Ex-bemanningslid Russisch onderzoeksschip getuigt: “Ja, het schip kan zien wat er op de zeebodem ligt en verstrekt informatie aan het leger”

Eén van die schepen die VRT NWS opvolgde is de Sibirjakov, een Russisch onderzoeksschip. Dat schip konden we filmen voor de kust van Zweden, met gewapende militairen aan boord (video onderaan). Maar we konden het aan de hand van morsecodes ook lokaliseren boven de Balticconnector, een 77 kilometer lange gasleiding tussen Estland en Finland. 

Die gasleiding werd een jaar geleden vernield toen een Chinees vrachtschip NewNewPolarBear zijn anker er liet over slepen. Een ongeluk volgens China. Maar onder meer onze eigen veiligheidsdiensten sluiten sabotage niet uit. En uit de morsecodes die we konden decoderen, blijkt ook de Sibirjakov meerdere keren boven de leiding zijn opgedoken. Ging het daar de leiding monitoren? 

Officieel doet het schip bodemonderzoek en verzamelt het meteorologische data. Maar er lijkt meer aan de hand.

Na onderzoek op het internet, kwamen we in contact met verschillende mensen die hebben gediend op verdachte schepen. Hoe we exact te werk zijn gegaan, vertellen we niet om niemand in problemen te brengen.

Eén man wilde getuigen , een zeeman die nog vóór de start van de oorlog in Oekraïne - in totaal enkele maanden aan boord van de Sibirjakov heeft gewerkt. Zo kregen we een unieke inkijk op het schip en wat het wel of niet kan. 

Hij werkte als zeeman vooral op het dek, en niet op de brug van waaruit het schip bestuurd wordt, of waar de beslissingen worden genomen. Omdat hij naar eigen zeggen niet meer in contact staat met de crew, kan hij niets vertellen over de situatie aan boord op dit moment. Om veiligheidsredenen blijft hij anoniem.

Het beeld dat hij van de Sibirjakov schetst, oogt weinig fraai. “Dit schip verkeert in een zeer slechte technische staat”, herhaalt hij enkele keren. “De helft van de machines werkt gewoon niet.” Daardoor zou de Sibirjakov niet verder dan de Noordzee mogen gaan. Hij zegt ook dat de meerderheid van de bemanning oud en broos is.

Bekijk hier een fragment uit het interview met het ex-bemanningslid:

Maar dat neemt niet weg dat het schip volgens de man wel informatie kan voorzien. “Het schip kan informatie ontvangen en verzenden omdat het radiosysteem daar nog steeds vrij goed is.”

“Het heeft een krachtig radarsysteem”, zegt hij ook. “Onnodig krachtig voor zo’n schip. “Maar het is er voor het in kaart brengen van de kustgebieden.”

“En het schip kan de zeebodem controleren op obstakels. Ze hebben niet echt moderne, maar toch vrij goede sonarsystemen, tenminste voor het in kaart brengen van de zeebodem.”

“Het kan gemakkelijk overweg met een diepte van zo’n 300, 400 meter. Als we het over de Nord Stream hebben, waar de explosie plaatsvond, die buizen liggen op ongeveer 100 meter diepte. Dat kan dit schip dus gemakkelijk in kaart brengen.”

Maar doet het schip dat dan ook?

“Alles wat op de zeebodem verschijnt, of het nu om een elektriciteitskabel of een internetkabel gaat (...): het is een strategisch object”, zegt de man. “Want het levert energie, brandstof, alles. Een potentiële vijand.”

“Dus het moet in kaart gebracht worden en iedereen moet weten waar het is. Als je het vernietigt in geval van oorlog, heb je een voordeel. Dus ja, het is een van de directe functies van dit schip om te zien wat er op de zeebodem gebeurt en informatie te verstrekken aan het leger.”

Of hij denkt dat het schip in staat is iets te saboteren? “Neen, het heeft niet de capaciteit om dat te doen. (...) Er zijn ook geen faciliteiten voor duikers aan boord.”

En wat met betrekking tot mogelijke wapens aan boord?

Eerder heeft VRT NWS al gebracht dat de Sibirjakov in juni 2024 voorbij de kust van Zweden en Duitsland gleed zonder zijn verplichte locatiegegevens, de zogenaamde AIS-gegevens, te delen.

Maar door de morsecodes van het schip te ontcijferen, heeft ons team van journalisten het schip toch kunnen lokaliseren.

Collega’s van de Duitse omroep NDR hebben het schip vervolgens gefilmd met een drone terwijl het door het Kattegat (de zeestraat tussen Denemarken en Zweden) voer. Die beelden tonen een opvallend tafereel.

Er blijken immers zeker 3 militairen aan boord te zijn. Allen gewapend. De militairen lijken de wacht te houden.

Wat weet het oud-bemanningslid daarover?

“Er is een wapenopslagruimte. En die is altijd gesloten”, zegt hij. “En iedereen beweert dat die leeg is en dat er niets is. Maar ze is altijd gesloten. (...) En je hebt geen toegang, zelfs niet als je wilt.”

Het ex-bemanningslid zegt dat hij ooit eens heeft proberen aandringen om de inhoud van de ruimte te zien. “Kom op. Als ze leeg is, laat het me dan zien. Ik wil het gewoon zien. (...). Mijn verzoek werd afgewezen.”  

Volgens de man zijn er mogelijk wapens en onderdelen van wapens aanwezig. “Maar niet echt iets groots. Er zijn geen torpedo's. Er zijn geen kanonnen aan boord. Ze dragen geen raketten.”

Aan de hand van onderschepte morsecodes en AIS-data merken we dat het onderzoeksschip Sibirjakov tussen mei en september 2023 liefst 7 keer over de Balticconnector vaart.

Radargegevens en foto’s die de Estse marine met het onderzoeksteam heeft gedeeld, bevestigen dat de Russische onderzoeksschepen zich in de Finse Golf bevonden. De marine wil echter geen verband leggen met de vernieling van de Balticconnector.  

Hard bewijs voor sabotage of medeplichtigheid van de Sibirjakov ontbreekt op dit moment. We hebben een reactie opgevraagd, maar daar is geen antwoord op gekomen.