Mobiliteit, betaalbaar wonen en bestuur mét of zonder Groen: hierover gaan de verkiezingen in Gent

De huidige coalitie bestaat uit 4 partijen: Open VLD, Groen, Vooruit (vroeger SP.A) en CD&V. Mathias De Clercq (Open VLD) leidt de huidige ploeg. Schepenen Filip Watteeuw en Hafsa El-Bazioui (Groen), Astrid De Bruycker (Vooruit) en Isabel Heyndrickx (CD&V) zijn de lokale kopstukken.

De socialisten en groenen trokken vorige gemeenteraadsverkiezingen in kartel naar de kiezer. Ze behaalden samen 21 zetels (14 voor Groen en 7 voor de socialisten), maar gingen als aparte partijen in de gemeenteraad zetelen. Open VLD veroverde 15 zitjes en trok CD&V, met 4 zetels, mee in bad. 

N-VA is de grootste oppositiepartij (6), gevolgd door Vlaams Belang (4) en PVDA (3). Binnen de meerderheid gingen 2 raadsleden tijdens de bestuursperiode als onafhankelijke zetelen. 

Gent kon grote en belangrijke investeringen binnenhalen voor de toekomst. Vlaanderen belooft zo'n 800 miljoen voor nieuwe tramlijnen en de ondertunneling van grote verkeersknooppunten. De stadsring wordt verlegd, met de aanleg van de Verapazbrug. Er komt een alternatief voor de brokkelbrug aan de E17 in Gentbrugge. 

De stad pakt uit met een nieuw stadskantoor en een technologiehub in het gerenoveerde Wintercircus. Gent trekt ondernemers en start-ups aan, er komen ook heel wat bedrijven bij in en rond Zwijnaarde. De site ontwikkelt zich als kenniscentrum. Dat zorgt voor uitdagingen op het vlak van mobiliteit. Werkgeversorganisatie VOKA vraagt de stad om daar meer op in te zetten. 

"Het gaat goed met de Gents economie: we kennen de laagste leegstand van alle centrumsteden, er zijn 20.000 jobs bijgekomen deze legislatuur, nieuwe bedrijventerreinen geraken snel ingevuld, Gent telt het grootste aantal nieuwe ondernemingen van alle centrumsteden, onze haven doet het uitstekend", zegt burgemeester Mathias De Clercq (Open VLD/Voor Gent). 

In Gent zijn grote openbare werken uitgevoerd en er is geïnvesteerd in fiets- en voetgangersinfrastructuur. "We kiezen bij de heraanleg van straten systematisch voor brede toegankelijke voetpaden. Er zijn extra fietsonderdoorgangen bijgekomen en de brug over de Watersportbaan was de kers op de taart", zegt schepen Filip Watteeuw (Groen). 

Gent ontwikkelde stadsdelen tot nieuwe wijken (Oude Dokken) en kreeg daar ook prijzen voor. Niet alleen in het centrum waren er werken, ook enkele dorpskernen kregen een herinrichting. Er kwamen parken bij en andere groenpolen zijn uitgebouwd. Niet alle veranderingen waren helemaal succesvol, zo wordt de heraanleg van de Overpoortstraat - bekend als uitgaansbuurt voor studenten - bijgestuurd. 

Na de invoering van het circulatieplan in de vorige legislatuur, ging de bestuursploeg de voorbije jaren verder, ook met aanpassingen in de deelgemeenten. De stad voerde in Oud Gentbrugge, Sint-Amandsberg en Zwijnaarde wijkmobiliteitsplannen door. Er lagen nog meer plannen op tafel, in andere deelgemeenten, maar die werden uitgesteld. De originele plannen liepen vertraging op en werden bijgestuurd. 

Gent kon ook enkele moeilijke dossiers aanpakken, waaronder het veiligheidsplan én het hek rond de Blaarmeersen. Het aantal incidenten is er verminderd, al speelde ook het weer een rol. Zo goed als alle partijen willen op andere plekken buitenzwemmen mogelijk maken. 

Op de Gentse Feesten is er eindelijk een herbruikbare beker die op de meeste pleinen gebruikt kan worden. Dat is de verdienste van de organisatoren, de stad bemiddelde en gaf subsidies. Tijdens het stadsfestival is er ook een meldpunt waar bezoekers grensoverschrijdend gedrag kunnen melden. De stad zette de voorbije jaren in op een veiliger nachtleven, met omstaanderstrainingen, en met infocoaches in de Overpoort (al stonden die even op de helling). 

De bestuursploeg wilde 'verbinden' maar is daar niet in geslaagd. Er was interne onenigheid over de aanpak die de voorbije maanden almaar zichtbaarder werd. Ook de inwoners staan vaker tegenover elkaar. "De polarisatie tussen Gentenaars is nog nooit zo groot geweest. De wijkcirculatieplannen en andere ingrepen zetten mensen tegen elkaar op", zegt Anneleen Van Bossuyt (N-VA).  

"We hebben als bestuur ook zelf foute verwachtingen gecreëerd op het vlak van inspraak. Dat leidt tot frustratie. We moeten duidelijker zijn over wat we aan de Gentenaars voorleggen, welke ruimte er is voor inspraak en hoe die wordt aangepakt", zegt Isabelle Heyndrickx (CD&V). 

Niet alleen mobiliteit deed de gemoederen hoog oplopen. Ook over andere zaken werd moeilijk consensus gevonden: het hek rond de Blaarmeersen, de aanpak van de pro-Palestijnse actievoerders aan de UGent en de komst van Queen Nikkolah, een zwarte vrouw die een alternatieve Sinterklaas wil zijn. De verschillende meerderheidspartijen en de Gentenaars hadden er uiteenlopende meningen over. 

De woningen in Gent zijn niet betaalbaarder geworden. Gent dreigt een stad te worden voor de 'happy few' die er een woning kunnen kopen of huren. Er is een bloeiende handel en de stad trekt aan, maar niet iedereen kan volgen. Het aantal dak- en thuislozen blijft stijgen.

Het moet gezegd dat de stad veel inspanningen doet om de zwakke groepen te helpen, maar die slaan niet altijd aan. Een project met woonwagenbewoners bleek geen onverdeeld succes. En de tragische dood van Raul, een Roemeense jongen van 9 die al maanden overleden was voor zijn lichaam werd gevonden, toont dat sommige bevolkingsgroepen ondanks de vele initiatieven onder de radar blijven. 

Gent heeft financieel weinig ruimte. De stad verhoogde de belastingen, ook al had Mathias De Clercq voor de verkiezingen beloofd dat niet te doen. Er kwamen besparingsrondes. Sommige diensten werden duurder, er is op de interne werking beknibbeld. Al kwamen er achteraf wel kleine bijsturingen.

De historische schuld stijgt naar 1,1 miljard euro. De stad zegt dat er een buffer is, maar de schuldenberg blijft groeien. "De schulden moeten naar beneden, we moeten ons focussen op onze kerntaken en subsidies herbekijken", klinkt het bij N-VA. Ook CD&V vindt dat de stad de riem moet aanhalen. 

In Gent zijn de meningen over het huidige mobiliteitsbeleid erg verdeeld, vooral over de wijkmobiliteitsplannen. In deelgemeente Zwijnaarde en de wijk Oud Gentbrugge/Dampoort zorgden ze voor veel discussies. De plannen weren auto's uit woonwijken en leiden ze om via grote verkeersassen. Ze zijn uiteindelijk uitgerold met vertraging en besturingen, na interne onenigheid in de meerderheid. 

Voorstanders zijn blij om de rust en de ruimte voor fietsers en voetgangers die er op bepaalde plekken ontstaan, tegenstanders benadrukken (nieuwe) gevaarlijke verkeerssituaties. Ook de langere reistijden en de files zijn een doorn in het oog bij tegenstanders. De onenigheid mondde ook uit in rechtszaken.

In de discussies komt terug dat Gent niet genoeg luistert naar de zorgen van de bewoners. Dat valt op, net omdat het stadsbestuur fors inzet op én uitpakt met die participatie. Het thema dreef de groenen en het blok van de socialisten en liberalen verder uit elkaar.  

"Mobiliteit is een thema dat veel emotie oproept. Het is dan ook belangrijk om goed naar de mensen te luisteren. Als blijkt dat bepaalde zaken niet werken op het terrein, dan moet je ook niet halsstarrig aan die plannen vasthouden, maar bijsturen", zegt burgemeester De Clercq daarover. 

Er is bezorgdheid voor de verkeersveiligheid in bepaalde wijken. De vele wegenwerken, de hertekening van het busnet én de heraanleg van de drukste tramlijn van Vlaanderen zorgen voor frustraties. De stad is niet altijd verantwoordelijk, maar het bestuur deelt wel in de kritiek. 

Een jaar voor de verkiezingen was er in Gent een volksbevraging over betaalbaar wonen. Ongeveer 33.000 Gentenaars brachten er hun stem uit. De meerderheid sprak zich uit voor extra maatregelen om wonen betaalbaar te houden. De stad en organisaties die met het thema bezig zijn, kwamen met een oproep aan Vlaanderen om meer te doen. 

Gent stelde na de volksbevraging een stappenplan op om ervoor te zorgen dat eigen gebouwen enkel aan privépartners verkocht worden als er geen andere opties zijn. Daarbij is de voorkeur om ze eerst en vooral voor sociaal wonen te gebruiken. Er is ook een nota om het aantal sociale woningen op te drijven naar 20 procent. Het bestuur en de woonmaatschappij vragen begrip en geduld.

"Sommige woningen waren verouderd en moesten afgebroken worden, voor andere woningen werd een enorme renovatieoperatie opgestart. We hebben zo'n 90 miljoen euro geïnvesteerd, geen enkele stad doet beter", benadrukt Hafsa El-Bazioui (Groen).  

Ook op de privémarkt is het moeilijk om een betaalbare woning te vinden. Uit de gemeentebarometer blijkt dat de huizenprijs in 2 jaar tijd met 20 procent gestegen is. Gent verplicht ontwikkelaars om een deel goedkopere woningen te voorzien in nieuwe projecten. De looptijden zijn lang. Sommige mensen moeten verhuizen, omdat ze geen goede betaalbare woning vinden. 

De stad zet in op budgetwoningen, al hekelt de oppositie die aanpak. "Een budgethuurwoning kost per maand ruim 900 euro. Dat is dan voor mensen die zogezegd niet op de privémarkt kunnen huren. Wie kan dat betalen? Intussen blijven er luxeprojecten bijkomen", zegt Tom De Meester (PVDA). 

Vlaams Belang vindt dat er naar de sociale huurders gekeken moet worden. "We vinden dat mensen met de Belgische nationaliteit voorrang moeten krijgen voor een sociale woning en dat er een verplichting moet komen voor sociale huurders om Nederlands te kennen", zegt kopman Johan Deckmyn.  

Gent is een grote studentenstad, waar veel jongeren op kot gaan. Er zijn te weinig kamers ter beschikking. Jongeren gaan daarom samenwonen in gezinswoningen, wat niet mag. De stad kan dat moeilijk controleren. De gemiddelde prijs voor een kot bedraagt nu 523 euro. Dat blijkt voor ruim 1 op de 3 jongeren te veel en dus een reden om niet op kot te gaan. 

De druk op de stad is enorm en er blijven nieuwe mensen bijkomen. Betaalbaar wonen mogelijk maken voor alle groepen is één van de grootste uitdagingen voor de volgende bestuursploeg. Alle partijen zetten het thema dan ook prominent in hun verkiezingsprogramma's, al zijn de oplossingen uiteraard erg verschillend. 

Mathias De Clercq wil burgemeester blijven en trekt de lijst Voor Gent, een samenwerking tussen liberalen, socialisten en onafhankelijken. Het is geen kartel, maar echt een nieuwe beweging die ook als 1 fractie zal zetelen. Het doel is om de grootste te worden en beter te scoren dan Groen. Voor de socialisten is Astrid De Bruycker kopvrouw op de lijst en keerde ook Freya Van den Bossche terug naar de Gentse politiek. 

Als De Clercq in zijn opzet slaagt, kan hij Groen buitenspel zetten en in de meerderheid vervangen door N-VA en/of CD&V. Al wil de burgemeester dat zelf met niet zoveel woorden zeggen. "Voor ons telt maar 1 ding en dat is de inhoud. Welk verhaal is het beste voor onze stad en met wie kunnen we dat schrijven? Gent is een progressieve stad en dat moet absoluut zo blijven."

Groen hoopt goed te scoren, tegen de nationale tendenzen in. Kopman Filip Watteeuw kan een hele reeks verwezenlijkingen voorleggen. Al zorgen die ook voor forse kritiek bij tegenstanders. Groen schuift ook schepen Hafsa El-Bazioui naar voor als co-lijsttrekker. Als Groen standhoudt, moet De Clercq er mogelijk opnieuw mee verder. 

De kans dat Groen groter wordt dan Voor Gent, is klein maar niet onbestaande. In een recente peiling van Het Nieuwsblad is het een nek-aan-nekrace. Als Groen erg goed scoort, zal de partij opnieuw met Voor Gent verder moeten, een samenwerking met N-VA is onwaarschijnlijk. Watteeuw stelt zich niet expliciet op als kandidaat-burgemeester, hij roept bij een deel van de Gentenaars hevige weerstand op. 

Anneleen Van Bossuyt van N-VA biedt zich ook aan om met Voor Gent een coalitie op poten te zetten. Dat is ook een afspiegeling van de Vlaamse regering, zeker als CD&V meedoet. Dat maakt het makkelijk om grote budgetten en projecten binnen te halen. Hoe beter N-VA scoort, hoe groter de kans op dit scenario. De partij sluit een samenwerking met Vlaams Belang, PVDA, en Groen uit. "Er is te vaak een belerend vingertje, met hen in zee gaan is dan ook geen optie."  

CD&V is de kleinste partij van de meerderheid nu, met 3 zetels. Schepen Isabelle Heyndrickx wil zorgen voor groei, maar viel de voorbij jaren weinig op met minder zichtbare bevoegdheden. De kleine partij kan een rol van betekenis krijgen als de radicale partijen het speelveld verkleinen. 

Tom De Meester van PVDA verliet het parlement om zich op Gent te focussen. De partij peilt hoog en kan op links kiezers afsnoepen van Groen en Voor Gent. Dat maakt het speelveld kleiner en het resultaat onvoorspelbaar. PVDA liet zich opmerken door stevig oppositiewerk, vooral door De Meester. Hij hoopt op een verdubbeling van het aantal zetels. Een bestuursdeelname lijkt echter uitgesloten.  

Ook Vlaams Belang hoopt op meer verkozenen en kiest, naast kopman Johan Deckmyn, voor jonge en nieuwe namen. De partij lijkt wat te zullen groeien, maar weegt in Gent weinig op het beleid. De thema's waar de partij traditioneel mee scoort, zoals veiligheid en migratie, spelen minder in Gent. 

De meest opvallende nieuwkomer is FouadAhidar&TeamGent. De lijst is opgezet door de Brusselse politicus Ahidar. Hij haalde bij de Vlaamse en de Brusselse verkiezingen vanuit het niets enkele zetels. In Gent is Sidi El Omari de lijsttrekker. El Omari was ooit Strafste Gentenaar en is actief in verschillende vzw's. Een zetel binnenhalen, lijkt niet onmogelijk. Het kan één van de verrassingen van de verkiezingen worden.  

Ook Voor U komt overgewaaid uit Brussel. De liberale scheurlijst van Els Ampe trekt in Gent naar de kiezer met Sandra De Brauwer als kopvrouw. Ze kwam ook op bij de federale verkiezingen. De partij haalde de kiesdrempel toen niet, dat lijkt ook nu een serieuze uitdaging te worden. 

Nog op de Gentse kieslijst staat de burgerlijst Grondrecht, met Raf Verbeke als woordvoerder. Hij was één van de initiatiefnemers van het referendum over betaalbaar wonen. Hij is echter geen lijsttrekker, de kandidaten staan in alfabetisch volgorde op de lijst, de koppositie is voor Pieter Amos.

Ook de beweging Red Gent staat op het stembiljet in Gent. De partij zet in op dierenrechten, maar is vooral ook tegen alle recente mobiliteitsplannen en verkeerswijzigingen. Henk Vervondel trekt de lijst. 

Het is erg moeilijk te voorspellen of deze nieuwe partijen en bewegingen genoeg kiezers zullen vinden om een zetel te veroveren. Alles hangt af van de opkomst, stemmen is bij deze verkiezingen niet langer verplicht, het is erg moeilijk om te voorspellen welke impact dat zal hebben.