Wetenschappers van de UGent hebben het gezicht gereconstrueerd van een adellijke vrouw uit de 9e eeuw, die mogelijk Judith van Vlaanderen is. Dat is de stammoeder van alle graven van Vlaanderen. De reconstructie kadert in een onderzoek dat werd heropend na een aflevering van het tv-programma 'Het Verhaal van Vlaanderen', met Tom Waes. De resultaten zijn nu te zien in een nieuwe expo in Gent.
Is dit Judith van Vlaanderen? Wetenschappers UGent brengen gezicht van adellijke vrouw uit 9e eeuw tot leven
Ward Schouppe
Gepubliceerd:
Begin dit jaar kondigde de UGent aan dat het onderzoek naar Judith van Vlaanderen werd heropend. In de 3e aflevering van het tv-programma 'Het verhaal van Vlaanderen' focuste Tom Waes op de vroege middeleeuwen en trok hij naar Gent. Daar zijn bijna 20 jaar geleden skeletten van 7 mensen teruggevonden, voor er onder het Sint-Pietersplein een grote ondergrondse parkeergarage werd aangelegd.
Bij de opnames kwam een oude hypothese opnieuw naar boven over 1 van de skeletten. Het zou mogelijk om de resten kunnen gaan van Judith van West-Francië, een adellijke vrouw uit de 9e eeuw die de stammoeder is van alle graven van Vlaanderen. De oude theorie werd, samen met de stoffelijke resten, van onder het stof gehaald en via de allernieuwste technieken onderzocht.
Het resultaat van het onderzoek is nu te zien in een indrukwekkende nieuwe expo in de Sint-Pietersabdij, op een steenworp van de plek waar de skeletten ruim 1.000 jaar begraven hebben gelegen. De expo neemt de bezoekers mee en levert bewijs aan. Is het Judith of niet? Het opvallende sluitstuk is een 3D-gelaatsreconstructie die de UGent liet uitvoeren.
"Dit was een adellijke vrouw die van zich af heeft gebeten"
"We hebben nu alle moderne technieken gebruikt. We weten nog niet alles, maar wel al heel veel. Het DNA kan niet uitsluiten welke oog- en haarkleur de vrouw precies had. We weten dat ze kwalen had, dat ze maaltanden kwijt was en grijs haar had. Ze had een normale bouw, we hebben een model gemaakt op basis van de dikte van de huid en het weefsel in die tijd en in deze streken"
Een van de 9 reconstructies
Een van de 9 reconstructies
Een van de 9 reconstructies
Een van de 9 reconstructies
Een van de 9 reconstructies
Een van de 9 reconstructies
Een van de 9 reconstructies
Een van de 9 reconstructies
Een van de 9 reconstructies
Op basis van al die informatie en door bijkomend historisch onderzoek is nu een reconstructie van het gezicht gemaakt. Dit in 9 versies, elk met een andere haarkleur, kleur van ogen en andere eigenschappen waarover de wetenschappers geen absolute zekerheid hebben.
"Er is erg weinig terug te vinden over de klederdracht, de juwelen, de haarstijl en make-up uit die tijd", zegt professor Steven Vanderputten. "We hebben wel teksten teruggevonden en enkele afbeeldingen. Zo hebben we een reconstructie kunnen maken."
Er is samengewerkt met een laboratorium in Engeland, dat ook meewerkt aan politieonderzoeken. "We zien in de simulatie een dame van middelbare leeftijd, met ouderdomsvlekken, kraaienpootjes en grijzend haar. Het moet een statige vrouw geweest zijn, met ook sporen van een intens leven", stelt De Groote.
Toen ze tot leven kwam, in vol ornaat met juwelen en kroon, was ik met verstomming geslagen, het was een vrouw waar ik zou naar opkijken
professor Isabelle De Groote
Judith van Vlaanderen werd op jonge leeftijd uitgehuwelijkt en naar het Engelse hof gestuurd. Ze is hertrouwd en later teruggekeerd. Ze ging toen op de vlucht met de liefde van haar leven en werd zo de stammoeder van alle graven van Vlaanderen. "Ik vind dat je ook in de reconstructie ziet dat het geen katje was om zonder handschoenen aan te pakken."
Is het nu Judith of niet?
De wetenschappers kunnen nog altijd niet 100 procent uitsluiten of het gevonden skelet dat van Judith van Vlaanderen is. Al blijft de hypothese wel stand houden, onderzoek na onderzoek. De expo geeft uitleg bij al die tussenstappen én toont ook unieke historische voorwerpen uit de vroege middeleeuwen. "We hebben een wereld herschapen waarin deze vrouw geleefd heeft", zegt professor Steven Vanderputten.
"Het is een tijd die helemaal niet zo gekend is bij de mensen. Ze leren hier de gebruiken en zeden kennen. Gingen mensen toen op reis? Welke voorwerpen gebruikten ze? Wat aten ze? Welke kleren droegen ze? Ik heb zelf ook enorm veel bijgeleerd."
Oorbellen - Rätisches Museum, Zwitserland
Sandalen - Pierre Montavon, Zwitserland
Vouwstoel - Musei Civici del Castello Visconteo, Italië
De onderzoekers geven in de tentoonstelling hun eigen mening over de these Judith. "We roepen de bezoekers op om na de expo zelf met hun visie te komen. Wat geloven zij zelf? Het blijft een open vraag. Het onderzoek is nu voorlopig afgesloten."
Werk op de plank voor toekomstige onderzoekers
"Op dit moment is al het chemische, wetenschappelijk en DNA-onderzoek dat we konden doen, gebeurd. We hebben van alle stalen ook reserves opgeslagen. Ze liggen klaar voor de wetenschappers van de volgende generatie. Met nieuwe technieken komen zij binnen 10 jaar misschien nog meer te weten. Het skelet gaat na de expo naar het depot, voor de onderzoekers van de toekomst", besluit De Groote.
"Dit verhaal heeft een open einde. Er zijn bij de opgravingen 7 skeletten gevonden. Het moeten allemaal mensen van bijzondere status geweest zijn in de middeleeuwen. We hebben er nog veel vragen over. Ik hoop binnen enkele jaren op een nieuwe tentoonstelling, over al deze mensen", zegt Vanderputten.
De tentoonstelling loopt van 4 oktober 2024 tot 19 januari 2025 in de Sint-Pietersabdij in Gent. Er is een audiorondleiding, met ook de stemmen van de onderzoekers. De expo is een samenwerking van Historische Huizen en de Universiteit Gent.
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd:
