Het Vlaams Gewest en de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) gingen in de fout door pas in 2021 te communiceren over de PFOS-vervuiling in Zwijndrecht. Dat heeft de Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg in Brussel beslist. Volgens de rechtbank hebben OVAM en het Vlaams Gewest zich niet gedragen zoals van een overheid wordt verwacht. Beide moeten nu een morele schadevergoeding van 1 euro betalen aan 3 vzw's: Greenpeace Belgium, vzw Velt en vzw Bioforum.
Rechter oordeelt dat Vlaamse overheid in de fout ging door late communicatie over PFOS-vervuiling in Zwijndrecht
Volgens de rechtbank wisten het Vlaamse Gewest en OVAM al sinds oktober 2017 dat er PFOS-vervuiling aanwezig was in de bodem rond de 3M-fabriek in Zwijndrecht. "Op basis daarvan en met 2 rapporten van professor toxicologie Tytgat hebben we de fout beoordeeld", zegt persrechter Geneviève Seressia.
"Uit die rapporten bleek dat er ernstige aanwijzingen waren dat een concentratie PFOS van 100 microgram per kilogram droge stof een negatief effect kon hebben op het leefmilieu, de gezondheid van mensen die er woonden en de veiligheid van land- en tuinbouwproducten die er werden geteeld."
Bovendien bleek uit de rapporten dat het eten van groenten uit tuinen, het buiten laten spelen van kinderen, het gebruik van putwater als drinkwater en voor het besproeien van groenten en het eten van eieren van kippen uit zones met hoge PFOS-waarden op toxicologisch vlak afgeraden was.
Het Vlaamse Gewest en OVAM moesten weten dat er een reëel gezondheidsrisico was
Persrechter Geneviève Seressia
Daarnaast waren er ook aanwijzingen dat de PFOS-concentratie wijdverspreid was in de omgeving van Zwijndrecht. "Op basis van die gegevens moesten het Vlaamse Gewest en OVAM weten dat er een reëel gezondheidsrisico was, evenals een reëel risico dat de tuin- en landbouwproducten uit de nog niet grondig onderzochte zone rond de 3M-fabriek niet veilig waren voor menselijke consumptie."
"Niet gedragen zoals een zorgvuldige overheid"
De rechtbank besluit dat het Vlaams Gewest en OVAM al in 2017 de bevolking hadden moeten inlichten over de vervuiling en de risico's. Dat deden ze pas in 2021, toen de PFOS-vervuiling in Zwijndrecht aandacht kreeg in de pers en ze begonnen zijn met een bodemonderzoek naar de vervuiling in de woonzone.
Volgens de rechtbank hebben het Vlaamse Gewest en OVAM zich niet gedragen zoals van een normaal zorgvuldige overheid in die omstandigheden wordt verwacht. "De rechtbank oordeelde dat het trachten om 3M als vervuiler te laten betalen voor de sanering geen reden was om niet te communiceren naar het publiek en evenmin bijkomende bodem- of bloedonderzoeken te verrichten."
De rechter oordeelt dat OVAM ook zonder de Vlaamse overheid had kunnen ingrijpen. "Het feit dat de minister van Omgeving in 2017 (Joke Schauvliege (CD&V), red.) geen voorstander was van communicatie, is geen reden voor OVAM om het voorzorgsbeginsel en haar decretale verplichtingen op het vlak van milieu-informatie niet na te leven."
Morele schadevergoeding van 1 euro
3 vzw's, Greenpeace Belgium, vzw Velt en vzw Bioforum, hadden het Vlaams Gewest en OVAM voor de rechtbank gedaagd en krijgen nu een voorlopige morele schadevergoeding van 1 euro. De 3 vzw's hadden ook bouwheer BAM (nu Lantis) gedagvaard, maar ten aanzien van BAM/Lantis heeft de rechtbank de eis van de vzw's afgewezen.
"De rechtbank was van oordeel dat niet kon worden geconcludeerd dat BAM/Lantis bevoegd was om zelfstandig te communiceren over en onderzoek te voeren naar de vervuiling in de woonzone in Zwijndrecht."
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd:
