Er zijn gelijkenissen tussen het drugsbeleid in ons land en dat van Portugal. Dat zegt Charlotte Colman, professor criminologie. Terzake toonde het 20 jaar oude drugsbeleid van Portugal, dat werkt met 13 actiepunten. Die aanpak boekte al zeer positieve resultaten, maar dat wil niet zeggen dat het in België ook kans op slagen heeft. "Dat beleid staat of valt met het aanbod aan hulpverlening."
Kan succesvol drugsbeleid van Portugal ook in ons land werken? "Geen garantie op succes"
Joppe De Hert
Gepubliceerd:
De Portugese hoofdstad Lissabon is niet alleen een populaire bestemming in Europa, maar ook een toegangspoort tot alle soorten drugs. In de jaren 80 en 90 kampte het land met een grote heroïne-epidemie. "Toen was zelfs 1 procent van de bevolking verslaafd aan heroïne", zegt psychologe Roberta Reis.
De epidemie zette veel druk op de nationale volksgezondheid. Er was onder meer een grote toename aan hiv-infecties en een hoog aantal overlijdens door overdosissen. Portugal besloot actie te ondernemen en stelde een drugsbeleid op met maar liefst 13 actiepunten.
"In de reportage zagen we 3 onderdelen", zegt Charlotte Colman, professor criminologie aan de UGent. Portugal richtte onder meer gebruikersruimtes op om druggebruikers te helpen. "Op die manier willen ze de schade bij die mensen beperken."
Ook de sociale re-integratie kwam aan bod, een aanpak op lange termijn. Ex-verslaafden krijgen bijvoorbeeld - na een professionele opleiding - een contract van een half jaar in een restaurant. "Ze krijgen hulp in het zoeken van werk en huisvesting en werken zo aan het herstelproces."
Decriminaliseringsbeleid
Het decriminaliseringsbeleid is een van de grootste onderdelen in het plan. "Drugsbezit is nog steeds illegaal, maar het is geen crimineel feit meer." Er komt dus geen gevangenis, parket of rechtbank aan te pas als druggebruikers in Portugal betrapt worden.
In de plaats komt een administratieve reactie. "Een geldboete, waarschuwing of doorverwijzing naar hulpverlening." Gebruikers krijgen een uitnodiging om op gesprek te gaan bij de ontradingscommissie. Indien ze dat niet doen, kunnen ze een boete krijgen.
De commissie bestaat uit een sociaal werker, jurist en psycholoog. "Na het gesprek zal de commissie bekijken welke aanpak het beste werkt bij de persoon."
Voldoende hulpverlening van groot belang
Het drugsbeleid kende positieve resultaten. Het aantal druggebruikers en drugsgeweld daalde spectaculair. Kan zo'n beleid ook in ons land positieve effecten hebben? "Een drugsbeleid is enorm complex. Het succes in Portugal wil daarom niet zeggen dat het hier succesvol zou zijn."
Toch ziet Colman enkele gelijkenissen in het beleid van ons land en dat van Portugal. "We beschouwen het drugsprobleem allebei als een volksgezondheidsproblematiek. Dat wil zeggen dat druggebruikers in ons land - in de mate van het mogelijke - ook worden doorverwezen naar hulpverleners."
Alleen moet je voor zo'n beleid als Portugal wel voldoen aan enkele voorwaarden. "Als je mensen wil doorverwijzen naar hulpverleners moeten er ook voldoende plaatsen zijn. Daarnaast hebben sommigen ook een langere behandeling nodig. Alles staat en valt dus met je aanbod aan hulpverlening."
Ondanks de positieve resultaten heeft ook Portugal dat probleem ondervonden. "De laatste jaren hebben ze dat systeem een beetje verwaarloosd." En dan kan je beleid als een kaartenhuisje in elkaar vallen. "De politie werd er moedeloos van. En als zij het vertrouwen verliezen, gaan ze druggebruikers niet meer doorverwijzen."
