Grote beslissingen liggen op de tafel van bijna alle spelers in het brede Midden-Oosten. Zij zullen bepalen of en hoé ze reageren op de dood van Hezbollah-leider Hassan Nasrallah. Die beslissingen zullen de toekomst van de hele regio bepalen.
Is de dood van Hassan Nasrallah een gamechanger voor de crisis in het Midden-Oosten?
Gepubliceerd:
Hezbollah moet beslissen – als het overeind gekropen is na de immense klappen van de voorbije 2 weken - hoe het z’n overblijvende arsenaal aan wapens zal inzetten. Eerst en vooral is er de vraag of het zich had voorbereid op de dood van de grote leider. Dat kan bijna niet anders. Al jaren staat er een zware prijs op zijn hoofd. Maar met een onthoofde militaire leiding is het onduidelijk of iemand bij Hezbollah de centrale beslissingen neemt nu.
Kiest Hezbollah de vlucht vooruit?
Geschat wordt dat Hezbollah een arsenaal van zowat 150.000 raketten heeft. De Israëlische luchtmacht heeft daar recent een deel van vernietigd met zware luchtaanvallen. Hezbollah kan proberen om het momentum te keren door Israël zwaarder aan te vallen dan in de voorbije – bijna 12 – maanden.
De strijd sinds 7 oktober vorig jaar tussen Israël en Hezbollah was er een met de handrem op. Geen van beiden ging voluit. Mogelijk hebben Hezbollah en Nasrallah erop gerekend dat Israël die strategie zou blijven aanhouden. Dat blijkt nu een fatale misrekening.
Hezbollah kan het overblijvende arsenaal opsparen tot een moment waarop het een voorbereide aanval op Israël kan doen. De kans is echter reëel dat Israël nu alle gelokaliseerde voorraden zal vernietigen met luchtaanvallen. Dat het Israëlische leger over veel en gedetailleerde inlichtingen beschikt, is duidelijk.
Daarom kan het ook een strategie van Hezbollah zijn om het resterende arsenaal nu zoveel mogelijk in te zetten. Al lijkt de groep daartoe op dit moment niet sterk genoeg. Vraag is dan of bondgenoten in de regio hen komen versterken.
De sleutel in Iraanse handen
Hezbollah maakt deel uit van de zogenoemde As van Verzet onder leiding van Iran. In die As zitten ook Hamas in Gaza, de Houthi-rebellen in Jemen en pro-Iraanse milities in Syrië en Irak. Tot nog toe liet Teheran die groepen in de frontlijn staan om aanvallen tegen aartsvijand Israël uit te voeren.
Bekijk: wie was Hassan Nasrallah?
De geestelijke en hoogste leider van Iran, ayatollah Khamenei kondigde 5 dagen van rouw aan voor de dood van Nasrallah en zei dat zijn dood niet onbestraft zal blijven. De cruciale vraag is wat Teheran bereid is om te doen. Niet reageren lijkt geen optie, want dan dreigt het regime zwak over te komen bij de eigen achterban. Wel reageren dreigt de hele regio in vuur en vlam te zetten en het is niet zeker dat Iran dat wel wil.
Historicus Peyman Jafari zei in Terzake dat hij vreest dat de meest conservatieve hardliners in het land zullen duwen op het uitbouwen van een militair kernprogramma in Iran om net als Israël over kernwapens te beschikken. Dé sleutel van hoe dit verder gaat, lijkt op dit moment alleszins in Teheran te liggen.
De As van Verzet
Er zijn ook de andere partijen die maar al te graag wraak willen nemen. Pro-Iraanse milities kunnen Israëlische en Amerikaanse belangen in hun land gaan aanvallen. De Houthi-rebellen verklaarden zaterdagavond al dat ze een raket hadden afgevuurd richting de luchthaven van Tel Aviv in Israël.
Daar houden ook de Amerikanen rekening mee. Minister van Defensie Lloyd Austin zegt dat de VS er alles aan zal doen om ervoor te zorgen dat Iran en z’n bondgenoten de situatie niet zullen uitbuiten om het conflict te laten uitbreiden. Tegelijk willen de Amerikanen zeker nu niet betrokken worden in een nieuwe Midden-Oostenoorlog. Dat zou Kamala Harris wel eens de verkiezingen kunnen kosten.
Israël 'klaar voor bredere escalatie'
En dan is er natuurlijk Israël dat hoe langer hoe driester te werk lijkt te gaan. Waar de oorlog in Gaza voor grote verdeeldheid zorgt onder de Israëli’s - omdat het niet lukt om de Israëlische gijzelaars te bevrijden - zorgt de oorlog met Hezbollah voor eenheid. De opluchting is groot bij de bevolking dat Hezbollah-leider Nasrallah er niet meer is. En premier Netanyahu heeft een overwinning op zak. Al is dat vermoedelijk een overwinning op de korte termijn.
Israël moet beslissen of het doorgaat met de luchtaanvallen op munitie, installeerinstallaties en commandanten van Hezbollah. Of komt er toch een grondoffensief. Zaterdagavond zei minister van Defensie Gallant "dat Israël klaar is voor een bredere escalatie".
Zo’n grondoorlog is voor Israël niet zonder risico. De goed getrainde Hezbollahstrijders – ze hebben veel ervaring opgedaan in de oorlog in Syrië – kennen Zuid-Libanon veel beter dan de Israëlische soldaten. Met te veel bodybags zal het gejuich voor Netanyahu van vandaag snel stilvallen.
Niet iedereen in Libanon rouwt
En dan is er Libanon zelf: lang niet iedereen rouwt om de dood van Nasrallah. Eerder deze week doken al beelden op van woedende soennitische moslims die paraderende Hezbollah-aanhangers – een sjiitische organisatie – aanvielen. "Wij willen jullie hier niet", klonk het luid en duidelijk.
Kan het reguliere leger z’n plaats opnieuw veroveren in heel Libanon, nu Hezbollah – op z’n minst tijdelijk – verzwakt is? Komen de etnische spanningen weer boven in een land dat politiek al decennialang nauwelijks functioneert en in de feiten nog altijd geregeerd wordt door dezelfde politici van tijdens de burgeroorlog die het land verscheurde van 1975 tot 1990? Intern voor Libanon worden het gevaarlijke tijden.
Blijft de geschiedenis zich herhalen?
Het zal van al die beslissingen afhangen hoeveel meer deze oorlog escaleert. Wordt heel de regio meegetrokken – en dan per definitie ook het Westen – in deze neerwaartse spiraal? Of lukt het iemand om een deksel te zetten op deze overkokende pot die – alweer – een humanitaire catastrofe veroorzaakt?
In de buurlanden van Israël wordt alvast niet op de Amerikanen gerekend om Israël in te tomen. Deze week kreeg Tel Aviv nog een Amerikaanse defensiecheque van 8,7 miljard dollar.
Hoe dit ook verder gaat, één zaak is zeker. Zolang de kernproblemen van deze conflicten niet worden opgelost, zal er hoe dan ook oorlog zijn, vandaag en in de toekomst.
