Modemuseum Antwerpen haalt make-upartiesten uit de coulissen, ‘de schilders van de mode’

Antwerpen sluit het Ensorjaar af met maar liefst 4 tentoonstellingen tegelijk. In het KMSKA en Museum Plantin-Moretus ontdek je werk van James Ensor zelf; het FOMU toont foto’s van de controversiële  Amerikaanse fotografe Cindy Sherman, en het Modemuseum MoMu zag uiteraard ook brood in Ensors voorliefde voor maskers en vermommingen.

De expo ‘Maskerade, make-up & Ensor’ zet make-upartiesten en haarstylisten voor een keertje zelf in de spotlights. Curator Elisa De Wyngaert noemt hen de schilders van de mode. “Ook al werken ze backstage, ze hebben een grote artistieke kracht en vervolledigen het silhouet. Eindelijk kunnen we hun werk eens belichten, want ze krijgen vaak te weinig credits voor wat ze doen.” 

Peter Philips bijvoorbeeld, de Belg die creatief directeur make-up bij Dior is en overal en altijd zijn eerste make-upborsteltje meeneemt. Of Inge Grognard , make-upartieste die voor nagenoeg alle Belgische ontwerpers heeft gewerkt, vooral voor Martin Margiela. Zij blikt terug in een boeiende video. Haarkunstenaar Julien d’Ys biedt een inkijkje in zijn inspiratieboeken, en die zien er verbluffend creatief en kleurrijk uit.   

Make-up (letterlijk: een verzinsel) kun je zien als masker, als camouflage, maar het kan ook net een krachtig middel zijn om jezelf uit te drukken. Beide aspecten komen aan bod in de tentoonstelling, en soms zelfs in 1 toepassing: al in de pruikentijd dienden zwarte stippen of ‘mouches’ om imperfecties in je gezicht weg te werken. Tegenwoordig kun je je puistjes camoufleren (of net beklemtonen?) met plaksterretjes.

De multimediale expo laat zich moeilijk samenvatten, maar moet je vooral beleven. Er zijn ontregelende video’s hoe AI met make-up en het menselijke gezicht aan de haal gaat. Je komt artistieke applicaties voor wenkbrauwen of lippen tegen, of foundation in 59 tinten huidskleur van het bedrijf van zangeres Rihanna. De kleurrijke ‘bivakmutsen’ van Walter Van Beirendonck kunnen niet ontbreken.

Ook hedendaagse kunstenaars komen aan bod. De Ierse Geneviève Figgis lijkt verwant aan Ensor, met haar kleurrijke schilderijen en groteske personages.

En er zijn ook natuurlijk ook schilderijen van de Oostendse meester James Ensor zelf te zien, uit verschillende musea. In zijn portretten van vrouwen zie je hoe Ensor omgaat met make-up. In een portret van zijn zuster Mitche verbinden haar rode lippen de kleur van de parasol met het jasje. Rouge was op dat moment minder acceptabel voor de mond dan voor de wangen, stipt curator Romy Cockx aan.

In ‘Oude dame met maskers’ laat Ensor zich helemaal gaan, met een ouderwetse hoed, een voorhoofd vol rimpels en zwarte taches de beauté, dat alles om de vluchtigheid van mode en schoonheid te benadrukken. Ensormaskers zijn er bij de vleet, onder meer in het raadselachtige werk  ‘De verbazing van het masker Wouse’. 

Het MoMu wil met deze expo nagaan “hoe Ensors ideeën over maskerade, (valse) koketterie, verleiding, misleiding, het artificiële en vergankelijke meer dan 100 jaar later kunnen resoneren bij een hedendaags publiek.”

Elisa De Wyngaert valt het samen in 3 vragen, en die zijn inderdaad zowel van toepassing op Ensors als op onze eigen tijd: “Waarom dragen we maskers? Hoe veranderen schoonheidsidealen? En waarom zijn we zo bang om ouder te worden?”