De royals hebben deze week een onderonsje gehouden in New York. Koningin Mathilde dineerde er met de Britse prins Harry, de Nederlandse prinses Mabel en acteur Forest Whitaker. Koningin Máxima werd in de bloemetjes gezet. Aanleiding? De jaarlijkse Algemene Vergadering van de VN. Wie deed daar wat?
Royals op zondag - Mathilde dineert met Harry en 'datafreak' Máxima krijgt een nieuwe functie binnen de VN
Sandra Cardoen
Gepubliceerd:
De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties brengt 193 landen samen in New York. Staatshoofden en regeringsleiders bespreken er de grootste uitdagingen in de wereld. Die zijn niet min, met armoede, mensenrechten, ongelijkheid en de klimaatverandering hoog op de agenda. De VN wil tot een 'Pact for the Future' komen: het verder uitwerken van een politiek plan door de lidstaten om een soort routekaart voor de toekomst te hebben. Er werden 51 actiepunten afgeklopt. Het pact wil internationale samenwerkingen nieuw leven inblazen.
De Algemene Vergadering is een ferm netwerkevent, vooral in de wandelgangen. Al wie ertoe doet op het wereldtoneel is aanwezig in New York. Zo hield de Oekraïense president Volodimir Zelenski een toespraak, was NAVO-baas Jens Stoltenberg aanwezig en kreeg de Italiaanse premier Giorgia Meloni uit handen van X- en Tesla-baas Elon Musk een prijs.
Chique onderonsje met een gezamenlijk doel
Om ons land te vertegenwoordigen zakten ontslagnemend premier Alexander De Croo (Open VLD) en koningin Mathilde af naar de VS. Mathilde was aanwezig in haar rol van pleitbezorger van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG's).
Wat zijn de SDG's? 17 universele doelstellingen om de overgang naar een duurzamere samenleving voort te zetten. Die doelstellingen moeten tegen 2030 bereikt worden. Bijvoorbeeld: rond gezondheid en welzijn (doelstelling 3 hieronder) moet de moedersterfte worden teruggedraaid tot minder dan 70 per 100.000 geboortes. Het Federaal Planbureau , een onafhankelijke instantie die prognoses maakt, berekende in juni nog dat de tijd dringt om alle SDG's te realiseren. Het Planbureau viel in herhaling, want exact dezelfde boodschap weerklonk al in 2021. "We raden de volgende federale regering aan om een ambitieuzer en concreter plan aan te nemen", is de boodschap.
De koningin is sinds 2016 pleitbezorger van de SDG's. Ze doet dat op haar vele reizen, in het bijzonder het lot van meisjes en vrouwen neemt ze ter harte.
We moeten meer doen én het moet sneller
Koningin Mathilde in haar toespraak
In New York nam Mathilde deel aan werkvergaderingen over gendergelijkheid en geweld tegen vrouwen en meisjes. De impact van geweld op het mentale welzijn van meer dan een miljard kinderen was meteen ook het gespreksonderwerp op een diner georganiseerd door de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie).
Schoven mee aan tafel:
Tedros Adhanom Ghebreyesus, de directeur-generaal van de WHO. "Ik heb aan alle deelnemers gevraagd om hun leiders te mobiliseren voor de eerste Ministeriële Conferentie over het Beëindigen van Geweld tegen Kinderen (in november in Colombia, red.)", schreef Ghebreyesus op X.
Geweld kan vele vormen aannemen, onder meer pesterijen online. De Britse prins Harry strijdt met zijn Archewell Foundation voor een veilige digitale toekomst voor jongeren. Harry noemt in New York sociale media "platforms die ontworpen zijn om verslaving te creëren" en vindt dat kinderen door negatieve ervaringen in een "epidemie van angst, depressie en sociaal isolement terechtkomen". Hij roept aandeelhouders van bedrijven en ouders op om tastbare verandering te eisen.
Forest Whitaker, die een Oscar won voor 'The last king of Scotland', is sinds 2011 speciaal gezant voor Unesco, voor vrede en verzoening. Hij gebruikt zijn bekendheid om aandacht te vragen voor kwetsbare kinderen in gewapende conflictgebieden. De Hollywoodacteur richtte het Whitaker Peace and Development Initiative (WPDI) op om voormalige kindsoldaten een tweede kans te geven.
Mabel van Oranje, schoonzus van koning Willem-Alexander, is een van de drijvende krachten achter de organisatie Girls Not Brides die in 95 landen een einde wil maken aan kindhuwelijken. "Meisjes worden op hun 12e al van school gehaald. Ze krijgen geen onderwijs. Daarnaast worden ze vaak al heel jong zwanger. De kans op complicaties bij de bevalling is veel groter. Het heeft enorme consequenties", aldus Mabel over kindhuwelijken.
Koningin Mathilde hield een toespraak op het diner . Ze noemde het een onthutsend cijfer dat 1 op de 2 kinderen wereldwijd te maken heeft met geweld. Mathilde pleitte voor dringend meer actie. En het moet sneller, luidde het. "We zijn hier vanavond bijeen, omdat we in deze zaak geloven. (...) Een status quo is geen optie."
Máxima, kind aan huis bij de VN
Trouwe fan van de Algemene Vergadering van de VN is de Nederlandse koningin Máxima. Zij had deze keer wat te vieren in New York: ze werd benoemd tot speciale pleitbezorger, deze keer voor financiële gezondheid. Dat betekent dat haar focus "het schuldenvrij maken en houden van burgers" wordt.
Máxima was 15 jaar lang speciale pleitbezorger voor inclusieve financiering. Daarbij adviseerde ze VN-topman António Guterres en probeerde ze financiële diensten voor iedereen in de wereld toegankelijk te maken, van het kunnen openen van een bankrekening tot het afsluiten van een lening. De VN vindt dat door de koningin een solide basis gelegd is. In 2011 had slechts 51 procent toegang tot een financiële dienst, nu is dat bijna 80 procent van alle volwassenen wereldwijd. "Zonder Máxima's inzet zouden we nooit zover gekomen zijn", sprak Bill Gates (oprichter van Microsoft en voltijds filantroop) lovende woorden in New York. Nederlands premier Dick Schoof en echtgenoot koning Willem-Alexander zaten op de eerste rij bij de nieuwe benoeming.
Politiek kwetsbare positie
Voor Máxima is haar VN-werk een echte passie, haar uitlaatklep. Ze heeft een universitair diploma in de richting economie - ze is officieel econoom - en werkte ooit voor de verkoopafdeling van Deutsche Bank in New York. Ze noemt zichzelf graag een datafreak. Nochtans lokte haar functie ook al felle kritiek uit. Eerst werd Máxima niet serieus genomen in die rol, maar ze wist gaandeweg respect af te dwingen. Dan is er het (on)partijdige aspect: heeft de 'bijbaan' van de koningin geen politieke kanten en diplomatieke gevolgen? In 2019 ontmoette ze de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman voor een gesprek tijdens de G20-top in Japan. De kroonprins zit volgens de VN achter de moord op de kritische journalist Jamal Khashoggi.
Het gesprek vond plaats met toestemming van de regering Rutte en ging over microkrediet en het ondersteunen van vrouwelijke ondernemers. Politieke partijen als D66, SP en GroenLinks vonden het niet kunnen.
VN-rapporteur Agnes Callamard achtte Máxima zelfs "medeplichtig", omdat ze de zaak-Khashoggi niet ter sprake bracht bij de prins. "Een oogje dichtknijpen is geen kenmerk van verwacht leiderschap", reageerde Callamard gevat.
Met een beetje slapen komen we er wel
Máxima reisde van Zweden naar de VS en Tanzania
De voorbije 15 jaar ging Máxima 48 keer op reis voor haar VN-werk en bezocht ze 27 landen. Pittig. Valt dat wel te combineren met haar koninklijke taken? Máxima landde 2 jaar geleden duidelijk vermoeid in Tanzania, na een staatsbezoek aan Zweden en de jaarvergaderingen van de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in Washington. "Ja, iedereen is kapot. Met een beetje slapen vannacht komen we er wel", vertelde ze toen aan de pers.
"Mijn prioriteit is mijn man en kinderen, en mijn werk in Nederland", verdedigt Máxima zich nu bij openbare omroep NOS. "Ik probeer efficiënt met mijn tijd om te gaan. Reizen doe ik zo kort mogelijk en ik overleg veel over de telefoon of ik geef speeches via een verbinding online."
Het kostenplaatje Wie betaalt het VN-werk van Máxima juist? In 2019 liet het Nederlandse kabinet van Buitenlandse Zaken weten haar werk elk jaar met gemiddeld 150.000 euro te steunen. Dat geld komt van de post 'speciale multilaterale activiteiten' en dient voor reis- en verblijfskosten, schrijft NOS. De kosten voor beveiliging zijn daar niet bij gerekend. Ook Bill Gates draagt met zijn Gates Foundation financieel bij. Het exacte bedrag blijft onbekend. De VN zegt dat de koningin voor de functie het symbolische bedrag van 1 dollar krijgt.
