Meer dan 2.000 ontploffingen door lachgas in afvalverbrandingsovens in eerste 7 maanden van dit jaar

Lachgas ken je misschien van slagroombussen of als verdovingsmiddel bij de tandarts. Maar vooral als roesmiddel werd het de laatste jaren erg populair. 

"Eind 2022 stelden we de eerste ontploffing van een lachgasfles vast, maar intussen krijgt zowat elke verbrandingsinstallatie ermee te maken", zo vertelt An Depauw van Belgian Waste-to-Energy, de koepel van verbrandingsovens. 

Concreet telden 12 van de 14 verbrandingsinstallaties voor huishoudelijk afval in ons land tussen januari en juli het aantal ontploffingen door lachgas. Resultaat: 2.008 ontploffingen op 7 maanden tijd. 

Sinds begin april geldt er nochtans een verbod om lachgas te bezitten of verkopen als drug. Wie daarop betrapt wordt, riskeert een boete tot 200 euro of een gevangenisstraf bij herhaaldelijke overtredingen.

"Wij zien daar nog helemaal geen impact van. Van in het begin hebben wij gezegd dat er een mix aan instrumenten nodig is, met een verbod alleen gaan we er niet komen." 

Op 62 verschillende dagen moest bovendien een ovenlijn ongepland worden stilgelegd omdat de schade veroorzaakt door de ontploffing te groot bleek en er herstellingen moesten gebeuren.

"De schade loopt erg uiteen, afhankelijk van waar dat ongeleid projectiel (de lachgasfles, red.) terechtkomt. Er zijn bijvoorbeeld al tegels helemaal weggeblazen of er is schade aan wanden of ketels." 

En ook de jaarlijkse onderhoudswerken aan de ovens duren volgens de koepel vaak langer doordat de ontploffingen ook kleinere schade aanbrengen.

"Dat zijn allemaal grote gevolgen voor onze sector", aldus Depauw. "Maar onze grootste bezorgdheid is de veiligheid van onze werknemers. We hebben sowieso erg strenge veiligheidsregels rond werken aan de installaties. Door de ontploffingen moesten we die in een aantal gevallen strikter maken." 

De explosies hebben ook een kostprijs. Zo liep de Gentse afvalbeheerder Ivago bijvoorbeeld in 2023 zo'n 425.000 euro aan inkomsten mis door ovens die stillagen. Daarbij komen nog de kosten voor herstellingen, zo'n 167.000 euro.

"Met onze installaties verwarmen we bijvoorbeeld ook het UZ Gent. Er is dus nog een bijkomende maatschappelijke kost wanneer de ovens stilliggen", zegt Bram Van Braeckevelt, schepen van Netheid in Gent. 

De Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) wil dat de nieuwe Vlaamse regering middelen vrijmaakt om steden en gemeenten te ondersteunen in de aanpak van lachgas. "Lokale besturen nemen de kosten van de verwerking van de flessen en de ontploffingen nu volledig op zich. In totaal gaat het naar schatting al om meer dan 20 miljoen euro. We willen dat die bedragen doorgerekend kunnen worden aan de producenten", aldus Nathalie Debast van VVSG. 

Lachgasflessen mogen dus niet weggegooid worden bij het huisvuil of op straat. "Je kan de gebruikte flessen wel gratis naar het containerpark brengen. Daar worden ze naar een verwerker gestuurd die het achtergebleven lachgas gecontroleerd kan opvangen. Daarna kan de metalen verpakking gerecycleerd worden", zo legt Depauw uit. 

Afvalophaler Ivago in Gent lanceerde in mei een proefproject. Wie lachgasflessen in het containerpark binnenbrengt, krijgt in ruil een tegoed van 5 euro. Intussen werden al 3.773 flessen binnengebracht door 551 unieke bezoekers. Het aantal ontploffingen daalde volgens Ivago met 30 procent.