Vlaming verdeeld over hoofddoek achter loket: 4 op de 10 is tegen, jongere generatie heeft minder moeite

Het was een van de knelpunten die de Vlaamse regeringspartijen N-VA, Vooruit en CD&V vorige week vrijdag nog moesten doorhakken in de laatste lijn naar een regeerakkoord: mag overheidspersoneel achter een loket een hoofddoek dragen, of niet? 

Het uiteindelijke regeerakkoord blijft vaag en zegt dat burgers de dienstverlening "als neutraal" moeten "ervaren". Zonder aanpassing van de wetgeving is het op dit moment aan elk lokaal bestuur om zelf over die kwestie te beslissen. 

1.501 Vlamingen die werden bevraagd in aanloop naar de lokale verkiezingen zijn alvast verdeeld over de zaak: 35 procent vindt het geen probleem dat bedienden een hoofddoek dragen achter het loket. 41 procent wil dat anderzijds liever niet. Deelnemers aan de enquête gaven daarvoor een antwoord op een schaal van 1 tot 5. 

Uit de enquête blijkt tegelijk dat jongeren er veel minder een punt van maken: amper 29 procent zegt expliciet dat ze niet willen dat bedienden een hoofddoek dragen achter het loket. Bij 55-plussers is dat 46 procent. 

De bevraging polste ook naar de standpunten van Vlamingen over het taalgebruik in hun gemeente. Mag je gemeente een andere taal dan het Nederlands gebruiken in contact met burgers?

54 procent vindt dat Vlaamse gemeenten enkel in het Nederlands mogen communiceren, ook met nieuwkomers die nog geen Nederlands spreken. 20 procent vindt het 'ok' dat hun gemeente ook andere talen gebruikt. Daarover kunnen gemeenten echter niet zomaar zelf beslissen. 

In aanloop naar de verkiezingen in juni vroeg VRT NWS aan alle grote Nederlandstalige partijen of personeel van de Vlaamse overheid achter het loket van hen een hoofddoek mag dragen of niet. Let op, de standpunten van lokale afdelingen kan hier (soms) wat van afwijken.

Bovendien komen lokaal soms meer partijen op. In Antwerpen, Gent en Vilvoorde is er bijvoorbeeld ook een lijst van Team Fouad Ahidar. Zij zijn er ook voorstander van dat bedienden achter het loket een hoofddoek mogen dragen. 

“Op dit moment kan een lokaal bestuur zelf beslissen of er een verbod komt voor religieuze tekens, zoals de hoofddoek”, zegt Imane El Morabet van Gelijkekansencentrum Unia. “Het is dus de gemeenteraad die zo’n beslissing goedkeurt.”

“In de praktijk zien we 3 benaderingen. Ofwel wordt het gewoon toegelaten, zoals in Gent en Mechelen. Ofwel komt er een gedeeltelijk verbod voor wie in contact komt met burgers, zoals in Antwerpen. Ofwel komt er een volledig verbod”, zegt de juriste. 

"Dat komt omdat er eigenlijk geen algemene regels zijn vastgelegd voor heel Vlaanderen over zulke religieuze symbolen. Er is natuurlijk de grondwet, waar de vrijheid van godsdienst in staat, maar ook de scheiding van kerk en staat. Anderzijds is er ook de antidiscriminatiewetgeving, die discriminatie verbiedt op basis van geloof of levensbeschouwing. Maar hoe die principes worden toegepast op concrete situaties, blijft voor interpretatie vatbaar."

"Daarom kijken rechters vaak naar het Europees Hof van Justitie, om onze nationale wetgeving te verduidelijken", legt El Morabet uit. "In november 2023 was er nog een uitspraak in een zaak rond de gemeente Ans. Dat ging over een persoon die een hoofddoek wilde dragen, maar dat niet mocht."

"Het Europees Hof heeft toen duidelijk gezegd dat een lokaal bestuur daar zelf over mag beslissen. Bij een algemeen verbod gelden wel een aantal voorwaarden. Het verbod moet bijvoorbeeld gelden voor alle religieuze symbolen, dus ook voor een kruisje of een keppeltje, en voor alle personeelsleden." 

"Ook je werkgever mag trouwens verbieden om religieuze symbolen te dragen", zegt de experte. "Daar zijn wel wat regels voor: zo’n verbod mag niet wanneer je niet visueel in contact komt met klanten, het moet gelden voor alle religieuze symbolen en de werkgever moet nagaan of werknemers die religieuze symbolen willen dragen een andere functie zonder visueel contact met klanten kunnen krijgen."  

“Het is nog afwachten hoe het nieuwe Vlaamse regeerakkoord in decreten zal worden omgezet. Maar puur op basis van de tekst lijkt de huidige situatie te blijven: jouw gemeente kan zelf beslissen of een hoofddoek achter het loket kan of niet.” 

Vanavond gaan Fouad Ahidar, voorzitter van de partij Team Fouad Ahidar en Nicole de Moor, staatssecretaris voor Asiel en Migratie (CD&V) en lijstduwer in Sint-Gillis-Waas, in debat over het integratiebeleid in onze gemeenten. Kijk om 20 uur naar Terzake op VRT Canvas.