Japanner Iwao Hakamada, langstzittende terdoodveroordeelde ter wereld, 56 jaar na veroordeling alsnog vrijgesproken

Iwao Hakamada start zijn carrière als bokser. Wanneer hij in 1961 zijn bokshandschoenen aan de haak hangt, kiest hij voor een nieuwe job in een sojabonenverwerkingsbedrijf in Shizuoka in centraal Japan. Een job die hij in alle rust kan uitvoeren, tot er in 1966 plots een viervoudige moord wordt gepleegd. 

De slachtoffers? De baas van Hakamada en diens vrouw en 2 kinderen. Ze werden doodgestoken en hun lichamen werden in hun huis teruggevonden. De politie heeft al snel zijn pijlen gericht op Hakamada. Het enige bewijsmateriaal? Bloed op een pyjamabroek. 

Hij wordt 23 dagen ondervraagd door de politie, soms 16 uur per dag. Na die uitputtingsslag bekent hij uiteindelijk de aanklachten tegen hem. Later verandert hij zijn verklaring wel, want hij zegt dat hij door de politie gedwongen werd te bekennen. Ze zouden hem geslagen en bedreigd hebben. 

2 van de 3 rechters die over zijn lot beslissen, beslissen dat hij schuldig is ondanks de beweringen dat de politie fouten heeft gemaakt. De rechter die oordeelde dat Hakamada onschuldig was, neemt 6 maanden later zelfs ontslag omdat hij niet kan leven met de beslissing. 

Zijn straf wordt de zwaarst mogelijke: de doodstraf. 48 jaar lang wacht Hakamada, die zijn onschuld altijd bleef volhouden, in de dodencel op de dag dat hij zou sterven. Het Japanse gerecht geeft namelijk geen datum waarop een terdoodveroordeelde zal sterven.   

De aanhouder wint, zo werd duidelijk in 2014. Een DNA-test toont namelijk aan dat het bloed op de broek geen match is met dat van Hakamada of de slachtoffers. Genoeg om een nieuw proces te starten. 

Omdat zijn mentale gezondheid in 2014 niet optimaal is, wordt hij vrijgelaten en mag hij bij zijn zus verblijven in afwachting van de uitspraak. Op die uitspraak is het meer dan 10 jaar wachten. Eerst wijst het Hooggerechtshof van Tokio het verzoek voor een nieuw proces af, maar in 2023 krijgt Hakamada toch een tweede kans. 

Nu kent Hakamada op 88-jarige leeftijd het resultaat van dat proces: hij wordt vrijgesproken. Wanneer het vonnis wordt uitgesproken, juichen zo'n 500 aanhangers van Hakamada buiten de rechtbank "banzai", een Japanse uitroep die "hoera" betekent.

Hoewel zijn aanhangers het vonnis toejuichen, is er twijfel of het nieuws zal doordringen bij Hakamada zelf. Na bijna een halve eeuw in gevangenschap is de geestelijke gezondheid van de Japanner sterk achteruitgegaan. 

"Hij leeft in zijn eigen wereld", vertelt zijn 91-jarige zus Hideko. "Hakamada spreekt zelden en toont geen interesse in andere mensen", vertelt ze aan de Amerikaanse nieuwszender CNN. "Hij lacht soms wel vrolijk, maar dat is wanneer hij in zijn waan zit."

Toch ziet zijn zus dat hij nog kan genieten van de kleine dagelijkse momenten. Hij leeft bijvoorbeeld erg op bij de 2 katten die hij adopteerde. "Hij besteedt echt aandacht aan de katten en maakt zich zorgen om hen. Dat hij voor de katten begon te zorgen was een grote verandering."

"We hebben het proces nog niet met hem besproken omdat hij de realiteit niet meer kan herkennen." Dat hij elke voeling met de realiteit kwijt is, wijt Amnesty International aan het rechtssysteem van Japan. Terdoodveroordeelden zitten namelijk jarenlang in eenzame opsluiting, zonder contact met de buitenwereld. 

De uiteindelijke executies worden gehuld in geheimzinnigheid. De veroordeelde zelf weet niet wanneer hij geëxecuteerd wordt en de families en advocaten worden vaak pas op de hoogte gebracht na hun dood. Dat moet jarenlang voor heel wat onzekerheid en stress gezorgd hebben.  

Japan is het enige G7-land naast de Verenigde Staten dat de doodstraf nog uitvoert. Ook is Hakamada nog maar de 5e terdoodveroordeelde die in de naoorlogse geschiedenis van Japan een nieuw proces krijgt.