Aanval met ontploffende biepers was mogelijk oorlogsmisdaad, maar "moeilijk om te bewijzen dat burgers met opzet getroffen werden"

Bij de aanval werden gisteren simultaan biepers tot ontploffing gebracht die leden van de Hezbollah-militie bij zich droegen. Het is nog niet zeker wie achter de aanval zit, maar velen denken aan Israël. Dat vecht parallel met de Gaza-oorlog een conflict uit met Hezbollah aan de Libanees-Israëlische grens. 

Zeker is dat niet alleen Hezbollah-strijders geraakt werden toen de toestellen ontploften. Verspreid over Libanon en Syrië vielen een 3.000-tal gewonden en minstens 12 doden. Bij de dodelijke slachtoffers zijn er minstens 2 kinderen. Het persbureau Reuters meldt dat ook hulpverleners gewond zijn. En op videobeelden is te zien dat de biepers ook midden in een supermarkt en op straat ontploften.

Maar mag dat volgens het oorlogsrecht wel, zo'n grootschalige aanval uitvoeren waarbij je mogelijk ook veel burgers raakt?

"Ik zou zeggen dat dat wellicht problematisch is", antwoordt Jan Wouters, hoogleraar internationaal recht aan de KU Leuven, "net omdat het niet duidelijk is of je burgerslachtoffers zal maken."

"De gouden regel is dat je alleen strijders of militaire doelwitten mag raken, en dat je burgers absoluut moet ontzien. Ik weet niet precies hoe groot de tol onder burgers is, maar dat lijkt me hier toch een probleem."

"Zo'n aanval waarbij het effect niet beperkt kan worden tot enkel militaire objecten is een niet-onderscheidende aanval. En dat is verboden volgens het oorlogsrecht", vult expert oorlogsrecht Chris De Cock (VUB en Universiteit Gent) aan.

Toch is daarmee de kous niet af. Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar burgerslachtoffers maken mag soms wél volgens het oorlogsrecht, zolang het maar in verhouding tot het doel is.

"Laat ons even aannemen dat Israël effectief achter de aanval zit", legt De Cock uit. "Als het met deze aanval vooral Hezbollah-handlangers en het militaire commando wilde raken, dan is het niet verboden om daarbij een aantal burgerslachtoffers te maken, en misschien zelfs te verantwoorden."

"Dat is niet zo'n leuk beginsel van het internationaal humanitair recht", beaamt Wouters. "Collateral damage wordt niet gezien als een oorlogsmisdaad. Als er onbedoeld burgerslachtoffers vallen bij een gewapende aanval, dan is dat ongelukkig toeval."

Echt bewijzen dat het om een oorlogsmisdaad ging, wordt dus moeilijk. Dat geldt trouwens voor de hele manier waarop het Gaza-conflict momenteel uitgevochten wordt.

"Israël doet meestal zijn best om de burgerbevolking te sparen", zegt Wouters. "Maar zeker in Gaza en bij sommige bombardementen lukt dat niet altijd (Volgens het ministerie van Gezondheid van Gaza vielen er al 41.000 doden tijdens het conflict, waaronder alleen al 11.355 kinderen, red.). Dan is het moeilijk om te bewijzen dat het echt het opzet was om een oorlogsmisdaad te plegen en de burgerbevolking te treffen."

Het is bovendien nog maar de vraag of we ooit met stellige zekerheid zullen weten wie er achter de aanval zat. Aanwijzingen zijn er genoeg. Hezbollah wijst zonder omwegen naar Israël, en ook de Amerikaanse krant The New York Times doet dat. Toch heeft Israël nog niet gereageerd. En als de geheime dienst Mossad de operatie heeft uitgevoerd, zal die dat wellicht nooit toegeven.

Maar stel dat de dader toch gevonden wordt. Wat zouden de gevolgen dan kunnen zijn? "Niet zoveel, vrees ik", zegt Wouters onomwonden. "Het is nog maar de vraag of er binnen het Israëlisch leger een intern onderzoek gevoerd zou worden naar het respect voor het oorlogsrecht."

Dit is wellicht ook geen zaak voor het Internationaal Strafhof. Libanon en Israël erkennen dat Strafhof allebei niet. En Libanon zelf heeft niet veel juridisch gewicht in de schaal te werpen. "Ik weet niet of het voldoende capaciteit heeft om dit grondig te onderzoeken en er ook een strafrechtelijk vervolg aan te breien. De staat is heel fragiel."

Al houdt De Cock een slag om de arm. "Het is niet helemaal uitgesloten dat er ooit iemand voor het Strafhof verschijnt. Maar zeer onwaarschijnlijk is het wel."