Frank (62) uit Puurs was zaaddonor: "Pure schande dat er nog altijd anoniem gedoneerd kan worden"

Het Grondwettelijk Hof heeft op 26 september de regels die verhinderen dat een donorkind informatie over de donor kan verkrijgen, ongrondwettig verklaard. Dat wil zeggen dat sperma- of eiceldonoren in de toekomst niet langer volledig anoniem zullen kunnen blijven.

De reden daarvoor, zo motiveerde het Hof haar beslissing, is dat ieder kind het recht heeft om te weten van wie hij of zij afstamt. De huidige regels stonden volgens het Hof volledig in het belang van de donor.

Frank kan zich helemaal vinden in die beslissing: "Het is een pure schande dat je de dag van vandaag nog altijd anoniem kan doneren. Je moet kinderen op zijn minst de kans geven om met hun donorouder in contact te komen. Dat wil trouwens nog niet zeggen dat elk kind daar ook behoefte aan heeft. Maar ze moeten wel de keuze krijgen."

Frank doneerde voor het eerst zaad als 19-jarige student aan de VUB. "Niemand stond toen stil bij de gevolgen die later zouden optreden."

Volgens hem waren er 3 partijen die elk hun voordeel haalden uit de 'transactie'. De wensouders kregen hun kind, de donor kreeg een mooie som geld en ook de universiteit verdiende er heel wat aan. "Als 19-jarige denk je daar niet verder bij na. Je denkt gewoon: hier ga ik heel wat pintjes mee kunnen betalen". 

10 jaar geleden kwam Frank tot het besef dat er iets scheef zat. "Ik heb toen contact gezocht met vzw donorkinderen en heb mijn DNA afgestaan, zodat ieder kind dat daar behoefte aan had, mij kon terugvinden. Ik vind trouwens dat iedereen dat moet doen: wie in het verleden dingen heeft gedaan die later tot problemen leiden, moet zijn verantwoordelijkheid nemen. Dat is wat ik gedaan heb."

Vooraleer Frank de beslissing maakte om zijn DNA af te staan, ging hij in gesprek met kinderen van anonieme donors die met vragen en problemen worstelden. "Ik ben naar een aantal praatgroepen geweest. Daar ben ik tot het besef gekomen hoe complex die problematiek is. Dat gaat over identiteitscrisissen, maar ook over zelfverminking en zelfs zelfmoordpogingen."

Zelf had Frank tot dan toe nooit stilgestaan bij de problemen die anoniem doneren kon teweegbrengen. "Ik ben nu met 2 donorkinderen gematcht. 1 van hen was perfect gelukkig in zijn eigen familie. Maar bij sommigen is die relatie volledig scheefgegroeid. Er worden vragen gesteld die niet beantwoord worden. Zaken worden verzwegen, er wordt niet echt gepraat. Maar gewoon een goed en eerlijk gesprek kan al heel veel veranderen."

1,5 jaar geleden kwam Frank voor het eerst in contact met 1 van zijn donorkinderen. Een aantal maanden geleden meldde een 2e kind zich. "In de jaren ervoor was ik eigenlijk heel gelukkig dat er geen match kwam, omdat ik ervan uitging dat niemand problemen of vragen had en dat er niemand ongelukkig was."

Geen nieuws, goed nieuws? Toch niet helemaal. Bij beide kinderen bleken er wel wat problemen te zijn. "Dat was niets ernstigs. Zij worstelden voornamelijk met vragen rond hun identiteit. Maar het was wel belangrijk om dat gesprek aan te gaan. Ik ben zo blij dat ik hen heb kunnen helpen."

Die problemen begonnen volgens Frank al in de puberteit en zijn daarna blijven sluimeren. "1 van mijn zonen is 1,91m en donkergetint. Zijn ouders zijn allebei kleiner dan 1,70m. Natuurlijk stel je jezelf daar vragen bij."

Franks donorzonen, die uiteraard halfbroers zijn, hebben ook met elkaar contact gelegd en spreken zelfs regelmatig af. "Er is een enorme klik, zowel met mij als onderling. Wij hebben echt een band nu en beschouwen elkaar als goede vrienden."

Ook de relatie met hun ouders is sindsdien verbeterd. "Er wordt nu openlijk over gesproken", vertelt Frank. "De onzekerheid en de geheimen zijn weggenomen en het stilzwijgen is verdwenen. Mijn zonen hadden nood aan een spiegel en die hebben ze nu gevonden."

Franks eigen gezin is eveneens op de hoogte. "Mijn vriendin kent mijn verhaal, mijn zoon ook. Je moet daar open over zijn. Er is zelfs al contact geweest tussen mijn zoon en zijn 2 halfbroers."

Dat de anonimiteit van spermadonoren binnenkort zal verdwijnen, vindt Frank een goede zaak. Toch kan daar de kanttekening bij gemaakt worden dat mensen die ooit anoniem doneerden, er toen geen rekening mee hielden dat die bescherming later weer zou ingetrokken worden.

"Maar dan ben je enkel met jezelf bezig", vindt Frank. "Eigenlijk is dat een vorm van schuldig verzuim."

"Niet ieder kind wil meteen een duurzame relatie uitbouwen, sommigen willen gewoon weten wie hun biologische ouder is", vertelde Leen Bastiaansen, klinisch psychologe en zelf kind van een anonieme donor, daarover eerder al aan VRT NWS.

"Veel problemen kunnen dikwijls al opgelost worden door gewoon een goed gesprek. Als je daar niet eens voor openstaat als ouder, vind ik dat een klein beetje schandalig", aldus Frank.

En wat als er in de toekomst plots nog kinderen voor zijn deur zouden opdagen? "Eerlijk gezegd denk ik niet dat dat nog snel zal gebeuren. Kinderen die zoekende zijn, zouden mij ondertussen allang gevonden hebben. Ik denk dat het eerder toeval was dat er plots 2 naar voren traden."

Schrik voor een confrontatie heeft Frank evenwel niet. "Ik ben vindbaar op de databank. Als er nog iemand zich zou melden, dan zal ik het gesprek uiteraard aangaan."

En of hij het opnieuw zou doen? "Als ik opnieuw zou mogen kiezen, zou ik niet meer doneren. Ik was toen 19, ondertussen ben ik 62. Ik denk daar nu totaal anders over. Maar ik vind het enorm verrijkend dat ik mijn 2 zoons heb leren kennen en hen heb kunnen helpen. Dat is het allerbelangrijkste."