Een verkiezingscampagne voeren, zeker bij de gemeenteraadsverkiezingen, is de zoektocht naar je 'beste vijand'. Dat is de tegenspeler tegen wie je je kan afzetten, je tegenpool, waardoor je de kiezer een duidelijke keuze biedt: ofwel stem je voor de ene, ofwel stem je voor de andere. In alle gevallen profiteren de 2 partijen van elkaar. Het mechanisme werd dit weekend perfect geïllustreerd door het debat bij VTM Nieuws tussen de Gentse burgemeester Mathias De Clercq (Voor Gent) en zijn tegenstander, Filip Watteeuw, de lijsttrekker van Groen.
1. Open VLD op zoek naar een nieuwe adem
Echt uitpakken met goede cijfers kan Open VLD op dit moment niet. Een nieuwe peiling laat de partij bijna 2 procentpunt dalen, tot een score van 6,8 procent. En bij de gemeenteraadsverkiezingen blijken nauwelijks 30 afdelingen het merk 'Open VLD' te dragen.
In 'Het Ontbijt' op Radio 1 verdedigt de nieuwe voorzitter, Eva De Bleeker, zich. Ze argumenteert dat lokale lijsten al langer vaak onder een lokale naam opkomen, maar ze gaat ervan uit dat het wel degelijk gaat om liberale lijsten, met Open VLD’ers. En toch kiest bijna elk liberaal kopstuk, van voorzitter Eva De Bleeker zelf, via Paul Van Tigchelt, Bart Tommelein of Vincent Van Quickenborne tot Gwendolyn Rutten en Bart Somers voor een andere partijnaam.
Het is duidelijk dat de naam 'Open VLD' vogelvrij is verklaard, door onder meer Eva De Bleeker zelf die aangeeft dat de naam zal verdwijnen. Wanneer de partijtop aangeeft dat de naam vogelvrij is, waarom zouden lokale afdelingen die naam nog hoog in het vaandel dragen?
De partijnaam is één ding, maar het liberale project nieuw leven inblazen wordt een moeilijkere opdracht. Het zal alvast niet in het federale parlement gebeuren, met een fractie die 3 ministers in lopende zaken telt.
Plus een oud-minister zoals Vincent Van Quickenborne. Die liep tijdens het eerste vragenuurtje, afgelopen week, storm tegen de nieuwe regering door zijn voormalige collega van de CD&V, Vincent Van Peteghem, te ondervragen. Het leidde tot een absurd theater, waar de theaterspelers, nog in hun oude gewaden, al proberen mee te doen in een nieuw toneelstuk. Voor de toeschouwers een behoorlijk verwarrend schouwspel.
De mosterd van de oppositie pikt Open VLD trouwens bij de MR, die van op de sokkel van het verkiezingssucces, de Vlaamse zusterpartij opjaagt. Zo had Eva De Bleeker het in 'Het Ontbijt' -met Georges-Louis Bouchez in gedachten- over de "belastingnota van De Wever".
Bovendien gaat het gerucht dat Alexia Bertrand de nieuwe fractieleider van Open VLD in de Kamer wordt. Dan zal de partij in de Kamer geleid worden door iemand die 2 lidkaarten heeft, want Bertrand is ook nog altijd lid van de MR. De oppositie van de Vlaamse liberale partij zal dus gevoerd worden door een lid van een Franstalige regeringspartij. Van een absurd theater gesproken.
2. Bart De Wever heeft zijn vijand al gevonden
Een nieuwe peiling van VTM Nieuws en Het Laatste Nieuws bevestigt dat de N-VA de grootste partij van Vlaanderen is, en haar positie verder uitdiept. Doordat ook Vlaams Belang vooruitgaat, ontstaat nu wel de situatie dat de N-VA een meerderheid kan vormen met Vlaams Belang, wat Bart De Wever kon vermijden na de verkiezingen van 9 juni. De peiling bevestigt ook dat De Wever de populairste politicus in Vlaanderen is en blijft.
In Antwerpen is burgemeester De Wever van plan het kunstje van juni, waar hij zijn partij omhoog heeft getild tijdens de campagne, over te doen. Uiteindelijk wil hij een coalitie op de been te brengen, en vervolgens naar Brussel verhuizen. Waar zijn verstand hem brengt, zoals hij zelf zei op het Voka-debat, om eerste minister te worden.
Als titelvoerend burgemeester zal De Wever vervangen worden, zoals het nieuwe gemeentedecreet het voorschrijft, door de N-VA'er met het tweede grootste aantal stemmen. De meeste waarnemers zetten daarbij in op Els van Doesburg, die op de tweede plaats van de N-VA lijst prijkt. In De Zondag blijft ze heel erg op de vlakte over haar toekomst: "Wie eventueel waarnemend burgemeester wordt, zal de kiezer bepalen. Meer ga ik daarover niet zeggen."
Over de uitdager van Bart De Wever, Jos D'Haese van de PVDA, is ze veel loslippiger. Ze noemt hem een "rattenvanger van Hamelen": "Als hij moslims wil bereiken, is hij plots tegen een verbod op onverdoofd slachten. Of de campagne die hij voert voor Gaza. Alsof dat iets voor de Antwerpse gemeenteraad is."
Bart De Wever vindt al langer dat er een cordon sanitaire rond de PVDA moet komen. Van Doesburg geeft hem gelijk: "Als Vooruit en Groen echter D’Haese aan de macht helpen, kan hij wél bereiken dat iedereen met kapitaal hier vertrekt." Voor de Antwerpse N-VA is Jos D’Haese de ideale 'beste vijand'.
3. In de Vlaamse Rand is de Vlaming de ideale vijand
Ook de zieltogende Franstalige partij Défi is op zoek naar haar 'beste vijand'. Lang moet de nieuwe voorzitter, Sophie Rohonyi, daar niet naar zoeken. Rohonyi heeft op X de uitnodigingsbrief van de gouverneur van Vlaams-Brabant om te gaan stemmen op 13 oktober verscheurd.
Zij vindt die brief "illegaal", omdat hij in het Nederlands is opgesteld én omdat hij verstuurd is door de gouverneur. Rohonyi vindt dat de gemeente die brief moet versturen, en dat bovendien voor de Franstalige inwoners meteen in het Frans moet doen.
Maar de Vlaamse regering verwerpt die versie van de feiten al jaren. "Overeenkomstig de omzendbrieven-Martens, -Peeters, -Keulen en -Bourgeois moeten de inwoners telkens opnieuw de vraag stellen om een document in het Frans te krijgen. De taalvoorkeur mag dus niet geregistreerd worden", zei minister van Binnenlandse Zaken Bart Somers (Open VLD) in 2023.
Doordat er al onregelmatigheden waren met oproepingsbrieven in juni, heeft de huidige minister van Binnenlands Bestuur Lydia Peeters (Open VLD) beslist om meteen uitnodigingsbrieven te laten versturen door de gouverneur, én in het Nederlands. Een andere inwoner van de faciliteitengemeente Sint-Genesius-Rode, Europees Parlementslid Sophie Wilmès (MR), zegt verontwaardigd "dat ze dit niet verwachtte van een liberale minister".
Voor de Franstalige partijen in de faciliteiten is 'de Vlaming', in dit geval de Vlaamse overheid, de 'beste vijand'. En zo is iedereen naarstig op zoek naar zijn of haar 'beste vijand'.
