Ruim 6 jaar na het overlijden van de Slowaakse man Jozef Chovanec, heeft de raadkamer beslist dat het toch niet tot een proces komt. Waar ging de zaak precies ook weer over? En wat gebeurde er die fatale 24e februari 2018 in die politiecel in Charleroi?
Waar gaat de zaak-Chovanec ook alweer over en wat gebeurde er die fatale 24e februari in die politiecel in Charleroi?
Jonas Gilliams
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Om het hele verhaal te begrijpen, moeten we terug naar 23 februari 2018. Jozef Chovanec wil vanuit de luchthaven van Charleroi terugvliegen naar zijn thuisland Slovakije. Hij blijkt niet de juiste papieren bij zich te hebben en gedraagt zich agressief ten opzichte van een stewardess. Daarop neemt de luchtvaartpolitie hem mee. Ze sluiten Chovanec op in een cel op de luchthaven.
Niet veel later wordt het parket gecontacteerd. De magistraat beveelt dat Chovanec gearresteerd moet worden en vraagt dat er een dokter wordt bijgehaald. Die dokter beslist uiteindelijk dat Chovanec "geschikt is om te worden opgesloten in een politiecel".
Maar 's nachts gaat het helemaal mis. Chovanec gaat zich in zijn cel steeds vreemder gedragen. Hij begint met zijn hoofd tegen de muur en de deur te slaan, te springen en te bibberen. Verschillende agenten proberen de bebloede Chovanec in bedwang te houden. Een van hen gaat meer dan een kwartier lang op hem zitten.
Pas 40 minuten later komt er een ambulancier aan die Chovanec een kalmeringsmiddel inspuit. De man krijgt een hartstilstand en overlijdt uiteindelijk op 27 februari in het ziekenhuis.
Tal van onopgeloste vragen
Na het overlijden van Chovanec blijven veel vragen onopgelost. Ten eerste is de aanpak van het parket en de onderzoeksrechter na de feiten eerder passief. Doordat er zoveel vragen over hun aanpak zijn, start de Hoge Raad voor de Justitie een onderzoek. In 2020 komt ze met een rapport, waarin inderdaad opmerkingen komen over de werking van het gerecht in de zaak.
Zo is het opmerkelijk dat het parket na de interventie van de agenten 's nachts en al zeker na het overlijden van Chovanec niet meteen ter plaatse komt. Er wordt wel een opsporingsonderzoek gestart, maar de onderzoeksrechter beslist dat er geen reconstructie moet komen van de feiten. Pas in 2020 wordt er beslist dat er toch een reconstructie komt.
Daarnaast laat het aangevraagde autopsierapport lang op zich wachten. Meer dan een simpele herinnering sturen aan de deskundige doet de onderzoeksrechter niet. De HRJ benadrukt ook hier dat het belangrijk is dat die verslagen tijdig binnenkomen.
Gelekte beelden zorgen voor verontwaardiging
In augustus 2020, meer dan 2 jaar na de feiten, lekken de beelden van het politieoptreden in Chovanecs cel uit in de pers. Die leiden tot een golf van verontwaardiging.
Ten eerste is op die beelden te zien hoe een van de agenten 16 minuten lang bovenop Jozef Chovanec gaat zitten. Tegelijkertijd lijken minstens 2 andere agenten zich tijdens het optreden nogal lacherig te gedragen. Een van hen maakt een 'rock 'n roll'-gebaar naar een persoon die zich buiten de cel bevindt, een andere agente lijkt een dansje of een imitatie uit te voeren.
Diezelfde agente maakt op een bepaald moment ook een duidelijke Hitlergroet. De onderzoeksrechter, het parket en de politie krijgen de beelden al op 27 februari 2018 te zien tijdens een gezamenlijk overleg. Niemand vindt het de moeite om een disciplinaire zaak op te starten. Er komt ook geen afzonderlijk onderzoek naar de Hitlergroet of het 'lacherige' sfeertje onder de agenten.
Pas na het uitlekken van de beelden in de pers wordt de inspecteur die een Hitlergroet bracht naar een binnendienst gestuurd. Een dag later zet ook André Desenfants, de nummer 2 van de federale politie die onder meer verantwoordelijk was voor de luchtvaartpolitie, tijdelijk een stap opzij.
Experts spreken elkaar tegen
De zaak is bijzonder complex, omdat het heel moeilijk blijft om te achterhalen wie verantwoordelijk is voor het overlijden van Jozef Chovanec. De deskundigenverslagen spreken elkaar daarin bovendien tegen.
Volgens de experts die de onderzoeksrechter aanstelde, overleed de Slovaak aan een hoofdletsel dat veroorzaakt werd doordat hij zelf met zijn hoofd tegen de muur en de deur bonkte. Maar uit het verslag van de deskundige die de weduwe van het slachtoffer later opriep, blijkt dat verstikking de meest plausibele uitleg voor het overlijden is.
In het tweede geval kan minstens een van de agenten dus meer verweten worden dan enkel het lacherig doen of het maken van misplaatste gebaren.
Medische hulpverleners ter discussie
Ten slotte staat ook het optreden van de artsen ter discussie. De eerste arts, die besliste dat Chovanec na zijn arrestatie geschikt was om in de cel te blijven, zou dat hebben gedaan zonder nog maar een oppervlakkig onderzoek uit te voeren. Hij kwam pas 3 uur nadat hij werd opgeroepen aan op de luchthaven.
Ook de MUG-arts die de injectie toediende, zou dat zonder verpinken hebben gedaan. Nochtans hadden 2 vrienden van Chovanec eerder bij de politie aangegeven dat de man aan een schildklieraandoening leed.
1 minuut na de injectie kreeg Chovanec een hartstilstand.
Geen proces
In januari werd de zaak al gepleit voor de raadkamer, vandaag volgde de beslissing dat er geen proces komt. De familie gaat wel in beroep tegen de beslissing.
Wat is de raadkamer?
De raadkamer is een onderdeel van de rechtbank van eerste aanleg. Het is een onderzoeksgerecht dat bepaalt of verdachten naar de correctionele rechtbank moeten gestuurd worden of buiten vervolging moeten worden gesteld.
Als een verdachte naar de correctionele rechtbank wordt doorverwezen, komt het dus tot een echte rechtszaak ten gronde waarbij de strafrechter zal beslissen of de beklaagde schuldig is, of hij moet worden gestraft en welke straf er moet opgelegd worden.
De raadkamer kan ook beslissen over het verlengen van de voorlopige hechtenis van een verdachte of over de internering van een verdachte die lijdt aan een psychische stoornis.
Tegen beslissingen van de raadkamer kan beroep ingediend worden bij de kamer van inbeschuldigingstelling.
