Hoever staan we 100 dagen na de verkiezingen? 3 van de 6 regeringen zijn gevormd

In tegenstelling tot wat velen hadden verwacht, heeft de kiezer de kaarten vrij duidelijk gelegd op 9 juni. Aan Franstalige kant verloren Ecolo en de meestal incontournabele PS, terwijl de MR van de flamboyante voorzitter Georges-Louis Bouchez en het centristische Les Engagés het opvallend goed deden. In Vlaanderen deed de N-VA het veel beter dan verwacht, ging Vooruit ... vooruit, verloor Groen en verschrompelde Open VLD.

Dat N-VA, Vooruit, CD&V, MR en Les Engagés samen zouden gaan, leek de evidentie zelve. Deze keer zouden we geen ellenlange formatie kennen, want bij gebrek aan een werkbaar alternatief leken de 5 partijen tot elkaar veroordeeld. De koning stelt N-VA-voorzitter Bart De Wever na zowat een maand aan als informateur. Eind juli vervalt die rol tot de rol van formateur. 

Maar het klinkt te mooi om waar te zijn. In augustus stokt de formatie als De Wever zijn supernota met hervormingen in de belastingen, de pensioenen en de arbeidsmarkt voorstelt. MR-voorzitter Bouchez torpedeert de nota en De Wever moet met hangende pootjes terug naar de koning. Die stelt Maxime Prévot van Les Engagés aan om de gemoederen te bedaren. Dat lukt hem ook en Bart De Wever kan 10 dagen later terugkeren als formateur.

Intussen zitten we in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen, waardoor geen enkele partij happig is om vóór de stembusslag toegevingen te doen die hen bij de kiezer zuur kunnen opbreken. De onderhandelaars werken voort om enkele minder belangrijke kwesties uit te klaren en op te lossen; de echt belangrijke discussiepunten zullen wellicht over 13 oktober worden getild. Brengt de kerstman ons een regering-De Wever? Het kan nog altijd.

Ook op Vlaams niveau lijkt het aanvankelijk simpel. N-VA blijft na 9 juni nipt de grootste en heeft het initiatiefrecht om een regering te vormen. Vooruit en CD&V zijn de bevoorrechte partners, maar hebben een reeks sociale eisen die niet evident zijn voor de N-VA, dat veel belang aan een begroting in evenwicht hecht.

Ook op Vlaams niveau speelt Bart De Wever een rol als informateur, maar al gauw geeft hij het stokje door aan zijn partijgenoot Matthias Diependaele. Er wordt rustig maar gestaag doorgewerkt, zo lijkt het. Maar vorige week schiet CD&V-voorzitter Sammy Mahdi de landingsnota van Diependaele live in de tv-journaals af: er zit te weinig in om CD&V te kunnen bekoren, zo klinkt het. De Vlaamse formatie lijkt in een impasse te zijn beland.

Een dag later blijkt de soep toch iets minder heet dan ze is opgediend. Alle partijen gaan weer aan de onderhandelingstafel. Vorig weekend laat Vooruit-voorzitter Conner Rousseau zich ontvallen dat een akkoord vóór de lokale verkiezingen mogelijk is. En misschien ook wel een nieuwe Vlaamse regering. De toegevingen die de verschillende partijen ongetwijfeld zullen moeten doen om die regering mogelijk te maken, liggen wellicht minder moeilijk bij de kiezer.

Brussel is het grote zorgenkind. Enerzijds is de budgettaire toestand van het Brusselse Gewest rampzalig, anderzijds wordt de formatie bemoeilijkt door ingewikkelde regels die de vertegenwoordiging van de Nederlandstaligen moeten waarborgen. Daardoor moeten er eerst meerderheden worden gevormd aan Nederlandstalige en Franstalige zijde afzonderlijk, waarop beide gevormde meerderheden met elkaar in gesprek moeten gaan om een regeerakkoord te vinden en een regering te vormen.  

Aan Franstalige kant weet winnaar David Leisterh van de MR vrij vlug PS en Les Engagés aan zich te binden. Maar aan Nederlandstalige kant concentreert formateur Elke Van den Brandt (Groen) zich volgens veel waarnemers te lang op Vooruit, Open VLD en CD&V om een meerderheid te vinden. Team Ahidar, de verrassing van de verkiezingen in Brussel, blijkt bij veel partijen wat moeilijk te liggen. Maar als CD&V definitief de deur dicht houdt voor Van den Brandt, zit die met een groot probleem: 3 maanden na de verkiezingen heeft ze geen meerderheid.

De Franstaligen worden ongeduldig bij zo veel gepalaver en zetten druk op de ketel met een voorstel om de verstrenging van de lage-emissiezone uit te stellen. Dat is een paradepaardje van Groen, de winnaar van de verkiezingen bij de Nederlandstaligen. Een tweet van MR-voorzitter Bouchez om het mobiliteitsplan Good Move af te voeren gooit nog extra olie op het vuur. Vorige week heeft Elke Van den Brandt het gehad en kondigt ze aan dat ze haar formatieopdracht stopzet.

Het is niet duidelijk hoe het nu verder moet. MR en Les Engagés roepen iedereen op om voort te praten. Fouad Ahidar, die wegens een aantal partijstandpunten rond godsdienst moeilijk ligt bij veel partijen, probeert te bemiddelen. Waar dit alles eindigt, weten we (nog) niet.

In het Waals Gewest en de Franse Gemeenschap gaat het razend vlot. Door het electorale verlies van de PS en de goede verhouding tussen MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez en zijn collega Maxime Prévot van Les Engagés worden de nieuwe Waalse regering en de nieuwe Franse Gemeenschapsregering al op 11 juli boven de doopvont gehouden. Laat dit ironisch genoeg net op de Vlaamse feestdag zijn.

Voor Bouchez lijkt dit dé uitgelezen kans om komaf te maken met decennia van PS-bestuur ten zuiden van de taalgrens, dat volgens hem geleid heeft tot jaren van stilstand en economische malaise. Slagen MR en Les Engagés erin om het Waalse Gewest op de sporen van economische vooruitgang te krijgen? Het wordt in elk geval een boeiende oefening.

Amper 4 dagen na de verkiezingen heeft de Duitstalige Gemeenschap al een nieuwe regering. De regionalistische ProDG van minister-president Oliver Paasch gaat in zee met de christendemocratische CSP en de liberale PFF.

De socialistische SP verhuist voor het eerst sinds 1990 naar de oppositiebanken.

In de Europese Unie gaat alles min of meer zoals gepland na de Europese verkiezingen van 9 juni. De verkozen parlementsleden hebben hun zitje in het Europees Parlement intussen al ingenomen en dat parlement is ook al samengekomen in zijn nieuwe samenstelling.

Een echte regeringsformatie zoals we die in eigen land kennen, bestaat in de EU niet. Ursula von der Leyen is wel al aangeduid als kandidaat om zichzelf op te volgen aan het hoofd van de Europese Commissie. Als alles verloopt zoals gepland stelt zij deze week nog de nieuwe commissie voor, bestaande uit leden die door de respectievelijke lidstaten zijn aangeduid. Die moeten ook een keiharde ondervragingssessie in het parlement ondergaan voor ze echt aan de slag kunnen.

Hoewel de Europese procedures ook ingewikkeld zijn, lijkt alles tot nu toe min of meer volgens plan te verlopen.