagavond wordt geannuleerd, dinsdagochtend kunnen Daood en Green toch terugkeren naar Israël. De 1e avond in Tel Aviv spenderen ze uren in bunkers, schuilend voor de Iraanse bommen die over de hoofdstad regenen. Op X klinken de wanhopige woorden van Daood. "Hoelang zullen we nog in deze vreselijke realiteit moeten leven? Wat is het exitplan van deze regering? Waar is de horizon? Waar gaan we heen vanaf hier?"