Een moeizame fusie, PFAS en veiligheid: hierover gaan de verkiezingen in fusiegemeente Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht

CD&V zetelt als enige partij in het bestuur van zowel Beveren, Kruibeke als Zwijndrecht en levert in Beveren (met 13 van de 35 zetels) ook de burgemeester: Marc Van de Vijver, hij staat bekend als de drijvende kracht achter de fusie tussen de 3 gemeenten. In Beveren bestuurt hij samen met N-VA (9 zetels). Eerste schepen Filip Kegels stapte recent nog uit de partij, uit onvrede met lokale partijtop. Hij zetelt nu onder zijn eigen naam. In de oppositie zitten Vooruit, Groen, Open VLD, Beveren 2020 en Vlaams Belang.

In Kruibeke nam Antoine Denert  - die eerder al 30 jaar de burgemeesterssjerp droeg - het roer vorig jaar weer over na interne conflicten binnen de meerderheid. Zijn partij D.E.N.E.R.T. (met 6 van de 25 zetels) vervoegde de al bestaande coalitie tussen CD&V (4 zetels), N-VA (6 zetels) en onafhankelijken. N-VA leverde met Dimitri Van Laere tot 2022 de burgemeester. SamenVoorKruibeke is de enige oppositiepartij: het is een kartel van groenen, liberalen, socialisten en onafhankelijken. 

Het bestuur van Zwijndrecht bestaat uit Groen (met 8 van de 25 zetels), CD&V (3 zetels) en Vooruit (2 zetels). Zwijndrecht heeft als enige gemeente in Vlaanderen een groene burgemeester: André Van de Vyver. Hij kantte zich fel tegen de fusie, maar een wisselmeerderheid zette het licht toch op groen. De oppositie bestaat er uit N-VA, Vlaams Belang en enkele onafhankelijken (die uit Vlaams Belang zijn gezet nadat ze voor de fusie hadden gestemd).

Meest ingrijpende gebeurtenis deze legislatuur is ongetwijfeld de aangekondigde fusie tussen Beveren,  Kruibeke, en Zwijndrecht die op 1 januari 2025 ingaat. Het gemeentebestuur van Zwijndrecht liet een bestuurskracht analyse uitvoeren door het onafhankelijk studiebureau IDEA Group, waaruit bleek dat de gemeente een sterke, eigen identiteit heeft, met een grote autonomie voor medewerkers en een modern personeelsbeleid. Zwijndrecht kon dus als onafhankelijke gemeente verder, maar desondanks stemde een wisselmeerderheid voor een fusie.

"Ik heb nog nooit zoveel onzin horen verkondigen over die fusie", zegt burgemeester van Zwijndrecht André Van de Vijver (Groen). "Wij hebben alle opmerkingen weerlegd die de voorstanders maakten. 80 procent van de stemmers in de volksraadpleging was tegen een fusie. Men lacht die mensen uit in het gezicht. Ik vind het uitschot. Ik word morgen, samen met veel mensen die hier wonen en werken, tegen mijn goesting wakker in een andere gemeente."

Maar volgens oppositieleider Danny Van Hove (N-VA) was een fusie de enige juiste keuze. "Wij hebben gekozen in eer en geweten voor de toekomst van Zwijndrecht. Geloof me, het had veel eenvoudiger geweest om neen te stemmen, maar daar hadden we de gemeente geen dienst mee bewezen."

In Beveren kwam er in 2021 een gloednieuw administratief centrum dat alle administratieve diensten onder 1 dak samenbrengt. Ook de lokale politiezone heeft er zijn intrek genomen. Eenmaal de fusie een feit is, zal het gebouw onderdak blijven bieden aan de verschillende diensten. De kostprijs bedroeg ruim 46 miljoen euro. 

Ook Kruibeke heeft geïnvesteerd in een nieuw administratief centrum. Zo werd de voormalige chocoladefabriek Duc d'O aangekocht voor ruim 4 miljoen euro, omdat het huidige administratief centrum volgens de gemeente te klein en te aftands is. Hoeveel de precieze renovatiekost bedraagt, is niet meteen duidelijk. 

De belangrijkste realisatie in Zwijndrecht is de komst van geluidsschermen langs de snelwegen E17 en E34. Die moeten verhinderen dat inwoners van Zwijndrecht en van deelgemeente Burcht last ondervinden van voorbijrazende auto's. De komst van de schermen kaderen binnen het grote Oosterweelproject en kwamen er na gelobby bij bouwheer Lantis. Die sloot uiteindelijk een contract met de gemeente waarin stond dat de geluidsoverlast met 10 decibel verminderd zou worden. 

Beveren is er niet in geslaagd om een verbindingsweg aan te leggen tussen de gewestweg N70 en de snelweg E34. Die weg moet het sluipverkeer uit de dorpskernen weren, maar het project botst al jaren op weerstand omdat er voor de aanleg van de weg heel wat gronden onteigend moeten worden. 

In Kruibeke is het bestuur er niet in geslaagd om een tweede sporthal te bouwen. De sporthal in Kruibeke komt niet tegemoet aan de vele aanvragen van sportverenigingen en scholen. De nieuwe sporthal stond bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2018 in zowat elke verkiezingsnota, maar vandaag is er zelfs nog geen duidelijkheid over waar die sporthal dan wel zal komen.

Het meest opvallende project dat niet gerealiseerd raakte in Zwijndrecht was de nieuwe aanlegsteiger voor De Waterbus. Die plannen kregen snel vorm, maar nadat een buurtbewoner een klacht had ingediend tegen het project, viel alles in duigen. De plannen voor een aanlegsteiger moeten nu opnieuw naar de ontwerptafel.

Danny Van Hove van oppositiepartij N-VA klaagt in Zwijndrecht ook de slechte staat van de voetpaden en de straten aan. "Ondanks de beloften in het bestuursakkoord ligt het openbaar domein er erbarmelijk bij. Overal slechte voetpaden en verouderde straten. Het bestuur heeft overal brandjes geblust in plaats van preventief op te treden", zegt hij.

Steven Vervaet van Groen treedt hem bij, maar nuanceert ook. "Door het PFAS-verhaal zitten we met een cascade van uitgestelde projecten. Maar uitgesteld is niet afgesteld en die werken zitten allemaal in de pijplijn en zullen worden uitgevoerd. Ze staan trouwens allemaal op de begroting."

Een vlotte fusie tussen de 3 gemeenten, wordt de eerste grote uitdaging voor de volgende bestuursploeg. Na heel wat miscommunicatie stelde de fusiewerkgroep aanvankelijk al een nieuwe gemeentenaam voor: Beveren Waas. De naam bleek voorbarig, want Zwijndrecht stemde niet in met de nieuwe naam. Wellicht komt er een nieuwe definitieve naam aan het begin van de nieuwe legislatuur.

Om de fusie in goede banen te leiden zal het nieuwe bestuur aandacht moeten hebben voor de eigenheid van de deelgemeenten. "Het volledig negeren van de resultaten van de volksraadpleging maakt duidelijk dat er niet geluisterd werd naar de bevolking", klonk het hard bij burgerbeweging Hart voor Zwijndrecht, net na de definitieve goedkeuring. Het maakt ook pijnlijk duidelijk het nieuwe bestuur veel werk zal hebben om de neuzen in dezelfde richting te zetten.

"De eerste legislatuur van de nieuwe gemeente wordt een oefening in democratie en nabijheid", klinkt het bij Steven Vervaet van Groen, dat tegen de fusie was en in Beveren en Kruibeke deel uitmaakt van de oppositie. "Maar het wordt ook een experiment in verbeelding: hoe willen we dat de nieuwe gemeente eruit ziet tegen 2050. Het is belangrijk dat we die toekomstvisie samen met de inwoners bepalen."

Vanuit de provincie Antwerpen zijn er ook heel wat bezorgdheden over de coördinatie van de veiligheid rond de Waaslandhaven, een belangrijk onderdeel van de Antwerpse haven. "Uit adviezen van de politie en de brandweer blijkt dat het goed is voor de eenheid van de haven dat alles vanuit Antwerpen wordt gecoördineerd", klonk het vorig jaar nog bij Antwerps gedeputeerde Luk Lemmens (N-VA).

De burgemeester van Beveren, Marc Van de Vijver, ziet dat anders. Hij vindt dat de samenwerking met de Antwerpse politie nu al vlot loopt en hij is ervan overtuigd dat de samensmelting van de 3 gemeenten de coördinatie zal verbeteren. Dat zal volgens hem onder meer te danken zijn aan de samensmelting van de politiezone, die ook het personeelstekort bij de politie van Zwijndrecht moet oplossen. 

Ook het PFAS-dossier wordt een harde noot om te kraken voor de nieuwe fusiegemeente. De burgerbeweging Zwijndrecht Gezond riep het toekomstige gemeentebestuur eerder nog op het dossier goed te blijven opvolgen en om zoveel mogelijk in te zetten op preventie van PFAS en andere vervuiling.

Oppositiepartijen Vlaams Belang en N-VA toonden zich vaak kritisch in het PFAS-dossier. Ze vonden dat de gemeente Zwijndrecht meer kon doen om haar inwoners te waarschuwen over de gevolgen van PFAS. "Het schepencollege levert zonder enige nuancering of waarschuwing vergunningen af voor het oppompen en gebruiken van grondwater in de kleine straal rond de 3M-site", klonk het scherp bij N-VA in 2021.

Slaagt Marc Van de Vijver CD&V erin om de macht te grijpen in de fusiegemeente waar hij zelf heeft op aangestuurd? Hij trekt samen met Open VLD en enkele onafhankelijken naar de kiezer, onder de naam: 'Wij - Samen Sterk'. Hij belooft onder meer dat, als hij burgemeester wordt, er een basisdienstverlening zal komen in de 13 deelgemeenten. Het wordt voor hem alvast een grote uitdaging om stemmen te halen in Zwijndrecht.

N-VA trekt met lijsttrekker Inge Brocken, en dus niet met eerste schepen Filip Kegels, naar de kiezer. Kegels besliste om met een eenmanslijst naar de kiezer te stappen, toen duidelijk werd dat er voor hem geen plaats meer was op de lijst. 

De Groen-afdelingen van Zwijndrecht, Kruibeke en Beveren trekken samen naar kiezer onder de naam 'Groen & Co'. Opvallend: de lijsttrekker is Steven Vervaet en dus niet huidig Zwijndrechts burgemeester André Van de Vyver, hij is lijstduwer. Ook oud-burgemeester van Kruibeke Jos Stassen staat op de lijst. 

Vooruit kiest voor voormalig schepen in Kruibeke Tina Van Havere als lijsttrekker. Van Havere is ook  adviseur op het kabinet van minister van Volkgezondheid Frank Vandenbroucke.

Het is ook uitkijken naar welk resultaat Vlaams Belang zal neerzetten in de nieuwe fusiegemeente. De radicaal-rechtse partij was op 9 juni de tweede grootste partij in zowel Beveren, Kruibeke als Zwijndrecht. Jamie Kerremans is door de partij aangeduid als lijsttrekker.