Positief verrast, maar teleurgesteld over lerarentekort: dit vinden onderwijsexperten van het regeerakkoord

Minimumdoelen voor Nederlands in het kleuteronderwijs, een taaltest voor anderstalige leerlingen in het basisonderwijs en sancties voor ouders die geen Nederlands kennen en het niet willen leren. Het zijn enkele maatregelen uit het nieuwe regeerakkoord om de kennis van het Nederlands op school op te krikken.  

Onderwijsexperten Dirk Van Damme en Martin Valcke zijn tevreden met de aandacht voor het Nederlands. "Ik ben over het algemeen positief verrast over de tekst", zegt Van Damme. "Eindelijk een sterke, inhoudelijke nadruk op het Nederlands", reageert Valcke. "Een goede kennis van het Nederlands start in de kleuterschool, daar wordt het fundament gelegd."

Maar moeten er ook minimumdoelen komen voor Nederlands, die bepalen wat kleuters op het einde van de 3e kleuterklas moeten kennen en kunnen? Van Damme vindt van wel, Valcke heeft twijfels. 

"Het legt plots een grote druk op de kleuterschool, ik weet niet of men daar in het kleuteronderwijs op is voorbereid", zegt Valcke. "Er zijn soms zulke grote verschillen tussen het taalniveau van kleuters onderling, dat je al bijna individueel onderwijs zou moeten geven. Maar wie gaat dat allemaal doen?"

Er wordt in het regeerakkoord ook meer verantwoordelijkheid gelegd bij de ouders. Die kunnen hun schoolbonus verliezen als ze geen Nederlands kunnen spreken en het niet willen leren. Koen Pelleriaux, topman van het gemeenschapsonderwijs, reageerde al dat het om een symbolisch belangrijk maatregel gaat.

Ook als ouders hun plichten niet nakomen, zoals schoolboeken kopen of een gevulde brooddoos meegeven, kunnen ze hun schoolbonus en schooltoelage verliezen. Die gaat dan rechtstreeks naar de school in plaats van de ouders.

"Dat bestraffende naar ouders toe vind ik wel een minpunt", zegt Van Damme. "Het geeft scholen en CLB's een verklikkende rol, terwijl ze net vertrouwen moeten kunnen opbouwen met ouders."

Een 2e groot luik gaat over het lerarentekort. Maar onderwijsexperten vinden dat het regeerakkoord daar tekortschiet. "Het is eigenlijk triest om te zien hoe weinig daar wordt aan gedaan", zegt Valcke.

Dirk Van Damme werd eind 2022 door toenmalige minister van Onderwijs Ben Weyts aangesteld als voorzitter van de Commissie van Wijzen: een groep van experts en leraren die aanbevelingen hebben opgesteld om het lerarentekort aan te pakken.

"Ik ben blij dat er maatregelen uit ons rapport zijn overgenomen, maar er is geen totaalvisie en weinig ambitie", zegt Van Damme. "Het gaat om geïsoleerde maatregelen, zoals meer ondersteuning voor startende leerkrachten, maar er is geen samenhang."

"Een van de punten was het schrappen van de pedagogische studiedagen in het secundair onderwijs. We weten dat die niet echt helpen om leerkrachten bij te scholen. Maar er is in het regeerakkoord geen sprake van een alternatief. Hoe gaan leerkrachten zich wel kunnen bijscholen en wanneer? Is dat na de uren? Op dat vlak blijft het regeerakkoord te vaag."

Ook de socialistische onderwijsvakbond reageert teleurgesteld. "Wij hadden concrete maatregelen voor het lerarentekort verwacht", zegt algemeen secretaris Nancy Libert van het ACOD. "Je kan wel inzetten op Nederlands en wiskunde, en dat is belangrijk, maar zonder leerkracht voor de klas zal dat moeilijk zijn. Als daar geen oplossing voor komt, dan zijn al de andere maatregelen gemorrel in de marge."

"Het is goed om beginnende leerkrachten maar 80 procent voor de klas te zetten en 20 procent voorbereidingstijd te geven. Maar dat kan natuurlijk alleen als het lerarentekort is opgelost. Anders ga je de andere leerkrachten nog meer belasten", zegt Libert.

Het ACOD is ook tegen het plan van de regering om te snoeien in het aantal verlofstelsels in het onderwijs. "Als dat de dingen zijn die je doet om het beroep aantrekkelijker te maken... Als men denkt dat het mensen zal aanzetten om weer voltijds te gaan werken, dan heeft men zich misrekend, denk ik." De christelijke onderwijsvakbonden wilde voorlopig niet reageren.

Minister Demir zal onderwijs combineren met werk en justitie, een zware portefeuille. Toch zijn Van Damme en Martin Valcke absoluut voorstander om onderwijs en werk bij elkaar te houden. "Een heel sterke keuze om dat bij 1 minister te leggen", zegt Valcke. "Het gaat er automatisch voor zorgen dat het beroeps- en technisch onderwijs meer aan bod gaan komen, wat de vorige legislatuur niet het geval was."

"Opvallend is wel dat er over het TSO en BSO weinig concreets in het regeerakkoord staat. We weten voorlopig niet in welke richting dat zal gaan", zegt Van Damme. "En ook over het hoger onderwijs wordt bijna niet gesproken."

"Dat er meer kwaliteitscontrole komt op de lerarenopleiding is wel een goede zaak. Niet uit wantrouwen, maar om de kwaliteit ervan op een constructieve manier te verbeteren. De lerarenopleiding is een van de belangrijke sleutels om de problemen in het onderwijs op te lossen."