Nog steeds duizenden leerlingen zonder boeken in de klas: "Vaker problemen als je werkt met externe leverancier" 

Een leerling zonder schoolboeken ga je in het GO! Atheneum in Etterbeek niet vinden, de occasionele chaotische leerling niet meegerekend. Directrice Sophie Allein vertelt hoe dat komt: "Elke leerling krijgt begin september alle nodige cursussen en boeken van de school want geen enkele leerling mag de dupe zijn van de financiële situatie van zijn ouders", zegt ze.

"De factuur volgt nadien. Als er betalingsproblemen zijn, werken we een afbetalingsplan uit en kunnen we desnoods de bedragen verminderen met een potje van de vriendenkring."

De factuur houdt de school bewust zo laag mogelijk: "Invulboeken vinden we te prijzig dus we werken zoveel mogelijk met eigen materiaal dat onze vakgroepen samen maken. Handboeken kopen we als school aan en huren leerlingen dan tegen een derde van de aankoopprijs."  

Zo gaat het er niet op elke school aan toe. Netwerk tegen Armoede en VZW Krijt, een organisatie die scholen helpt om onderwijs betaalbaar te houden, riepen scholen vorige week op om te tellen hoeveel leerlingen er zonder boeken in de klas zitten. 75 (van de meer dan 1.000) secundaire scholen deden mee en telden in totaal bijna 3.000 leerlingen die nog niet al hun schoolboeken hebben.  

Leveringsproblemen blijkt de hoofdoorzaak. Toch zijn er ook meer dan 1.000 leerlingen geteld die vanuit een armoedeproblematiek niet al hun boeken hebben.

Het topje van de ijsberg, denkt Colette Victor van vzw Krijt. "De meeste scholen die aan deze telling meedoen, zijn al bewust bezig om de kosten te drukken", zegt Victor. "In heel Vlaanderen gaat het bij een conservatieve schatting dus minstens om 11.000 leerlingen. Elke leerling zonder boek is er één te veel."

In het GO! Atheneum in Etterbeek werkt één medewerker parttime om al het schoolmateriaal voor elke leerling op te volgen. Daar gaan bewust middelen naartoe, al begrijpt directrice Allein dat scholen ervoor kiezen om met een externe leverancier samen te werken en zo kosten uit te sparen.

Wanneer een externe boekleverancier die taak van de school overneemt, loopt het gemakkelijker mis. "Scholen kunnen veel sneller een afbetalingsplan afspreken als er een direct contact is tussen de school en de ouder", zegt Victor. "Wanneer er een externe leverancier is, nemen scholen niet altijd die brugfunctie op tussen ouder en leverancier."

Nochtans bieden leveranciers ook afbetalingsplannen aan. "Die zijn vaak moeilijk te vinden op de website of ze worden gespreid over de eerste 3 maanden van het schooljaar", zegt Victor. "Voor ouders met meerdere schoolgaande kinderen kan die factuur dan nog steeds te hoog uitvallen."

Daarnaast wijst ze er op dat het moeilijk is voor scholen om het kostenplaatje onder controle te houden. "Uitgeverijen bedenken allerlei manieren om meer te kunnen vragen aan ouders", zegt Victor.

"Zo heb je invulboeken met onnodig grote afbeeldingen in kleur die de prijs opdrijven", gaat ze voort. "Of zitten er digitale codes bij handboeken die maar beperkt geldig zijn, zodat je het handboek niet kan doorverkopen zonder dat ouders opnieuw voor de code moeten betalen."

Kristof Thijssens, directeur van de Groep van Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers (GEWU) geeft meer uitleg: "We zetten meer in op hybride leermethodes waarbij het digitale het papieren deel aanvult en versterkt. De kost van papier is niet bepalend voor de prijs van het leermiddel. Dat is wel de kennis, expertise en tijd die nodig is van academici, leerkrachten en technologie-experten om de leermiddelen te ontwikkelen."

Hij begrijpt wel dat ouders soms schrikken van de schoolfactuur: "Laat de overheid de financiering van leermiddelen in het secundair onderwijs op zich nemen zoals in de meeste van onze buurlanden gebeurt. GEWU hoopt dat een deel van de extra middelen voor onderwijs in het nieuwe Vlaamse regeerakkoord hiervoor kan gebruikt worden." 

Ook vzw Krijt kijkt naar de overheid: "Nu worden scholen te veel aan hun lot overgelaten", besluit Victor. "Het zou goed zijn als de overheid duidelijkere richtlijnen of wetgeving ontwikkelt om betaalbaar onderwijs mogelijk te maken." In tussentijd raadt ze scholen aan om in gesprek te gaan met de leveranciers en om goed te evalueren of elk boek wel genoeg gebruikt wordt.